Τσουχτερά πρόστιμα, που μπορεί να φτάνουν έως τα 10.500 ευρώ ανά περίπτωση, προβλέπει η υπουργική απόφαση για την εφαρμογή του εργασιακού νόμου 4808/2021 και αφορούν παραβάσεις για τα ωράρια των εργαζομένων, τη βία – παρενόχληση και τις νέες γονικές άδειες. Ο νόμος που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2021 με τυμπανοκρουσίες από την κυβέρνηση τώρα αρχίζει δειλά δειλά να εφαρμόζεται, καθώς ο υπουργός Εργασίας Κωστής Χατζηδάκης άφησε για άλλη μία τουριστική σεζόν ανυπεράσπιστους τους εργαζομένους, οι οποίοι, εξάλλου, γύρισαν την πλάτη στον κλάδο, με τις γνωστές συνέπειες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, η ναυαρχίδα του νόμου που υποτίθεται ότι θα λύσει (αλλά χωρίς ελέγχους, πώς;) το πρόβλημα της υποδηλωμένης εργασίας, άρχισε να έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα μόλις προχθές, 1 Σεπτεμβρίου 2022, για μόνο δύο κλάδους, τις τράπεζες και τα σούπερ μάρκετ.
Απογραφή
Σύμφωνα με τις τελευταίες εξαγγελίες, από την 1η Οκτωβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2022 θα πραγματοποιηθεί η απογραφή του ωραρίου απασχόλησης από το σύνολο των επιχειρήσεων της χώρας. Μόλις απογραφούν στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ», θα ενεργοποιηθεί η δεύτερη φάση (πιθανότατα από 1/1/2023) της ψηφιακής κάρτας που αφορά την εφαρμογή της σε ΔΕΚΟ, βιομηχανίες, εταιρίες security, ασφαλιστικές κ.λπ. Το καλοκαίρι του 2023 στο σύστημα θα μπουν και όλες οι επιχειρήσεις στην εστίαση και στον τουρισμό.
Παραβάσεις
Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση, οι παραβάσεις στην περίπτωση που εργοδότης απέχει από την εφαρμογή του συστήματος της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας ή δεν το εφαρμόζει ορθά χαρακτηρίζονται πολύ υψηλές. Για κάθε περίπτωση απόκλισης της καταγραφής του χρόνου εργασίας από τον πραγματικό χρόνο εργασίας επιβάλλεται πρόστιμο 3.000 ευρώ. Εάν ο εργοδότης παρεμποδίζει την απόδειξη του πραγματικού χρόνου εργασίας εξαλείφοντας τα στοιχεία, το πρόστιμο είναι 4.000 ευρώ.
Οπως προβλέπει ο νόμος, στην περίπτωση που δεν ενεργοποιείται η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, το πρόστιμο ανέρχεται στα 10.500 ευρώ.
Τι ισχύει για τις νέες γονικές άδειες, αλλά και την εργοδοτική ανακολουθία
Με τον νόμο 4808/2021 θεσπίστηκε -μεταξύ άλλων- άδεια πατρότητας 14 ημερών μετ’ αποδοχών (έναντι δύο ημερών που ίσχυε πριν), γονική άδεια διάρκειας τεσσάρων μηνών -με επιδότηση από τον ΟΑΕΔ για τους δύο μήνες- και για τον πατέρα και για τη μητέρα για κάθε παιδί μέχρι οκτώ ετών, δικαίωμα ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας (τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο, μερική απασχόληση), για γονείς παιδιών ηλικίας έως 12 ετών, άδεια φροντιστή (έως πέντε ημέρες τον χρόνο μετ’ αποδοχών) για συγγενείς ή πρόσωπα που συγκατοικούν με τον εργαζόμενο και έχουν ανάγκη σημαντικής φροντίδας, επέκταση της άδειας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στον ιδιωτικό τομέα, δικαίωμα απουσίας λόγω ανωτέρας βίας για επείγοντα οικογενειακά ζητήματα (δύο φορές το χρόνο, μία ημέρα κάθε φορά) κ.ά. Η παρεμπόδιση από τον εργοδότη των νέων αυτών δικαιωμάτων συνοδεύεται πλέον και από την επιβολή προστίμων, που περιπτωσιολογικά έχουν ακριβώς την ίδια αντιμετώπιση με τα υφιστάμενα πρόστιμα για ήδη προβλεπόμενες αντίστοιχες ή ανάλογες παραβάσεις.
Ποια είναι τα πρόστιμα για κρούσματα βίας και παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο
Επίσης, με τον ίδιο νόμο κυρώθηκε η σχετική Σύμβαση 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και θεσπίστηκαν υποχρεώσεις των εργοδοτών (ενημέρωση – πρόληψη, λήψη μέτρων προστασίας των θιγομένων, απαγόρευση απόλυσης του καταγγέλλοντος κ.ά.). Τα πρόστιμα διακρίνονται:
- Σε αυτά που έχουν προληπτικό χαρακτήρα, όταν δηλαδή ο εργοδότης δεν λαμβάνει τα προβλεπόμενα μέτρα ή δεν υιοθετεί πολιτικές στην επιχείρησή του για να αποφεύγονται περιστατικά βίας και παρενόχλησης. Στις περιπτώσεις αυτές κυμαίνονται -αναλόγως του μεγέθους της επιχείρησης- από 1.800 έως 8.000 ευρώ.
- Στα κατασταλτικά, όταν δηλαδή υπάρξει περιστατικό παραβίασης, οπότε, αναλόγως της βαρύτητας της προσβολής, μπορεί να επιβληθεί στον εργοδότη πρόστιμο από 2.000 ευρώ έως 10.500 ευρώ, που είναι και το υψηλότερο πρόστιμο που προβλέπεται στην εργατική νομοθεσία. Επιπλέον, εάν ο εργοδότης δεν λαμβάνει μέτρα κατά του/ης καταγγελλομένου/ης, ή αν ο/η καταγγέλλων/ ουσα έχει δυσμενή μεταχείριση έως και απόλυση εξαιτίας της καταγγελίας που έκανε, προβλέπεται επιβολή προστίμου από 4.000 ευρώ.
Εξυπακούεται ότι οι πράξεις βίας και παρενόχλησης εξακολουθούν να διώκονται και να τιμωρούνται και με βάση τις υφιστάμενες διατάξεις του Αστικού και Ποινικού Δικαίου. Υπενθυμίζεται επίσης ότι στις καταγγελίες για βία και παρενόχληση στους χώρους εργασίας ισχύει η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης, δηλαδή ο καταγγελλόμενος καλείται να αποδείξει ότι δεν συνέτρεξαν οι σχετικές περιστάσεις.
Για όλες τις άλλες περιπτώσεις παραβάσεων της εργατικής νομοθεσίας παραμένουν ως έχουν οι προβλέψεις της υπουργικής απόφασης 60201 του 2019, όπως επίσης παραμένει η κατηγοριοποίηση:
- Των παραβάσεων ως χαμηλής – σημαντικής – υψηλής και πολύ υψηλής σοβαρότητας.
- Των προστίμων ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης, τον αριθμό των εργαζομένων, την επανάληψη της παράβασης, τον αριθμό των εργαζομένων που θίγονται, το μέγεθος της επιχείρησης, το καθεστώς απασχόλησης και την υπαιτιότητα. Τα πρόστιμα κλιμακώνονται από 300 ευρώ για παραβάσεις χαμηλής σοβαρότητας από μικρές επιχειρήσεις, μέχρι 8.000 ευρώ για παραβάσεις πολύ υψηλής σοβαρότητας από μεγάλες επιχειρήσεις, ποσά τα οποία αυξάνονται έως 20% σε περίπτωση υποτροπής. Στο γενικό πλαίσιο αυτό με την απόφαση εναρμονίσθηκαν τα πρόστιμα για τυπικές ευθέως αποδεικνυόμενες παραβάσεις.
Για εξατομικευμένες παραβάσεις (εκείνες που θίγουν ατομικά κάθε εργαζόμενο) προβλέπονται ανάλογα με τη βαρύτητά τους συγκεκριμένα πρόστιμα, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης.
