Η αντιμετώπιση της πρόσφατης κακοκαιρίας στη χώρα μας από το… επιτελικό κράτος της κυβέρνησης ανέδειξε, ακόμη μια φορά, πως στο περιεχόμενο και στη λειτουργία της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας συμπυκνώνονται -αλλά και διαιωνίζονται παρά τις πομπώδεις κυβερνητικές εξαγγελίες έπειτα από μεγάλες καταστροφές- όλες οι παθογένειες της Δημόσιας Διοίκησης, με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα.
- Από τον Νίκο Τσακανίκα
Τα ερωτήματα που ανακύπτουν είναι αμείλικτα. Πριν από περίπου δύο χρόνια ψηφίστηκε ο πολυδιαφημισμένος νόμος (επί Χαρδαλιά) για την Πολιτική Προστασία. Γιατί ο νόμος αυτός δεν ενσωμάτωσε τις αναγκαίες προβλέψεις για το επιχειρησιακό σκέλος της Πολιτικής Προστασίας; Ακολούθησαν η «Μήδεια» και οι καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού, όπου με… άπνοια κατακάηκαν η Αττική και η Εύβοια. Και τότε εντοπίστηκαν ζητήματα που αφορούσαν τον κακό συντονισμό.
Συνεχίζουμε: Ολα τα παραπάνω λένε σχεδιάζεται να γίνουν υπό την ομπρέλα του Εθνικού Προγράμματος Πολιτικής Προστασίας «ΑΙΓΙΣ», με προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: 595.000.000 ευρώ, Ταμείο Ανάκαμψης: 408.000.000, ΕΣΠΑ 2021-2027: 714.000.000), για την ολική αναβάθμιση του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας στη χώρα μας. Μάλιστα, για να μπορέσει να λειτουργήσει το νέο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ) σε αυτό το πρότυπο απαιτούνται περίπου 500 άτομα προσωπικό! Και το κερασάκι στην τούρτα. Δρομολογείται η κατασκευή 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων Πολιτικής Προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ), τα οποία θα πραγματοποιηθούν μέσω ΣΔΙΤ.
Για να μη μακρηγορούμε: Η κυβέρνηση, με πρόσχημα τις καταστροφές από φυσικά φαινόμενα και όχι μόνο εξαιτίας της εγκληματικής πολιτικής της, αντί να δώσει πραγματική λύση στο πρόβλημα επιλέγει να φορτώσει την Πολιτική Προστασία με προσωπικό δικής της… επιλογής και να «τρατάρει» με δημόσιο χρήμα εργολάβους που θα έχουν τις κατάλληλες… πιστοποιήσεις που θα αναλάβουν μέσω ΣΔΙΤ (μια πρακτική που και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία την εισήγαγε ως μοντέλο, θεωρεί πλέον παρωχημένη) να φτιάξουν επιχειρησιακά κέντρα.
Είναι φανερό πως ακόμη ένα πάρτι διορισμών ημετέρων και ξεκοκάλισμα δημόσιου χρήματος ετοιμάζεται σε βάρος του λαού και του τόπου.
Το νομοθετικό πλαίσιο πάνω στο οποίο εδράζεται και λειτουργεί η Πολιτική Προστασία είναι εκ βάθρων σαθρό και παρά τον νέο νόμο παραμένει δυστυχώς παρωχημένο και αναποτελεσματικό με σοβαρές επικαλύψεις και πλημμελή διάκριση αρμοδιοτήτων, που κάθε φορά τινάζουν στον αέρα όποιο επιχειρησιακό σχέδιο.
Σαθρό και παρωχημένο γιατί δεν λαμβάνει υπόψη του τη διεθνή πρακτική για το πώς αντιμετωπίζονται ολιστικά τα ζητήματα των φυσικών καταστροφών και όχι μόνο. Εξάλλου, όπως έλεγαν και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, «κάλλιον του θεραπεύειν το προλαµβάνειν». Αυτή η φιλοσοφία είναι έξω από τον σχεδιασμό και τη λογική της Πολιτικής Προστασίας και της κυβέρνησης.
Βασικές παθογένειες
Ορισμένες βασικές παθογένειες της Πολιτικής Προστασίας είναι:
- Το Σύστημα Πολιτικής Προστασίας έχει περιορισμένη ικανότητα ανταπόκρισης σε ταυτόχρονα συμβάντα αυξημένου ρίσκου και πολυπλοκότητας. Η Πολιτική Προστασία είναι κατεξοχήν επιχειρησιακός μηχανισμός και για να φέρει σε πέρας την αποστολή της απαιτείται να υπάρχουν σύγχρονα, οργανωμένα και διαλειτουργικά κέντρα επιχειρήσεων σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Με τον νόμο που ψηφίστηκε στις αρχές του 2020 το κέντρο επιχειρήσεων της Πολιτικής Προστασίας ταυτίστηκε με το αντίστοιχο της Πυροσβεστικής, γεγονός που αποτελεί μνημείο σύγχυσης αρμοδιοτήτων. Σε περιφερειακό επίπεδο τον συντονισμό θα τον κάνει… μετακλητός, διοριζόμενος από τον περιφερειάρχη, ο οποίος μάλιστα θα συντονίζει και τους δήμους της Περιφέρειας (!), γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων το Σύνταγμα σε ό,τι αφορά την αυτοτέλεια των ΟΤΑ. Για το τοπικό επίπεδο καμία πρόβλεψη. Πουθενά δεν αναφέρονται όργανα και διαδικασίες για το πώς θα λειτουργούν τα κέντρα αυτά. Στην πράξη, λειτουργούν με χαμηλόβαθμα στελέχη, σε ρόλο συνδέσμου με τις υπηρεσίες τους (Αστυνομία, Ένοπλες Δυνάμεις, κ.λπ.) για διαβίβαση αιτημάτων. Δεν έχουν αποφασιστική αρμοδιότητα και μέχρι να λειτουργήσει ο κύκλος (να πάρει τηλέφωνο ο χαμηλόβαθμος τον μεσαίο, ο μεσαίος τον ανώτατο και πάλι πίσω) και να παρθούν όποιες αποφάσεις, ζήσε, Μάη μου… Όπως προκύπτει από τον νέο νόμο, δεν προβλέπεται καν εκπρόσωπος της ΕΜΥ, του φορέα δηλαδή που από τον νόμο έχει αρμοδιότητα για την πρόγνωση και την παρακολούθηση της εξέλιξης των καιρικών φαινομένων.
- Η Πολιτική Προστασία με τον νέο νόμο ταυτίστηκε ουσιαστικά με το Πυροσβεστικό Σώμα. Η ταύτιση αυτή αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία, προκαλεί σύγχυση ρόλων και αρμοδιοτήτων σε κρίσιμους τομείς, και εκτρέπει το Π.Σ. από την κύρια αποστολή του. Η χώρα, όπως άλλωστε και οι περισσότερες χώρες, αντιμετωπίζει έναν μακρύ κατάλογο. Τι σχέση μπορεί να έχει το Π.Σ. με τη διαχείριση της πανδημίας της Covid-19, για παράδειγμα;
- Η διαχείριση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε κυβερνητικό επίπεδο εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στη φάση της αντιμετώπισης. Οχι μόνο αγνοείται, αλλά παραβλέπεται συστηματικά το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, η διαχείριση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνει τέσσερις αλληλοτροφοδοτούμενους κύκλους: την πρόληψη, την ετοιμότητα, την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση.
Κάθε φορά ακούμε τις ίδιες φαιδρές δικαιολογίες
«Έφταιγε το χιόνι, γιατί έπεσε μεσημέρι…»
Δυστυχώς τα χρόνια και επαναλαμβανόμενα παθήματα δεν έγιναν μαθήματα. Κάθε φορά ανακυκλώνονται οι ίδιες φαιδρές δικαιολογίες για να δικαιολογηθούν τα… αδικαιολόγητα, την ίδια στιγμή που το σύστημα πάσχει δομικά.
Σε αυτό το πλαίσιο των γελοίων δικαιολογιών ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τα… έβαλε με τους μετεωρολόγους που δεν ενημέρωσαν έγκαιρα (!) και το… χιόνι, γιατί, όπως μας είπε από το βήμα της Βουλής, «…το χιόνι έπεσε μέρα μεσημέρι, συνήθως πέφτει βράδυ», ενώ ο αρμόδιος υπουργός Στυλιανίδης ισχυρίστηκε πως για την τραγωδία που έζησαν χιλιάδες Ελληνες έφταιγε ότι δεν είχαμε «ραντάρ χιονιού» και War Room!
Η γενικόλογη αναφορά και των δύο για την ανάγκη καλύτερου συντονισμού δεν έσωσε ούτε τα προσχήματα, γιατί με τον τρόπο που σκέφτονται να την πραγματοποιήσουν είναι μαθηματικά βέβαιο πως θα οδηγήσει στα ίδια τραγικά αποτελέσματα. Αυτό που αναδεικνύεται για πολλοστή φορά είναι πως στην κυβέρνηση και στο Μέγαρο Μαξίμου βασιλεύουν ο ερασιτεχνισμός και η άγνοια.
Στάχτη στα μάτια του λαού και όχι μόνο επιχειρεί να ρίξει η κυβέρνηση, καθώς, σύμφωνα με όσα διοχετεύονται από το Μέγαρο Μαξίμου, θα επανασχεδιάσει με νέα… φιλοσοφία τη λειτουργία του Εθνικού Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ), με στόχο να δημιουργηθεί ένα κεντρικό συντονιστικό κέντρο για τη διαχείριση κάθε κινδύνου, καταστροφής ή έκτακτης ανάγκης.
