Τους επόμενους μήνες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις με κάθε χώρα ξεχωριστά, προκειμένου να ορίσει τους νέους στόχους, «κομμένους και ραμμένους» στα μέτρα κάθε κράτους.
Την επιστροφή της χώρας μας σε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα από το 2024 φέρνει στην πράξη η νέα ανακοίνωση της Κομισιόν, που περιλαμβάνει τις κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη-μέλη για το ερχόμενο έτος. Τους επόμενους μήνες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις με κάθε χώρα ξεχωριστά, προκειμένου να ορίσει τους νέους στόχους, «κομμένους και ραμμένους» στα μέτρα κάθε κράτους. Ηδη, στην Ελλάδα φαίνεται πως τα πρωτογενή πλεονάσματα από τον επόμενο χρόνο θα είναι πάνω από 2% του ΑΕΠ ετησίως, που σημαίνει πως θα πρέπει το οικονομικό επιτελείο να «βγάζει» πρωτογενές πλεόνασμα άνω των 4 δισ. κάθε έτος.
Η Κομισιόν ανακοίνωσε την επαναφορά των αυστηρών δημοσιονομικών μέτρων που ίσχυαν έως και το 2019, προτού δηλαδή ξεσπάσουν η υγειονομική και έπειτα η ενεργειακή κρίση. Στην πράξη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «σφύριξε» τη λήξη της ρήτρας διαφυγής από το ερχόμενο έτος, καλώντας τα κράτη-μέλη να τηρήσουν τους δημοσιονομικούς κανόνες για το δημόσιο χρέος και το έλλειμμα. Δηλαδή, το ανώτατο ποσοστό χρέους θα πρέπει να μην ξεπερνά το 60% του ΑΕΠ και το έλλειμμα να βρίσκεται κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Υπενθυμίζεται πως στον Προϋπολογισμό του 2023 έχει τεθεί ως στόχος δημοσιονομικό έλλειμμα 2% του ΑΕΠ, πρωτογενές πλεόνασμα 0,7% και μείωση του χρέους στο 159,3% του ΑΕΠ.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, «δεδομένου ότι δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή ένα νέο νομικό πλαίσιο, με βάση το αποτέλεσμα της υπό εξέλιξη επανεξέτασης της οικονομικής διακυβέρνησης, το ισχύον νομικό πλαίσιο εξακολουθεί να ισχύει. Ταυτόχρονα, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική μετάβαση στη λειτουργία της μελλοντικής δέσμης δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ληφθούν υπόψη οι τρέχουσες προκλήσεις, ορισμένα στοιχεία των μεταρρυθμιστικών προσανατολισμών της Επιτροπής θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στον κύκλο δημοσιονομικής εποπτείας».
«Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι έτοιμη να προτείνει ειδικές ανά χώρα συστάσεις σχετικά με τη δημοσιονομική πολιτική για το 2024, οι οποίες θα περιλαμβάνουν ποσοτική απαίτηση, καθώς και ποιοτική καθοδήγηση για τα επενδυτικά και ενεργειακά μέτρα. Οι συστάσεις αυτές θα συνάδουν με τα κριτήρια που προτείνονται στους προσανατολισμούς της Επιτροπής, ενώ θα παραμένουν επίσης συμβατές με την ισχύουσα νομοθεσία στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης» αναφέρει η ανακοίνωση. Αυτό το σημείο αφορά ιδιαίτερα την Ελλάδα, καθώς εκκρεμούν ο καθορισμός των δημοσιονομικών στόχων για τα επόμενα χρόνια και, κυρίως, τα πρωτογενή πλεονάσματα που θα πρέπει να επιτυγχάνει για να διατηρείται βιώσιμο το ελληνικό χρέος.
Ειδικές συστάσεις
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι έτοιμη να προτείνει ειδικές ανά χώρα συστάσεις σχετικά με τη δημοσιονομική πολιτική για το 2024, οι οποίες:
- Είναι σύμφωνες με τους δημοσιονομικούς στόχους που θέτουν τα κράτη-μέλη στα προγράμματά τους σταθερότητας και σύγκλισης, εφόσον οι στόχοι αυτοί συνάδουν με τη διασφάλιση ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους τίθεται σε καθοδική πορεία ή παραμένει σε συνετό επίπεδο και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα
- Ποσοτικοποιούνται και διαφοροποιούνται με βάση τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη-μέλη όσον αφορά το δημόσιο χρέος
- Διαμορφώνονται με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, όπως προτείνεται στους μεταρρυθμιστικούς προσανατολισμούς της Επιτροπής
Λαμβανομένης υπόψη της υψηλής αβεβαιότητας για τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές στην παρούσα συγκυρία, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν θα πρέπει να ληφθεί απόφαση τη φετινή άνοιξη για την υπαγωγή ή μη των κρατών-μελών στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των πραγματικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να λάβουν υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση των Προϋπολογισμών τους για το 2023 και κατά την προετοιμασία των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης τη φετινή άνοιξη και των σχεδίων δημοσιονομικών προγραμμάτων για το 2024 το φετινό φθινόπωρο.
Διακυβέρνηση
Οι συζητήσεις σχετικά με τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης προχωρούν, σύμφωνα με τους προσανατολισμούς της Επιτροπής που παρουσιάστηκαν τον Νοέμβριο του 2022, με τη σύγκλιση απόψεων που προέκυψαν σε διάφορα βασικά ζητήματα. Αλλα ζητήματα δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει νομοθετικές προτάσεις σε συνέχεια του προσεχούς Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Μάρτιο του 2023.
«Μαχαίρι» στα μέτρα στήριξης
Οπως σημειώνουν ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Βάλντις Ντομπρόβσκις και ο επίτροπος για Θέματα Οικονομίας Πάολο Τζεντιλόνι, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να προχωρήσουν άμεσα στον σταδιακό περιορισμό των μέτρων στήριξης, τα οποία έχουν εφαρμοστεί και λόγω της ενεργειακής κρίσης. Συγκεκριμένα, τα μέτρα στήριξης πρέπει να μειωθούν από το 1,3% του ΑΕΠ, που ισχύει σήμερα, στο 0,3% του ΑΕΠ της Ε.Ε., ενώ όποια μέτρα παραμείνουν θα πρέπει να έχουν ως στόχο αποκλειστικά και μόνο τις ασθενέστερες οικονομικά ομάδες του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Αυτό το δικαιολόγησαν, καθώς, όπως είπε ο Τζεντιλόνι, οι τιμές στην ενέργεια έχουν υποχωρήσει σημαντικά, επιστρέφοντας κοντά στα προ κρίσης επίπεδα.
