Πάνω από 14 δισ. στοιχίζει κάθε χρόνο η γραφειοκρατία στην ελληνική οικονομία. Έχουν γίνει πλέον παράδοση η καθυστέρηση στην υλοποίηση των έργων, αλλά και οι υπερτιμήσεις.
Ένας τέτοιος γραφειοκρατικός νόμος, που τις προηγούμενες δεκαετίες είχε αναδειχθεί ως μέσο διαπλοκής, φαίνεται ότι είναι το πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις, το οποίο συζητήθηκε εκτενώς στο υπουργικό συμβούλιο της περασμένης Πέμπτης. Κατά το παρελθόν, μάλιστα, οι απευθείας αναθέσεις ήταν ένα σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, που φυσικά δεν καταργείται ούτε με τις επερχόμενες τροποποιήσεις που σχεδιάζονται.
Απευθείας αναθέσεις φυσικά θα γίνονται, αλλά έως 30.000 ευρώ για προμήθεια αγαθών, υπηρεσιών και μελετών και έως 60.000 ευρώ για δημόσια έργα. Για… μικροποσά δηλαδή θεωρούν στην κυβέρνηση ότι έχουν το δικαίωμα να αναθέτουν σε όποιον θέλουν το έργο. Μάλιστα, το νέο πλαίσιο ορίζει ότι για συμβάσεις έως 2.500 ευρώ το τιμολόγιο, πλέον, εξοφλείται κατευθείαν!
Καθυστερήσεις για «έτοιμα» έργα
Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις 8 Αυγούστου του 2016 έως τις 30 Μαΐου του 2020, σύμφωνα με έρευνα της ΔΙΑΝΕΟΣΙΣ, ο νόμος για τις δημόσιες συμβάσεις είχε υποστεί 401 τροποποιήσεις -περίπου δύο κάθε εβδομάδα-, οι οποίες κυμαίνονταν από απλές γλωσσικές διορθώσεις έως σημαντικές παρεμβάσεις. Μόνο με αυτό το δεδομένο θα μπορούσε να αντιληφθεί κανείς τις αιτίες της χαοτικής και κοστοβόρας γραφειοκρατίας. Ή, για να το αποτυπώσουμε διαφορετικά, για τους λόγους που ένα έργο καθυστερούσε ακόμη και χρόνια.
Ωστόσο, οι παθογένειες των ελληνικών νόμων είναι πολύ μεγάλες, με ακόμα μεγαλύτερες καθυστερήσεις:
- Παράδειγμα 1. Ο θρυλικός διαγωνισμός για την προμήθεια ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ: Άρχισε το 2007 και 10 χρόνια αργότερα δεν είχε ολοκληρωθεί, ενώ το κράτος είχε δεσμευμένο κονδύλι. Τελικά τα ασθενοφόρα τα έκανε δωρεά το Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», μαζί με την πλήρη συντήρησή τους για οκτώ χρόνια. Χρειάστηκαν σχεδόν 11 μήνες για να μπορέσει το κράτος να ολοκληρώσει τις απαραίτητες διαδικασίες για να παραλάβει τα 143 οχήματα.
- Παράδειγμα 2. Ο πολύπαθος Βόρειος Οδικός Αξονας Κρήτης: Η κατασκευή του έργου έχει αρχίσει από το 1960. Το σχέδιο για τη μετατροπή αυτού του σήμερα επικίνδυνου και ακατάλληλου δρόμου σε κλειστό αυτοκινητόδρομο απέκτησε διαχειριστική Αρχή με προεδρικό διάταγμα το έτος 2000. Έκτοτε, από τα 310 χιλιόμετρα του δρόμου μόνο τα 51 έχουν αναβαθμιστεί. Σε μια πρόσφατη απόπειρα να δημοπρατηθεί το έργο, κατατμήθηκε σε επιμέρους υποέργα, τα οποία μάλιστα είχαν διαφορετικό τρόπο δημοπράτησης. Το έργο δεν έχει ξεκινήσει ακόμα.
Ράβε ξήλωνε
Στο υπουργικό συμβούλιο οι υπουργοί Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης, Υποδομών Κώστας Καραμανλής και Εθνικής Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος παρουσίασαν το νομοσχέδιο για την απλοποίηση και την αναμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου των δημοσίων συμβάσεων, το οποίο προβλέπει επιτάχυνση, απλοποίηση και ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών ανάθεσης και εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων με μείωση της γραφειοκρατίας. Χωρίς εκπτώσεις σε όρους διαφάνειας και ίση μεταχείριση των επιχειρήσεων.
Εξάλειψη παρωχημένων διαδικασιών ανάθεσης και αντικατάστασή τους με ηλεκτρονικές διαδικασίες. Επιτάχυνση των διαδικασιών προδικαστικής και δικαστικής επίλυσης διαφορών, που ανακύπτουν κατά τις διαδικασίες ανάθεσης και εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων.
Οι τέσσερις «μεταρρυθμίσεις» που προτείνει το Μαξίμου
Στα βασικά σημεία μεταρρυθμίσεων (κυρίως για την προμήθεια αγαθών και υπηρεσιών) περιλαμβάνονται:
- Αξιολόγηση προσφορών για την προμήθεια αγαθών και υπηρεσιών σε ένα μόνο στάδιο, όταν κριτήριο ανάθεσης είναι η βέλτιστη οικονομική προσφορά. Προώθηση της διαδικασίας της διαβούλευσης με την αγορά πριν από την προκήρυξη διαγωνισμών σημαντικής αξίας. Πρόβλεψη δυνατότητας δημιουργίας ενιαίων τεχνικών προδιαγραφών για τις προμήθειες του Δημοσίου και για την επέκταση των εργαλείων e-procurement με τη χρήση συστήματος ηλεκτρονικών καταλόγων. Μείωση ύψους εγγυήσεων καλής εκτέλεσης προμηθειών αγαθών και υπηρεσιών από 5% σε 4% προκειμένου να διευκολυνθεί, περαιτέρω, η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στις δημόσιες συμβάσεις. Πρόβλεψη που θα καθιστά τον ηλεκτρονικό πλειστηριασμό υποχρεωτική διαδικασία ανάθεσης για ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες.
- Ζητήματα διαδικασιών ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων κάτω των ορίων της οδηγίας 2014/24/ΕΕ. Κατάργηση της διαδικασίας του συνοπτικού διαγωνισμού. Αύξηση των ορίων της απευθείας ανάθεσης στα 30.000 ευρώ για προμήθεια αγαθών, υπηρεσιών και μελετών και στα 60.000 ευρώ για δημόσια έργα. Πρόβλεψη απευθείας ανάθεσης μέσω ηλεκτρονικών καταλόγων (e-marketplace) με ανώτατο όριο τα 40.000 ευρώ ανά είδος αγαθού. Κατάργηση της διαδικασίας των ενστάσεων για τις διαδικασίες της απευθείας ανάθεσης με απευθείας προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια. Υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών εργαλείων από τις αναθέτουσες Αρχές σε όλες τις διαδικασίες ανάθεσης με αντικείμενο άνω των 30.000 ευρώ (από 60.000 ευρώ σήμερα). Αναθέσεις συμβάσεων αξίας 2.500 ευρώ απευθείας με εξόφληση σχετικού φορολογικού παραστατικού.
- Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας στη διαδικασία προδικαστικής επίλυσης διαφορών από την ΑΕΠΠ (Αρχή Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών) κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων. Μονομελή κλιμάκια της ΑΕΠΠ για διαφορές κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων κάτω των 100.000 ευρώ.
- Ενιαίο ένδικο βοήθημα για προσωρινή και οριστική δικαστική προστασία με προθεσμία άσκησης 10 ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης της ΑΕΠΠ. Εκδίκαση της υπόθεσης μέσα σε σύντομη προθεσμία με έκδοση διατακτικού 15 ημέρες μετά τη συζήτηση.
