Ορυμαγδό διαφορετικών και διφορούμενων απόψεων με θύματα τους απομάχους της εργασίας έχουν προκαλέσει οι πέντε αποφάσεις του ΣτΕ για τον νόμο Κατρούγκαλου. Όπως, όμως, προκύπτει από εκτιμήσεις ειδικών, τις οποίες παρουσίασε το ΕΒΕΠ χθες, η κρίση της Ολομέλειας του Ανώτατου Δικαστηρίου -προς επιβεβαίωση των ρεπορτάζ της «δημοκρατίας»- αφήνει ανοιχτό μόνο το ενδεχόμενο επιστροφής αναδρομικών για 10 μήνες. Τα ποσά κυμαίνονται συνολικά από 1.100 έως 1.200 ευρώ κατά μέσο όρο για καθέναν από τους 2.000.000 παλιούς συνταξιούχους ή τα δικαιούχα μέλη τους. Το πλέον πιθανό είναι να επιστραφούν από το 2020 ή το 2021 και μετά, σε… πολλές δόσεις.
Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς, οι απαντήσεις που δίνονται από ειδικευμένους σε θέματα κοινωνικής ασφάλισης επί των πέντε αποφάσεων που έλαβε η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας σε σχέση με τον νόμο Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016) και τις επιπτώσεις που προκαλούν όσον αφορά τα αναδρομικά, τα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων και τις εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών είναι οι εξής:
- Για ποιους έκρινε το ΣτΕ αντισυνταγματικό τον τρόπο υπολογισμού των εισφορών;
Για τους μη έχοντες εργοδότη, αυτοαπασχολουμένους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες σε σύγκριση με τους μισθωτούς (αντίκειται στην αρχή της ισότητας).
- Ποιο ποσοστό είναι εκτός του συνταγματικού πλαισίου;
Το όριο του 20% που προέβλεπε αρχικά ο νόμος, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για τους μισθωτούς είναι 6%, αφού το υπόλοιπο καταβάλλεται από τους εργοδότες. Το 20% με νεότερη νομοθετική ρύθμιση (στα τέλη του 2018) έχει μειωθεί στο 13,33%.
- Ποιες διατάξεις κρίθηκαν αντισυνταγματικές για τις επικουρικές;
Σύμφωνα με την ίδια απόφαση, για τις 260.000 επικουρικές συντάξεις δεν υπήρχε καμία αναλογιστική μελέτη και οι σχετικές διατάξεις κρίθηκαν αντισυνταγματικές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ακυρωθεί ο τρόπος υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων και των νυν και των μελλοντικών. Η Πολιτεία πρέπει να νομοθετήσει ξανά στη βάση αναλογιστικής μελέτης και ανταπόδοσης παροχών.
- Γιατί έκρινε το ΣτΕ αντισυνταγματικό το όριο των 1.300 ευρώ που τίθεται ως πλαφόν για περικοπές στο άθροισμα κύριων και επικουρικών;
Είναι αντισυνταγματική η περικοπή των επικουρικών αν το άθροισμα είναι άνω των 1.300 ευρώ μεικτά, διότι αντίκειται στην αρχή ισότητας, αναλογικότητας και ανταποδοτικότητας.
- Ποιες διατάξεις έκρινε αντισυνταγματικές στον τρόπο υπολογισμού των κύριων συντάξεων;
Είναι αντισυνταγματικός ο τρόπος υπολογισμού της αναπλήρωσης των κύριων συντάξεων, καθώς το ΣτΕ θεωρεί ότι είναι εξαιρετικά χαμηλό το ποσοστό έως 46,80% για 42 έτη ασφάλισης.
- Είναι δυνατή η αναδρομική διεκδίκηση των περικοπών;
Οι συνταξιούχοι που υπάγονται στη κατηγορία περικοπής για τις άνω των 1.300 ευρώ συντάξεις ως άθροισμα κύριας και επικουρικής μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά του δεκάμηνου ανάμεσα στην τελευταία απόφαση του ΣτΕ (Ιούνιος 2015) και την ψήφιση του νόμου (Μάιος 2016). Αναδρομικά παλαιότερων ετών δεν μπορούν να διεκδικηθούν.
- Συνεπάγεται από την απόφαση αυξήσεις στις συντάξεις;
Οι συντάξεις θα πρέπει να αποκατασταθούν στα προηγούμενα επίπεδα. Η αναδρομικότητα των αυξήσεων εξαρτάται από τη βούληση του νομοθέτη.
- Η Ολομέλεια του ΣτΕ ποιες διατάξεις του ν. Κατρούγκαλου έκρινε συνταγματικές;
Με οριακή πλειοψηφία -και, ειδικότερα, με ψήφους 13 έναντι 12- έκρινε συνταγματική τη διάταξη του νόμου που ορίζει ως βάση για τον επανυπολογισμό των συντάξεων την 31η Δεκεμβρίου 2014. Συνταγματικές, κατά πλειοψηφία, κρίθηκαν και οι διατάξεις του νόμου για τις κύριες συντάξεις, διότι κρίθηκε επαρκής η αναλογιστική μελέτη για τη βιωσιμότητα του ΕΦΚΑ από την Αναλογιστική Αρχή, καθώς και έγγραφο από το Διεθνές Γραφείο Εργασίας που πιστοποιούσε το περιεχόμενό της.
- Παλαιοί και νέοι συνταξιούχοι θα διαχωρίζονται πλέον από τον νόμο;
Το δικαστήριο έκρινε ότι στις διατάξεις του νόμου υπάγονται όλοι, παλιοί, νέοι και μελλοντικοί συνταξιούχοι, ανεξάρτητα από το πότε ξεκίνησε ο ασφαλιστικός τους βίος. Δεν υπάρχουν πλέον ασφαλισμένοι πολλών ταχυτήτων, όπως για παράδειγμα ασφαλισμένοι πριν και μετά το 1993.
- Τα νέα δεδομένα απαιτούν σχεδιασμό νέου Ασφαλιστικού;
Νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, με σημαντικές αλλαγές, θα πρέπει να φέρει στη Βουλή, εντός του έτους, το υπουργείο Εργασίας μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ. Το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο θα πρέπει να αλλάξει τους συντελεστές για την ανταποδοτική σύνταξη, καθώς και το σύστημα υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών, αποσυνδέοντάς το από το μεταβαλλόμενο, φορολογικό ετήσιο εισόδημα.
Οπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, «σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, είναι λάθος να δουλεύει κανείς περισσότερο και τελικά να βλέπει ότι αυτός ο πρόσθετος κόπος του δεν ανταποκρίνεται σε αξιοπρεπή σύνταξη. Επιπλέον η στρεβλή σύνδεση των εισφορών με το εισόδημα οδήγησε σε μία δυσανάλογη “ασφαλιστική φορολογία”. Η κυβέρνηση θα πρέπει τώρα να διορθώσει προσεκτικά όλες τις στρεβλώσεις του ασφαλιστικού συστήματος».
