Θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί η τραγωδία των Ιμίων; Θα μπορούσε η χώρα μας να έχει προλάβει να «θωρακίσει» τις ελληνικές βραχονησίδες πριν εγερθεί η θεωρία των γκρίζων ζωνών ώστε να αποκλείει σε πολύ μεγάλο βαθμό την περίπτωση δημιουργίας τετελεσμένων από την Τουρκία; Θα μπορούσε με την υλοποίηση του σχεδίου προστασίας του περιβάλλοντος των μικρών νησιών,για την προστασία της χλωρίδας, της πανίδας, και των αρωματικών φυτών και βοτάνων, να δημιουργήσει μία ασπίδα αρκετή ώστε να αποτρέπει οποιαδήποτε «κακή πρόθεση» των γειτόνων μας;
Ένας από τους άγνωστους πρωταγωνιστές της κρίσεως εκείνης ο υφυπουργός Άμυνας Μανώλης Μπενενιώτης λύει σήμερα πρώτη φορά μετά από 25 χρόνια την σιωπή του και αποκαλύπτει στην εφημερίδα «Εστία» γιατί τον μετακίνησε από το Πεντάγωνο ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης αμέσως μόλις ανέλαβε εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως! Οι βραχονησίδες ήταν η αιτία!
Ας γυρίσουμε όμως 26 χρόνια πίσω, στο 1995 . Ο τότε υφυπουργός Εθνικής Αμύνης Μανώλης Μπεντενιώτης, προωθούσε μία πρωτότυπη και λίαν ενδιαφέρουσα ιδέα.Την συμπύκνωσε σε μια πρόταση προς τον προϊστάμενό του υπουργό Γεράσιμο Αρσένη, υπό τον τίτλο «Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Προστασίας των μικρών νησιών». Η πρότασις περιλάμβανε 18 νησιά και ο υπουργός έδωσε αμέσως την συγκατάθεσή του. Ταυτοχρόνως ενημερώθηκε ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος απέδιδε ιδιαίτερη σημασία στο Αιγαίο -συνέντευξη τύπου ΔΕΘ εκείνης της χρονιάς – και επιδείκνυε ενδιαφέρον για το πρόγραμμα.
Ομιλώντας προς την «Εστία» ο κύριος Μανώλης Μπεντενιώτης θυμάται: «Πράγματι, ήταν μια ιδιαίτερης σημασίας για τη χώρα ιδέα, την οποία είχα στο μυαλό μου από καιρό. Στόχος ήταν η προστασία του περιβάλλοντος κα η ανάπτυξη των μικρών νησιά του Αιγαίου, και η παροχή της δυνατότητος σε όποιον Έλληνα επιθυμούσε να περάσει λίγο καιρό εκεί και να συνδράμει σε αυτή την προσπάθεια. Στον κατάλογο μας υπήρχαν 18 νησιά και ενημερώθηκε σχετικά ο υπουργός Εξωτερικών Κάρολος Παπούλιας, και λίγο αργότερα ο υπουργός Αιγαίου Αντ. Κοτσακάς. Το σχέδιο προωθήθηκε προς εφαρμογή και μάλιστα επρόκειτο να υποβληθεί για χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα, είχε εκφραστεί μεγάλο ενδιαφέρον σε μια μεγάλη ομάδα αποστράτων του Πολεμικού μας Ναυτικού. Το καλοκαίρι του 1995, με μια ομάδα δημοσιογράφων διαπιστευμένων στο Υπουργείο Εθνικής Αμύνης επισκεφθήκαμε μερικά από τα μικρά νησιά προκειμένου α πάρουμε μια πρώτη γεύση των πραγματικών δεδομένων και των δυνατοτήτων που υπήρχαν»…
Τελικά, ποια ήταν τα νησιά αυτά;
«Τα νησιά με τα οποία προλάβαμε να ασχοληθούμε ήταν η Καλόλιμνος, η Στρογγύλη, το Φαρμακονήσι, η Νίμος, η Πασά και η Ρω από τα Δωδεκάνησα, η Βάτος από τη Χίο, τα Τοκμάκια από τη Λέσβο, η Γαυδοπούλα από την Κρήτη και τα Αντικύθηρα στην Αττική. Ήταν δηλαδή ένα ευρύ φάσμα για ένα πρόγραμμα με ιδιαίτερο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον, κάτι που ζητούσε επίμονα τότε η διεθνής κοινότητα και η Ευρωπαϊκή Ένωση» .
Σύμφωνα με τον τύπο της εποχής (“Έθνος” 4 Νοεμβρίου1995) ενδιαφέρον να μετακομίσουν στα μικρονήσια και τις βραχονησίες μας έδειξαν τότε 1700 Έλληνες και ξένοι. Η συγκεκριμένη εφημερίδα έγραψε τότε: «Την μοναξιά και την γαλήνη με θέα το Αιγαίο Πέλαγος επιθυμούν περισσότεροι από 1.700 Έλληνες και ξένοι που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να πάρουν μέρος στο πρόγραμμα για την κατοίκηση δέκα μικρών νησιών», διευκρινίζοντας ότι «μέχρι την ερχόμενη άνοιξη θα έχει ολοκληρωθεί η υποδομή σε δύο με τρία νησιά, οπότε και θα ανακοινωθούν οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα άτομα που θα επιλεγούν».
Ρωτήσαμε τον κύριο Μπεντενιώτη γιατί δεν υλοποιήθηκε το πρόγραμμα αυτό. Ιδού τι μας απάντησε :
«Όπως ξέρετε, στις 18 Ιανουαρίου του 1996 είχαμε την εκλογή για νέο πρωθυπουργό από την Κ.Ο. Προσωπικά υποστήριξα την υποψηφιότητα του Γεράσιμου Αρσένη, πιστεύοντας ότι η δική του επικράτηση θα διασφάλιζε με συνέπεια τη συνέχιση της μεταρρυθμιστικής πολιτικής του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου, για λαϊκή κυριαρχία, εθνική ανεξαρτησία, κοινωνικό κράτος και ευνομούμενη πολιτεία. Δεν συμφωνούσα με οποιαδήποτε εκσυγχρονιστική τάση την οποία διέκρινε ο συμβιβασμός στα θέματα της κοινωνικής πολιτικής. Ο Γεράσιμος Αρσένης εξέφραζε το πατριωτικό ΠΑΣΟΚ που ήταν συνέχεια της πολιτικής του Ανδρέα».
Δηλαδή, ανήκατε στην ομάδα Αρσένη;
«Δεν ανήκα σε ομάδα, ήμουν «Ανδρεοπαπανδρεϊκός». Εξελέγη τελικά ο Κώστας Σημίτης και αμέσως μετά συγκροτήθηκε η νέα η κυβέρνηση, αφού μετά την παραίτηση του Ανδρέα, είχαμε υποβάλει όλοι τις παραιτήσεις μας. Εμένα με μετακίνησαν στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, ως υφυπουργό , με αρμοδιότητα τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις…Μπορείτε ευλόγως να υποθέσετε το γιατί…»
Από το ρεπορτάζ, προκύπτει ότι στην πρώτη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ, μετά την εκλογή Σημίτη στην πρωθυπουργία, χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερος λόγος, ο υπουργός Βιομηχανίας και πολύ στενός συνεργάτης του Κώστα Σημίτη, Χρήστος Ροκόφυλλος , αναφέρθηκε επικριτικά στο σχέδιο για την ανάπτυξη των μικρών νησιών και έγινε αντιληπτό ότι δεν επρόκειτο να προχωρήσει. Λίγες ημέρες αργότερα, είχαμε το επεισόδιο των Ιμίων.
Όπως αναφέρουν απόλυτα έγκυρες πηγές, μετά το «ευχαριστούμε τους Αμερικανούς» υπήρξαν σκέψεις για μη παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Σημίτη.Υπήρξε μεγάλη ένταση στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ. Πολλοί οι οποίοι εξέφραζαν την πατριωτική τάση, ήταν ενοχλημένοι, αισθάνονταν άβολα και προσανατολίζονταν στο να μην δώσουν την ψήφο τους . Παρενέβησαν οι ψυχραιμότεροι, συνέστησαν «σύνεση», επικράτησε η άποψή τους και η κυβέρνηση συνέχισε την θητεία της.
Αργότερα, ο πρωθυπουργός προκήρυξε πρόωρες εκλογές και ο Γεράσιμος Αρσένης βρέθηκε στο υπουργείο Παιδείας, με τη γνωστή περιπέτεια του «κάτσε καλά Γεράσιμε» ενώ ο Μανώλης Μπεντενιώτης βρέθηκε εκτός κυβερνήσεως. Είναι προφανές ότι η ιδέα για την αξιοποίηση των μικρών νησιών, «τελείωσε» με την μετάθεσή του στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.Η ιδέα, που είχε γίνει πρόταση και πρόγραμμα και είχε προωθηθεί για ενδεχόμενη χρηματοδότηση από την ΕΕ εγκαταλείφθηκε , καθώς, μάλιστα εκφράστηκε δημόσια εναντίον της ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του πρωθυπουργού που διαδέχθηκε τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Ρωτήσαμε τον κύριο Μπεντενιώτη: Νομίζετε ότι αν είχε υλοποιηθεί η ιδέα για την ανάπτυξη και προστασία των μικρών νησιών θα είχαμε αποφύγει τα σημερινά προβλήματα;
«Δυστυχώς, το θέμα είναι ότι δεν ολοκληρώθηκε η υλοποίησή της».
*Ο Μανώλης Μπεντενιωτης είναι σήμερα επ. καθηγητής και Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κρήτης
