Οι διαδοχικές ρυθμίσεις, τις οποίες θέσπισε η κυβέρνηση της Ν.Δ. από το 2019 και έπειτα για το Ασφαλιστικό, κατέστησαν υποχρεωτική την προσφυγή των ασφαλισμένων που θέλουν να βγουν στη σύνταξη σε ιδιώτες.
Ενώ είναι εύκολα αντιληπτό ότι μεγάλη μερίδα τους και τα παλαιότερα χρόνια κατέφυγε σε δικηγορικά γραφεία προκειμένου να αντληθούν και να κατατεθούν τα απαιτούμενα έγγραφα για συνταξιοδότηση, δεν ήταν λίγοι αυτοί που διεκπεραίωναν μόνοι τους τις διαδικασίες.
Όμως κάτι τέτοιο σήμερα είναι απαγορευμένο, με συνέπεια οι ασφαλισμένοι να έχουν υποστεί ένα έμμεσο χαράτσι, αφού τα απαιτούμενα ποσά κυμαίνονται από 500 έως 1.000 ευρώ.
Νόμος 4670/2020
Τα προβλήματα άρχισαν να διογκώνονται μετά την ψήφιση του νόμου 4670/2020, βάσει του οποίου ο ΕΦΚΑ «κατέβασε ρολά» και αναφορικά με τις αιτήσεις απαγόρευσε κάθε προσωπική επαφή με τις υπηρεσίες του Ταμείου, καθώς με την εγκύκλιο 136473 – 29/6/2020 «οι αιτήσεις για την απονομή σύνταξης λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου ασφαλισμένου ή συνταξιούχου υποβάλλονται πλέον υποχρεωτικά στην ηλεκτρονική υπηρεσία Ψηφιακής Απονομής Σύνταξης “Άτλας” μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr)».
Οι ψηφιακές αιτήσεις δεν είναι κάτι απλό. Οχι μόνο γιατί «το 78% άνω των 65 ετών (βάσει στατιστικών) δεν έχει αγγίξει ποτέ ηλεκτρονικό υπολογιστή και μόνο το 2% έχει ψηφιακές γνώσεις άνω του μετρίου», αλλά, ακόμα και οι καλύτεροι χρήστες, χωρίς τη βοήθεια εξειδικευμένων στο θέμα αυτό, είναι αδύνατο να συμπληρώσουν την αίτηση ορθά.
Αυτό αποδεικνύεται, αφενός μεν, από τις οδηγίες χρήσης του ΕΦΚΑ (Οδηγίες Χρήσης Αίτησης Κύριας Σύνταξης Γήρατος Μισθωτών / Μη Μισθωτών & Οδηγίες Χρήσης Απονομής Επικουρικής Σύνταξης Γήρατος) όπου θα πρέπει, ουσιαστικά, να μελετηθούν 86 σελίδες (55 για τις κύριες και 31 για τις επικουρικές), αφετέρου δε, από την ίδια την αίτηση, η οποία αποτελείται από 8 σελίδες, με πάνω από 15 πεδία καθεμία. Απόδειξη και αποτέλεσμα αυτού είναι οι λανθασμένες (απορριπτικές) αιτήσεις οι οποίες για το 2022 αναμένεται να ξεπεράσουν τις 60.000.
«Fast-track»
Στον κυκεώνα αυτόν προστέθηκαν και οι λεγόμενες «fast-track» διαδικασίες επί υπουργίας Κωστή Χατζηδάκη. Υπενθυμίζεται ότι πλέον οι συντάξεις απονέμονται βάσει των δηλωθέντων στοιχείων και όχι βάσει των πραγματικών, ενώ ο έλεγχος των στοιχείων θα γίνεται μετά την απονομή της σύνταξης και σε βάθος χρόνου τριών έως πέντε ετών.
Αυτό σημαίνει ότι, στις περιπτώσεις που τα δηλωθέντα στοιχεία δεν συμφωνούν, θα πρέπει οι συνταξιούχοι να επιστρέψουν όλα τα επιπλέον ποσά ή ακόμα και ολόκληρη τη σύνταξη, εάν δεν τη δικαιούται. Επειδή όμως λίγοι γνωρίζουν τον ακριβή χρόνο ασφάλισής τους, καθώς ο ασφαλιστικός βίος δεν είναι ολόκληρος σε ηλεκτρονική μορφή, τυχόν δηλωθέντα στοιχεία χωρίς την επίσημη καταμέτρηση εκ των πραγμάτων είναι λάθος.
Επομένως, ο δρόμος προς τα ιδιωτικά γραφεία γίνεται πλέον υποχρεωτικός, τα οποία, εκτός από την υποβολή της αίτησης, αναλαμβάνουν ολόκληρο τον φάκελο, τους γνωστοποιούν τον συνολικό χρόνο ασφάλισης, τον χρόνο με επιπλέον εισφορές, τον χρόνο παράλληλης ασφάλισης καθώς και το ποσό της σύνταξης που δικαιούνται.
Το μπάχαλο
Το μπάχαλο του ΕΦΚΑ μετά τον νόμο αυτόν φαίνεται μέσα από τις εκθέσεις του συστήματος «Ατλας» και από τον αυξημένο αριθμό των αιτήσεων, καθώς σε σχέση με το 2019, όταν κυμαινόταν περί τις 160.000, το 2021 αυξήθηκαν στις 210.000, ενώ το 2022 αναμένεται να ξεπεράσουν τις 225.000. Αξίζει, βέβαια, να σημειωθεί ότι αυτό δεν συνιστά απαραίτητα και αύξηση των συντάξεων, αφού ο αριθμός των συνταξιούχων στο διάστημα αυτό είναι κατά 55.275 λιγότεροι.
«Για να μιλάμε σήμερα για ψηφιακή σύνταξη θα πρέπει πρώτα απ’ όλα ο ασφαλιστικός βίος κάθε ασφαλισμένου να είναι όλος σε ηλεκτρονική μορφή, διαφορετικά είναι κοροϊδία! Επομένως, ο ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας οφείλουν σύντομα να εντάξουν όλα τα χειρόγραφα στοιχεία, που αφορούν τον χρόνο ασφάλισης της περιόδου πριν από το 2002 (για το ΙΚΑ πριν από το 1989) σε ηλεκτρονική μορφή. Οι αιτήσεις μπορούν να υποβάλλονται ηλεκτρονικά, όχι όμως υπό την παρούσα μορφή», υπογραμμίζει ο Κώστας Νικολάου, μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΚΕΠΕΑ-ΓΣΕΕ και συνταξιούχος του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, και προσθέτει ότι «ο ΕΦΚΑ υποχρεούται να ανοίξει ξανά τα τμήματα παραλαβής αιτήσεων και να τα στελεχώσει επίσης με έμπειρο προσωπικό, τα οποία, όπως πριν, παρουσία των ενδιαφερομένων, θα συμπληρώνουν και θα παραλαμβάνουν την αίτησή τους».
Τριπλασιάστηκαν οι λανθασμένες αιτήσεις!
Ο αυξημένος αριθμός αιτήσεων που παρατηρείται οφείλεται κατά βάση σε λανθασμένες αιτήσεις, οι οποίες μετά τις αλλαγές στον τρόπο υποβολής τριπλασιάστηκαν. Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από το προφίλ των αποφάσεων και συγκεκριμένα από τις ακυρωτικές αποφάσεις, οι οποίες στο διάστημα αυτό επίσης τριπλασιάστηκαν.
Δηλαδή, βάσει των εκθέσεων του συστήματος «Ατλας», ένα μέρος των συνολικών αποφάσεων είναι εγκριτικές και ένα άλλο ακυρωτικές, οι οποίες προφανώς λόγω λαθών ακυρώνονται και υποβάλλονται εκ νέου. Σύμφωνα λοιπόν με τις εκθέσεις αυτές, οι ακυρωτικές αποφάσεις, ενώ έως το 2019 κυμαίνονταν περί τις 20.000, το 2021 αυξήθηκαν στις 41.000, ενώ το 2022 αναμένεται να ξεπεράσουν τις 60.000, αφού μόνο για το πρώτο εξάμηνο ανέρχονται στις 30.000.
Συμπερασματικά, με τις παραπάνω διατάξεις Βρούτση – Χατζηδάκη παραβιάζονται βασικές αρχές της Κοινωνικής Ασφάλισης, καθώς υπηρεσίες του ΕΦΚΑ, που μέχρι χθες παρείχε στους ασφαλισμένους, σήμερα στο όνομα τάχα της ψηφιοποίησης μεταφέρθηκαν στους ίδιους. Οι οποίοι ασφαλισμένοι, εκτός από τα κόστη που επωμίζονται, αναλαμβάνουν και ρίσκα γύρω από τη σύνταξή τους σχετικά με την επιλογή για τον καλύτερο τρόπο συμπλήρωσης της αίτησης που απαιτείται.
