Σήμερα, η Ορθόδοξη Εκκλησία στρέφει το βλέμμα της σε δύο φωτεινούς αστέρες της πίστης: τον ασκητή Όσιο Μαρίνο τον Βαάνη και τον Αγιο Νικηφόρο τον Ομολογητή, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Δύο μορφές που με τη ζωή, την αφοσίωση και την ανδρεία τους υπερασπίστηκαν το Ευαγγέλιο και τις ιερές παραδόσεις της Εκκλησίας σε δύσκολες εποχές.
Όσιος Μαρίνος ο Βαάνης
Ο Όσιος Μαρίνος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, σε εποχή ακμής αλλά και έντονων πνευματικών ζυμώσεων. Γόνος επιφανούς οικογένειας – ο πατέρας του Νικηφόρος ήταν δρουγγάριος, στρατιωτικός δηλαδή αξιωματούχος του Βυζαντίου – ο Μαρίνος δεν ακολούθησε τα βήματα της κοσμικής δόξας. Αντίθετα, από νεαρή ηλικία έδειξε κλίση προς τον ασκητισμό και την πνευματική ζωή.
Μεταφέρθηκε για ανατροφή στη Βιζύη της Θράκης, μια περιοχή γνωστή για τη μοναστική της παράδοση. Εκεί, υπό την καθοδήγηση του αδελφού του, Συμεών, εκάρη μοναχός. Η άσκησή του ήταν αυστηρή και διακριτική. Ο Μαρίνος ξεχώρισε για την ταπεινότητα, την αυταπάρνηση και τη σιωπηλή προσφορά. Δεν άφησε πίσω του έργα κοσμοϊστορικά, αλλά ζωή βαθιά εσωτερική, γεμάτη αγάπη, προσευχή και έλεος.
Το τέλος του βίου του ήταν ειρηνικό και οσιακό. Το τίμιο λείψανό του ενταφιάστηκε με ευλάβεια στη Μονή της Θεοτόκου Κορώνης, όπου έγινε σημείο θαυμαστών επεμβάσεων για όσους προσέρχονταν με πίστη. Ο Όσιος Μαρίνος αποτελεί σύμβολο της ανώνυμης, αθόρυβης αγιότητας – της ζωής που γίνεται προσφορά χωρίς τυμπανοκρουσίες, χωρίς εξωτερικά μεγαλείο, αλλά με βαθύ εσωτερικό φως.
Άγιος Νικηφόρος ο Ομολογητής
Ο Πατριάρχης που όρθωσε ανάστημα στους διώκτες των εικόνων
Αντίθετα με τον Όσιο Μαρίνο, ο Άγιος Νικηφόρος έζησε στα σαλόνια της πολιτικής και εκκλησιαστικής εξουσίας της Κωνσταντινούπολης. Γεννήθηκε το 758 από ευλαβείς γονείς – ο πατέρας του Θεόδωρος ήταν ένθερμος υποστηρικτής των ιερών εικόνων και γι’ αυτό υπέστη διωγμούς από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ε’ τον Κοπρώνυμο, που ηγήθηκε του πρώτου κύματος της Εικονομαχίας.
Ο Νικηφόρος ανατράφηκε με παιδεία υψηλού επιπέδου και σταδιοδρόμησε στη διοίκηση ως γραμματέας του παλατιού. Ήταν παρών στη Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια (787), όπου καταδικάστηκε η Εικονομαχία και αποκαταστάθηκε η τιμή των ιερών εικόνων.
Το 806, παρά το ότι δεν ήταν κληρικός, εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως – γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις, αλλά τελικά επικυρώθηκε. Η θητεία του, ωστόσο, συνέπεσε με την επανεμφάνιση της Εικονομαχίας από τον αυτοκράτορα Λέοντα Ε’ τον Αρμένιο. Ο Νικηφόρος αρνήθηκε να υποταχθεί στα αυτοκρατορικά διατάγματα κατά των εικόνων. Ορθώνοντας πατριαρχικό ανάστημα, συγκρούστηκε με την εξουσία και εξορίστηκε το 815.
Για 13 χρόνια έζησε μακριά από τον θρόνο, σε μοναστήρι στη Χερσώνα και έπειτα στη Χίο. Ακόμα και εκεί, ωστόσο, συνέχισε να γράφει, να διδάσκει και να στηρίζει το ποίμνιο που υπέφερε. Πέθανε το 828, και τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη με τιμές το 846 από τον Πατριάρχη Μεθόδιο.
Ο Άγιος Νικηφόρος ανακηρύχθηκε Ομολογητής διότι, χωρίς να χύσει αίμα, υπέμεινε διωγμούς για την πίστη, διαφύλαξε την αλήθεια της Εκκλησίας και θεμελίωσε τη θεολογική υπεράσπιση της προσκύνησης των εικόνων. Τα συγγράμματά του, όπως το “Κατά Εικονομάχων”, αποτελούν πολύτιμο πνευματικό θησαυρό.
