Στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, που συνεδριάζει την προσεχή Τετάρτη 17 Απριλίου, θα κριθεί οριστικά η τύχη των προσφυγών των συνταξιούχων για την κατάργηση των δώρων των επικουρικών συντάξεων. Ο λόγος γι’ αυτή τη σπάνια σύγκληση του ΑΕΔ είναι η διχογνωμία μεταξύ του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματικές τις περικοπές για τα δώρα και το επίδομα αδείας, που έγιναν με βάση τους νόμους για τη δημοσιονομική προσαρμογή το 2012, αλλά και για το 11μηνο ανάμεσα στο 2015 και το 2016, ενώ το Τμήμα (Εργατικών Διαφορών) του Αρείου Πάγου έκρινε το αντίθετο.
Οπως είναι προφανές, η κυβέρνηση κάθεται σε αναμμένα κάρβουνα, καθώς έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της ώστε να μην επιστρέψει στους συνταξιούχους το σύνολο των αναδρομικών που δικαιούνται, όταν το πουγκί ήταν γεμάτο, και τώρα μια τέτοια απόφαση από τους δικαστές -με τους Ευρωπαίους εταίρους να καλούν το οικονομικό επιτελείο να κλείσει τη στρόφιγγα- θα ήταν για εκείνη καταστροφική.
Οπως τόνισε χαρακτηριστικά η αρμόδια υπουργός Εργασίας Δόμνα Μιχαηλίδου: «Οταν το Συμβούλιο της Επικρατείας και ο Αρειος Πάγος διαφωνούν, όπως εν προκειμένω, τότε αρμόδιο για να αποφασίσει είναι το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο. Εμείς αυτό που κάνουμε είναι να περιμένουμε την απόφαση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου και, όπως πάντα, να τη σεβαστούμε. Τότε θα δούμε πόσους πληρώνουμε και θα το κάνουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα».
Η περικοπή των επιδομάτων Χριστουγέννων, Πάσχα και θερινής άδειας επιβλήθηκε με τον νόμο 4093/2012, με υπουργό Εργασίας τότε τον Γιάννη Βρούτση, με συνέπεια να ακολουθήσουν σχεδόν άμεσα δικαστικές προσφυγές. Εν τέλει, το Συμβούλιο της Επικρατείας τον Ιούνιο του 2015 με δύο αποφάσεις του (2287-2290/2015) έκρινε τις περικοπές αυτές αντισυνταγματικές, σημειώνοντας στο σκεπτικό πως προσκρούουν σε συνταγματικές αρχές, όπως είναι της αναλογικότητας και της ισότητας στα δημόσια βάρη, και σε άλλες επιταγές άρθρων του Συντάγματος. Επιπλέον, η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε ότι πριν από τις περικοπές που έγιναν το 2012 δεν προηγήθηκε επιστημονική μελέτη για τις επιπτώσεις στο βιοτικό επίπεδο των συνταξιούχων από τις περικοπές των συντάξεων αλλά και την αναγκαιότητα των περικοπών αυτών.
Η απόφαση αυτή ανατράπηκε από τον Αρειο Πάγο με εννέα χρόνια καθυστέρηση με την απόφασή 1509/2023 (Β2 Πολιτικό Τμήμα), καθώς το δικαστήριο αποδέχεται τη συνταγματικότητα των περικοπών. Συγκεκριμένα, αναφέρει: «Η επίμαχη διάταξη (σ.σ.: για την κατάργηση των τριών δώρων) δεν αντίκειται στο άρθρο 22, παρ. 5 του Συντάγματος, δεν παραβιάζει τη δίκαιη ισορροπία μεταξύ των απαιτήσεων του γενικού συμφέροντος και της προστασίας των δικαιωμάτων του αναιρεσείοντος και επομένως αυτή δεν αντίκειται στην κατοχυρωμένη από το άρθρο 25, παρ. 1 του Συντάγματος αρχή της αναλογικότητας, ούτε στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, με το οποίο, εξάλλου, δεν κατοχυρώνεται δικαίωμα σε διαρκή λήψη αποδοχών και συντάξεων συγκεκριμένου ύψους, εκτός αν συντρέχει περίπτωση διακινδύνευσης της αξιοπρεπούς διαβίωσης των ενδιαφερομένων, που, όπως έγινε δεκτό, δεν συντρέχει εν προκειμένω».
Επομένως, «η επίμαχη με κατάργηση των επιδομάτων εορτών και αδείας ευρίσκει έρεισμα στον νόμο και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα, αφενός για την αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας της χώρας και αφετέρου, σύμφωνα με την επιταγή του άρθρου 22, παρ. 5 του Συντάγματος, για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος, χάριν της βιωσιμότητάς του».
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι μετά την απόφαση του ΣτΕ, που είχε κρίνει το 2015 την κατάργηση των δώρων ως αντισυνταγματική, τον Μάιο του 2016 η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ νομοθέτησε τις ίδιες περικοπές με… διαφορετική διατύπωση, με συνέπεια αυτές στη συνέχεια να κριθούν συνταγματικές. Το επίμαχο διάστημα των 11 μηνών (από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Μάιο του 2016) κρίθηκε στη συνέχεια τρόπον τινά «κενό νόμου», με αποτέλεσμα να διεκδικήσουν και να λάβουν αναδρομικά οι συνταξιούχοι.
Ο εργατολόγος Αποστολίδης για τον e-ΕΦΚΑ και τις αναβαλλόμενες δίκες
Οπως σημειώνει και ο δικηγόρος – εργατολόγος Λουκάς Αποστολίδης που εκπροσωπεί τους συνταξιούχους: «Εύλογα και δίκαια κάθε δικαιούχος ήλπιζε ότι ύστερα από εννέα χρόνια θα τελείωνε ο δικαστικός γολγοθάς που βαραίνει το δικαστικό Σώμα, το e-ΕΦΚΑ, συνταξιούχους και δικηγόρους… Ελα όμως που το e-ΕΦΚΑ μόλις πληροφορήθηκε στα τέλη του 2023 ότι το Β2 τμήμα του Α.Π. με την υπ’ αριθμ. 1509/2023 απόφαση έθεσε νέο προδικαστικό ερώτημα στο ΑΕΔ για να κρίνει εάν οι διατάξεις για τα δώρα του 11μήνου 2015-2016 είναι αντισυνταγματικές ή συνταγματικές, όπως έκρινε το τμήμα, έσπευσε να ενημερώσει τα διοικητικά δικαστήρια να αναστείλουν εκ νέου την εκδίκαση υποθέσεων!».
Ο κ. Αποστολίδης παρατηρεί ότι «ήταν μεγάλη η σπουδή του τμήματος να προστρέξει στο ΑΕΔ, αντί να παραπέμψει την υπόθεση στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου να κρίνει το νομικό ζήτημα που προέκυψε κατά την κρίση τους. Αδραξαν την ευκαιρία οι νομικές υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ να γνωστοποιήσουν την απόφαση στα διοικητικά δικαστήρια για να αρχίσουν νέες αναστολές εκδίκασης των υποθέσεων. Κατεξοχήν αρμόδια δικαστήρια για συνταξιοδοτικά θέματα είναι το ΣτΕ και το Ελεγκτικό Συνέδριο. Κατ’ εξαίρεση θα έλεγα αρμοδιότητα του Αρείου Πάγου, όπως στην προκειμένη περίπτωση που έκρινε για δικαιούχο της Τραπέζης της Ελλάδος. Στην προκειμένη περίπτωση με τον ν. 4714/2020 ο νομοθέτης είχε αναγνωρίσει το δικαίωμα χορήγησης αναδρομικών, δώρων και επικουρικής σύνταξης στον ιδιωτικό τομέα σε όσους είχαν ασκήσει αγωγές».
