Δεκάδες δικαιολογητικά και μια ατελείωτη ψηφιακή «χαρτούρα» θα πρέπει να συλλέξουν οι κληρονόμοι. Μπορεί να έχουν ψηφιοποιηθεί έως σήμερα 1.607 υπηρεσίες, ωστόσο παραμένει το «τέρας» της γραφειοκρατίας για τέτοιες υποθέσεις.
Συγκεκριμένα, τα δικαιολογητικά που θα πρέπει να συγκεντρώσει κάθε κληρονόμος ανέρχονται σε 19. Μάλιστα, οι δικαιούχοι θα πρέπει να τα υποβάλουν στην Εφορία είτε χειρόγραφα έως την 31η Δεκεμβρίου 2023 είτε ηλεκτρονικά μέσω ειδικής διαδικασίας από την 1η Ιανουαρίου 2024. Ήδη οι δηλώσεις κληρονομιάς μπορούν να υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της εφαρμογής myPROPERTY, σε προαιρετική βάση, από την 1η/1/2024 θα υποβάλλονται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά. Το «τέρας» της γραφειοκρατίας όμως, παρά την ψηφιοποίηση των διαδικασιών, ζει και… βασιλεύει. Οι κληρονόμοι με την υποβολή της δήλωσης θα πρέπει να συλλέξουν 19 δικαιολογητικά και να τα υποβάλουν στην Εφορία. Συγκεκριμένα:
1 Ληξιαρχική πράξη θανάτου (μόνο για τις δηλώσεις που υποβάλλονται στη ΔΟΥ σε έντυπη μορφή)
2 Απόφαση δημοσίευσης διαθήκης
3 Κληρονομητήριο ή πιστοποιητικό (οικογενειακής κατάστασης ή εγγυτέρων συγγενών) της αρμόδιας δημοτικής Αρχής ή, σε περίπτωση αδυναμίας έκδοσής του, ένορκη βεβαίωση δύο μαρτύρων για το είδος και τον βαθμό συγγένειας προς τον κληρονομούμενο
4 Πιστοποιητικό του γραμματέα του αρμόδιου ειρηνοδικείου ή πρωτοδικείου περί μη δημοσιεύσεως διαθήκης ή περί μη δημοσιεύσεως νεότερης διαθήκης, κατά περίπτωση
5 Νομιμοποιητικό έγγραφο σε περίπτωση υποβολής της δήλωσης από πληρεξούσιο ή αντιπρόσωπο ή νόμιμο εκπρόσωπο
6 Τα φύλλα προσδιορισμού αξίας ακινήτων και υπολογισμού αξίας μετοχών, επιχειρήσεων κ.λπ
7 Αντίγραφο της σύμβασης νέμησης ή του συστατικού εγγράφου trust ή του καταστατικού εγγράφου νομικού προσώπου ή ιδρύματος, κατά περίπτωση, που αποδεικνύουν τον τρόπο και το είδος της επαγωγής και τη νομική μορφή και χαρακτήρα του υπόχρεου σε φόρο
8 Σε περίπτωση αφάνειας, την τελεσίδικη δικαστική απόφαση που κηρύσσει την αφάνεια και το φύλλο της εφημερίδας στην οποία η απόφαση αυτή έχει δημοσιευτεί
9 Αποδεικτικά χρεών και βαρών
10 Αποδεικτικά πληρωμής ή βεβαίωσης φόρου στην αλλοδαπή
11 Βεβαίωση τράπεζας για κοινό λογαριασμό
12 Καταστατικό νομικού προσώπου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα
13 Αποδεικτικά περί δεκαετούς παραμονής του κληρονομουμένου στην αλλοδαπή
14 Σε περίπτωση λοιπών ειδικών απαλλαγών, τα δικαιολογητικά που έχουν καθοριστεί με τις οικείες αποφάσεις
15 Τα προβλεπόμενα από τα φύλλα αντικειμενικού προσδιορισμού αξίας ακινήτων δικαιολογητικά, όπως καθορίζονται με αποφάσεις του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
16 Τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τη χορήγηση απαλλαγής της πρώτης κατοικίας
17 Τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη μετάθεση του χρόνου γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης
18 Η σύμβαση ασφάλισης ζωής του κληρονομουμένου ή σχετική βεβαίωση της ασφαλιστικής εταιρίας
19 Λοιπά κατά περίπτωση δικαιολογητικά για τον προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης
Οι δηλώσεις στην εφαρμογή myPROPERTY
Μέσω της εφαρμογής myPROPERTY μπορούν να υποβληθούν οι ακόλουθες δηλώσεις φόρου κληρονομιάς:
α) οι αρχικές εμπρόθεσμες και εκπρόθεσμες δηλώσεις φόρου κληρονομιάς, εφόσον δεν έχει προηγουμένως υποβληθεί άλλη δήλωση σε έντυπη μορφή, κινητών περιουσιακών στοιχείων (ενδεικτικά χρημάτων, αυτοκινήτων, εταιρικών μεριδίων, εισηγμένων ή μη μετοχών, απαιτήσεων, έργων τέχνης κ.λπ.) και ακινήτων εντός αντικειμενικού συστήματος (ΑΠΑΑ) με κληρονόμους φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες που έχουν εγγραφεί στο φορολογικό μητρώο και είναι πιστοποιημένοι χρήστες των ηλεκτρονικών υπηρεσιών της ΑΑΔΕ
β) οι τροποποιητικές δηλώσεις φόρου κληρονομιάς αρχικής δήλωσης (εμπρόθεσμες ή εκπρόθεσμες), με τις οποίες είτε δηλώνονται νέα περιουσιακά στοιχεία είτε τροποποιούνται τα ήδη δηλωθέντα, εφόσον η αρχική δήλωση (για θανάτους από 1/1/2022) έχει υποβληθεί μέσω της εφαρμογής αυτής
Για ποιους ισχύει το αφορολόγητο και ποιες είναι οι κλίμακες φόρου
Για τις κληρονομιές δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, ωστόσο υπάρχει αφορολόγητο έως το ποσό των 150.000 ευρώ για κληρονομιές προς τους συγγενείς της πρώτης κατηγορίας. Από τα 150.000 ευρώ και πάνω εφαρμόζεται κλίμακα φορολόγησης,
που προβλέπει φόρο 1% από τα 150.000 και μέχρι του ποσού των 300.000 ευρώ, από το ποσό των 300.000 ευρώ και μέχρι τα 600.000 ευρώ προκύπτει φόρος 5%, ενώ για τα ποσά που υπερβαίνουν τα 600.000 ευρώ προκύπτει φόρος 10%.
Ισχύει, δε, ειδικό αφορολόγητο φόρου κληρονομιάς 400.000 ευρώ για τον επιζώντα σύζυγο (έπειτα από πέντε έτη γάμου) και τα ανήλικα τέκνα του. Ειδικά για την πρώτη κατοικία, η κληρονομιά είναι αφορολόγητη μέχρι τα 200.000 ευρώ αν αποκτάται από άγαμο και τα 250.000 ευρώ για το ζευγάρι, όριο που αυξάνεται ανάλογα με τα παιδιά που έχει ο φορολογούμενος. Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται μέσα σε έξι μήνες από τον θάνατο αν ο κληρονομούμενος πέθανε στην Ελλάδα ή μέσα σε έναν χρόνο αν ο κληρονομούμενος πέθανε στο εξωτερικό ή οι κληρονόμοι ή οι κληροδόχοι διέμεναν κατά τον χρόνο θανάτου στο εξωτερικό. Αξίζει να σημειωθεί πως η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φόρου κληρονομιάς μπορεί να παραταθεί για τρεις κατ’ ανώτατο όριο μήνες, με απόφαση του προϊσταμένου της αρμόδιας ΔΟΥ. Η αίτηση για παράταση της προθεσμίας μπορεί να υποβληθεί ακόμη και μετά τη λήξη αυτής, μέσα όμως στο τρίμηνο που ακολουθεί.
