Με το 2019 να έχει χαθεί και το πρώτο εξάμηνο του 2020 να είναι επίσης χαμένο για τα μεγάλα έργα, στο υπουργείο Υποδομών επιχειρούν να ξεμπλοκάρουν σειρά διαγωνισμών, ώστε προς το τέλος του έτους να «πάρουν μπροστά» κάποια εργοτάξια.
Η επιτάχυνση των έργων είναι μονόδρομος, όχι μόνο εξαιτίας του υψηλού πολλαπλασιαστή για την οικονομία, αλλά και γιατί μπορούν να στηρίξουν την ελληνική περιφέρεια. Ένα από τα εργαλεία επιτάχυνσης θα είναι και το σχέδιο νόμου με τις αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο που αναμένεται να κατατεθεί στις αρχές Ιουνίου. Όπως έχει υποστηρίξει και ο υπουργός υποδομών Κώστας Καραμανλής, στόχος είναι να ενεργοποιηθεί ένα πακέτο έργων ύψους κοντά στα 15 δις ευρώ!
Μέχρι τότε, εκτιμάται πως θα έχει λυθεί και η πολυετής εκκρεμότητα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να προχωρήσει το βόρειο τμήμα του οδικού άξονα Ε65, δηλαδή το τμήμα που θα συνδέει τα Τρίκαλα με την Εγνατία Οδό, έργο προϋπολογισμού κοντά στα 450.000.000 ευρώ. Το κεντρικό τμήμα του Ε65 έχει ήδη κατασκευαστεί, ενώ αυτή την περίοδο κατασκευάζεται το νότιο τμήμα, από τον κόμβο Ξυνιάδας μέχρι τη Λαμία. Η εταιρία παραχώρησης του οδικού άξονα είναι η Κεντρική Οδός, αποκλειστικός μέτοχος της οποίας είναι ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.
Από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τους μετόχους της κοινοπραξίας Ολυμπία Οδός και από τη στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα εξαρτηθεί και η ταχύτητα απεμπλοκής των έργων στον οδικό άξονα Πάτρα – Πύργος, ύψους άνω των 250.000.000 ευρώ. Ο κ. Καραμανλής επέλεξε την ακύρωση των προηγούμενων οκτώ διαγωνισμών και την ανάθεση του έργου στην Ολυμπία Οδός, που κατασκεύασε και διαχειρίζεται το τμήμα Ελευσίνα – Κόρινθος – Πάτρα.
Όμως, τα παζάρια με τους εργολάβους δεν έχουν ολοκληρωθεί. Η Κομισιόν έχει πάρει ένα προσχέδιο της συμφωνίας, με την ελληνική πλευρά να πιέζει για ταχεία έγκριση, ώστε να ξεκινήσουν τα έργα.
Ο τρίτος πονοκέφαλος του υπουργείου. είναι ο διαγωνισμός για το πρώτο τμήμα της γραμμής 4 του μετρό, δηλαδή το τμήμα Άλσος Βεΐκου – Ευαγγελισμός – Γουδή, προϋπολογισμού 1,55 δισ. ευρώ. Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) επί των προσφυγών που κατέθεσαν οι δύο κοινοπραξίες που έχουν μείνει στη διεκδίκηση του έργου, με επικεφαλής τις ΑΚΤΩΡ και ΑΒΑΞ, περιπλέκει την κατάσταση. Στο υπουργείο υποστηρίζουν πως «θέλουν να προχωρήσει η διαδικασία και να ανοίξουν οι οικονομικές προσφορές». Όμως, για να προχωρήσει ο διαγωνισμός, πρέπει να σταματήσουν τις προσφυγές οι δύο διεκδικητές. Τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να έχει ξεκαθαριστεί η κατάσταση.
Μπορούν να ξεκινήσουν έργα άνω των 2 δισ. ευρώ
Όπως λένε στο υπουργείο Υποδομών, αν βρεθεί φόρμουλα για το μετρό Αθήνας και περάσουν τον σκόπελο της Κομισιόν για το Πάτρα – Πύργος, τότε «στις αρχές του νέου έτους μπορούν να συμβασιοποιηθούν και να ξεκινήσουν έργα άνω των 2 δισ. ευρώ». Στο πακέτο των έργων μπορούν να ενταχθούν και η υπερυψωμένη περιφερειακή της Θεσσαλονίκης, ύψους κοντά στα 350.000.000 ευρώ, η παράκαμψη της Χαλκίδας (έργο που ξανασχεδιάζεται έπειτα από απαίτηση της Κομισιόν), προϋπολογισμού άνω των 200.000.000 ευρώ, κ.ά.
Το κύριο βάρος του υπουργείου φαίνεται πως πέφτει, όμως, σε δύο άλλους τομείς: Πρώτον, την εκκίνηση του σχεδιασμού για σιδηροδρομικά έργα ύψους άνω των 3,5 δισ. ευρώ, με επίκεντρο τον άξονα Θεσσαλονίκης – Καβάλα – Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο, που συνδέεται με τον σχεδιασμό για την αξιοποίηση των λιμανιών της βόρειας Ελλάδας. Ενδιαφέρον για τα συγκεκριμένα λιμάνια, ειδικά για το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, έχει δείξει ο αμερικανικός παράγοντας που ήδη το χρησιμοποιεί για τη μεταφορά υλικού και προσωπικού των ενόπλων δυνάμεων.
Δεύτερον στην υλοποίηση σειράς νέων έργων μέσω επέκτασης των υφιστάμενων συμβάσεων παραχώρησης στους οδικούς άξονες. Δηλαδή, οι κοινοπραξίες που διαχειρίζονται σήμερα τις εθνικές οδούς θα αναλάβουν να κατασκευάσουν πρόσθετα τμήματα (π.χ. Ιωάννινα – Κακαβιά), κυρίως με δικά τους κεφάλαια, με παράλληλη χρονική επέκταση των συμβάσεων παραχώρησης. Πρόκειται για δύσκολη άσκηση, την οποία έχουν κάνει, όμως, ορισμένες χώρες της Ευρώπης, όπως η Γαλλία και η Ιταλία.
Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται και η Αττική Οδός, η σύμβαση παραχώρησης της οποίας λήγει στις αρχές Οκτωβρίου 2024. Πρόκειται για χρυσοφόρα σύμβαση, από την παραχώρηση της οποίας το Δημόσιο μπορεί να αντλήσει σημαντικά κεφάλαια και να προχωρήσει κρίσιμα έργα στην Αττική, όπως η σύνδεση του Ελληνικού με το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», κ.ά.
Στο πακέτο των έργων, αλλά με πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, μπαίνουν και ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ), που αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες χρηματοδότησης, καθώς και σειρά έργων με Σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ).
Ένταξη στις «Στρατηγικές Επενδύσεις» για άδειες-εξπρές
Όπως έχει γράψει η «δημοκρατία», για την επιτάχυνση των έργων εξετάζεται ακόμα και η ένταξη κάποιων εξ αυτών στις «Στρατηγικές Επενδύσεις», ώστε να εκδίδονται με μεγάλη ταχύτητα οι σχετικές άδειες. Ο σχετικός νόμος, που είχε ψηφιστεί πέρυσι την άνοιξη από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛ., προβλέπει πως «για την έκδοση οποιασδήποτε απαιτούμενης άδειας, έγκρισης ή γνωμοδότησης για την εγκατάσταση ή λειτουργία Στρατηγικής Επένδυσης ορίζεται προθεσμία σαράντα πέντε (45) ημερολογιακών ημερών, με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων, οι οποίες έχουν ενσωματώσει διαδικασίες και προθεσμίες του ενωσιακού δικαίου».
Όλα, βέβαια, θα εξαρτηθούν από τις δυνατότητες χρηματοδότησης, καθώς το τραπεζικό σύστημα εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αναταράξεων λόγω της πανδημίας.
