Το γεγονός ότι η διαφορά Αθήνας – Σκοπίων για το όνομα ήταν στην ουσία μια «ελληνοβουλγαρική διαφορά», είναι κάτι που πάντοτε υποστήριζε η «κυριακάτικη δημοκρατία», καθώς, στον ιστορικό χρόνο, η Μακεδονία ήταν (και παραμένει) πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, όπως απέδειξε και πολύ πρόσφατα η ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τα αίσχη των Βουλγάρων εις βάρος των άμαχων πληθυσμών της Μακεδονίας στην εκχωρηθείσα από τους Γερμανούς μακεδονική γη.
- Από τον Νίκο Σταυρουλάκι
Αυτό το γνωρίζουν όλοι… Το γνωρίζουν καλά οι ηγεσίες στη Βαλκανική, που θεωρούν ότι η περιβόητη «Συμφωνία των Πρεσπών» έλυσε μεν (στα χαρτιά) την ονοματολογική εκκρεμότητα Αθήνας – Σκοπίων, αλλά δημιούργησε ταυτόχρονα μία νέα διαφορά μεταξύ Σκοπίων – Σόφιας. Ακόμα και ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα ανέδειξε το θέμα με σκωπτική δήλωσή του στη συνάντηση που είχε με τον Ζόραν Ζάεφ (25/6), στο περιθώριο του Φόρουμ των Δελφών, παράρτημα του οποίου διοργανώνεται τα τελευταία χρόνια και στα Σκόπια.
Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας αναφέρθηκε στο βέτο που άσκησε πρόσφατα η Βουλγαρία, παγώνοντας την ενταξιακή πορεία των Σκοπίων. Αλλά επειδή οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων «πάνε πακέτο» ως προς την ευρωενταξιακή πρόοδο, το βουλγαρικό βέτο επηρεάζει και την Αλβανία. «Όλοι έχουν το δικαίωμα να αισθάνονται απογοητευμένοι, γιατί ξαφνικά εμφανίζεται η Βουλγαρία και θέλει κάτι περισσότερο» δήλωσε ο Ράμα, ο οποίος με σκληρό χιούμορ είπε στον Ζόραν Ζάεφ: «Ελπίζω πως δεν θα θέλουν οι Βούλγαροι να σας αποκαλέσουν “Δυτική Βουλγαρία”, γιατί τότε θα πρέπει να διαπραγματευτείτε ξανά με τους Έλληνες…»!
Παρά την πλάκα, ο Ζάεφ δεν υπέδειξε ως υπεύθυνη τη Σόφια, με την οποία ερωτοτροπεί, προκειμένου να περιορίσει τις σφοδρές αντιδράσεις της Βουλγαρικής πλευράς ως προς τη «μακεδονική γλώσσα και ταυτότητα», που αποτελεί τον πυρήνα της Συμφωνίας των Πρεσπών. Είπε ο Ζάεφ ότι «θα πρέπει και οι δύο χώρες (σ.σ.: Αλβανία και Σκόπια) να βασίζονται κυρίως στις δυνάμεις τους και όχι μόνο στις Βρυξέλλες και σε αυτά που υποδεικνύουν».
Απέδωσε δηλαδή τις καθυστερήσεις στην Ε.Ε. και όχι στη Βουλγαρία. «Η μεγάλη, οραματική ιδέα μιας ενωμένης Ευρώπης έχει ένα πρόβλημα σήμερα. Και το πρόβλημα βρίσκεται στην ίδια την ΕΕ. Η Ε.Ε. δεν κατάφερε να βρει έναν τρόπο για να εξασφαλίσει την ενταξιακή ολοκλήρωση στα δυτικά Βαλκάνια», είπε χαρακτηριστικά ο Ζάεφ.
Η Σόφια με το… μαχαίρι στα δόντια
Εδώ αρχίζει ακόμα ένας διπλωματικός γρίφος, τον οποίο καλείται να επιλύσει η Αθήνα. Η πολιτική της Βουλγαρίας έχει ήδη σημάνει συναγερμό στο ελληνικό ΥΠΕΞ. Η στάση της «εταίρου» Βουλγαρίας θα πρέπει να αφυπνίσει την ελληνική πλευρά και να πράξει αυτό που πρέπει. Αυτό που ενοχλεί σφόδρα τη Σόφια είναι η λεγόμενη «μακεδονική γλώσσα και ταυτότητα» που απέδωσε στη γειτονική χώρα η Συμφωνία των Πρεσπών. Δηλαδή, αυτό ακριβώς που φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι εκχώρησε η Αθήνα από την ιστορική της παράδοση στη γειτονική χώρα.
Να σκεφθούμε ποια θα ήταν η συνέχεια, αν με την προαναφερθείσα συμφωνία για το ονοματολογικό η γλώσσα και ταυτότητα στη γειτονική χώρα χαρακτηρίζονταν «βουλγαρική», ή «βουλγαρογενής», ή ακόμα «βουλγαρικό ιδίωμα» και μάλιστα με την υπογραφή της Αθήνας; Θα ήταν σαν να παραδίδει η Αθήνα την αμφισβητούμενη Μακεδονία στην αγκαλιά της Σόφιας. Ας ξυπνήσουμε…
Στο κλίμα αυτό η Ε.Ε. αντιδρά με τη γνωστή μέθοδο του παρασκηνίου. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επικαλούνται στην «κυριακάτικη δημοκρατία» τον… διπλωματικό χρόνο. «Τον Ιούλιο έχουμε εκλογές στη Βουλγαρία και ευελπιστούμε ότι το θέμα με τις αντιρρήσεις της κυβέρνησης θα επιλυθεί. Συνεπώς η θέση της Αθήνας παραμένει ακλόνητη και οι πιέσεις στρέφονται προς τη Σόφια», δηλώνουν.
Η αλλαγή σκυτάλης στην προεδρία της Ε.Ε. μεταβάλλει και το διπλωματικό περιβάλλον, εντός του οποίου εξελίσσονται οι ενταξιακές προοπτικές των χωρών των δυτικών Βαλκανίων. Όσον αφορά τον Ράμα και την ειρωνική του στάση όλο αυτό το διάστημα απέναντι στην Ελλάδα, πρώτον, φανερώνει κόμπλεξ κατωτερότητας και, δεύτερον, τέτοιες δηλώσεις αποτελούν στοιχείο προβοκάτσιας και πρόκλησης ταραχών. Και πάλι όμως τον τελευταίο λόγο τον έχει η Ελλάδα, η οποία θα πρέπει να δείξεις επιτέλους πυγμή ως ηγέτιδα δύναμη των Βαλκανίων.
Η πορτογαλική προεδρία έφερε λογικά εμπόδια στην έναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ των Σκοπίων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το τελευταίο διάστημα η Λισαβόνα προσπάθησε να διορθώσει τα πράγματα, αλλά τα έκανε χειρότερα. Σε ανακοίνωση που εξέδωσε η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Πορτογαλίας Άνα Πάουλα Ζακαρίας αναφέρεται ότι «η αποκαλούμενη μακεδονική γλώσσα είναι διάλεκτος της Βουλγαρίας που κωδικοποιήθηκε το 1945».
Η δήλωση προκάλεσε τις αντιδράσεις του Σκοπιανού ΥΠΕΞ Μπουγιάρ Οσμάνι, ο οποίος δήλωσε πως η σλοβενική προεδρία θα αντικαταστήσει εκείνη της Πορτογαλίας, περίοδος η οποία παρέχει περισσότερες ελπίδες στο ευρωπαϊκό μέλλον των Σκοπίων (και των λοιπών). Επίσης επεσήμανε πως η δήλωση της Άνα Πάουλα Ζακαρίας για τη γλώσσα των Σκοπίων δεν ήταν η «πρέπουσα».
Επιθετική ρητορική κατά της Ελλάδας
Τελικά τα Σκόπια «θα το βρουν» από τη Βουλγαρία, που συνεχίζει να εμμένει στο βέτο της ως προς την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε. Πρόσφατα το βουλγαρικό υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του έθεσε τις «κόκκινες γραμμές» για τις ιστορικές, εθνοτικές και γλωσσικές διαφορές με τη Βόρεια Μακεδονία σε μία άκρως επιθετική απέναντι στην Ελλάδα φρασεολογία.
Στην ανακοίνωση η κυβέρνηση της Σόφιας διαχωρίζει την πολιτική οντότητα από την ονομασία και αυτήν με τη σειρά της από τον γεωγραφικό προσδιορισμό της χώρας. Ζητά από τα Σκόπια να επιβεβαιώσουν στα Ηνωμένα Έθνη το συντομότερο δυνατόν -βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 3, της Συμφωνίας Γειτονίας- ότι τα σύντομα και μακρά ονόματα της χώρας αναφέρονται μόνο στην πολιτική οντότητα «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας» και όχι στη γεωγραφική περιοχή «Βόρεια Μακεδονία», μέρος της οποίας βρίσκεται εντός της βουλγαρικής επικράτειας.
Καλό θα είναι σύντομα και επιθετικά η Αθήνα να κόψει τον βήχα της Σόφιας, πριν η μακεδονική γη μετατραπεί σε βουλγαρική και το αίμα των Μακεδονομάχων πάει χαμένο εξαιτίας ορισμένων ηλιθίων…
