Σε όχι και τόσο «ήρεμα» νερά πλέουν πλέον οι σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας με την Τουρκία να κλιμακώνει τις προκλήσεις της επί του πεδίου και την σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών να λαμβάνει την μια αναβολή μετά την άλλη.
- Από τη Μύρνα Νικολαΐδου, εφημερίδα «Εστία της Κυριακής»
Την περασμένη Κυριακή η τουρκική κορβέτα TCG Bartın παρενόχλησε τα δύο ιταλικά ερευνητικά πλοία «Ievoli Relume» και «NGWorker» τα οποία εργάζονταν στην πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων σε περιοχή που είχε δεσμεύσει με NAVTEX το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, 7 ναυτικά μίλια βόρεια της Κρήτης.
Εμμένοντας στο γνωστό τουρκικό αφήγημα, πηγές του Υπουργείου Άμυνας δήλωσαν σε δημοσιογράφος την περασμένη Πέμπτη ότι «οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις έχουν επανειλημμένα αποδείξει ότι δεν θα επιτρέψουν καμία απόπειρα παραβίασης των δικαιωμάτων και συμφερόντων της χώρας μας». Και συνέχισαν: «Η υιοθέτηση μιας εποικοδομητικής προσέγγισης που στοχεύει στην ειρηνική επίλυση των διαφορών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο θα είναι προς όφελος όλων».
Υπενθυμίζεται πως η τουρκική κορβέτα έστειλε μήνυμα στα δύο ερευνητικά πλοία μέσω ασυρμάτου ότι κινούνται παράνομα σε περιοχή «που δεν είναι οριοθετημένη» και τα καλούσε να σταματήσουν τις εργασίες πόντισης υποβρύχιου καλωδίου. Στην περιοχή έπλεε και ελληνική φρεγάτα, ενώ τα ερευνητικά πλοία εν τέλει συνέχισαν τις εργασίες τους, δίχως να υπάρξει κάποια κλιμάκωση.
Εντούτοις είναι σαφές ότι με την τακτική αυτή, την ίδια που ακολούθησε και στην περίπτωση της Κάσου, η Άγκυρα επιδιώκει να «κλείσει» την Αθήνα στα 6 ναυτικά μίλια, αποκλείοντάς την από το αναφαίρετο δικαίωμα της να επεκταθεί στα 12 ναυτικά μίλια, όπως προβλέπεται ρητώς από το Δίκαιο της Θάλασσας. Και εν συνεχεία να απαιτήσει «συνεκμετάλλευση» του Αιγαίου, βάζοντας στο παιχνίδι και τους Τουρκοκυπρίους. Κάτι που δεν αποκλείεται να θέσει έστω και έμμεσα ως προϋπόθεση για την επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό κατά την διάρκεια της πενταμερούς που αναμένεται να πραγματοποιηθεί τον Μάρτιο.
Εξ άλλου η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας παίρνει την μια αναβολή μετά την άλλη. Από τον Ιανουάριο που ήταν ο αρχικός προγραμματισμός, μετατέθηκε για τον Φεβρουάριο, εν συνεχεία για τον Μάρτιο και την περασμένη Τετάρτη ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν έκανε λόγο για τoν Απρίλιο, κάτι που όμως πηγές του ελληνικού ΥΠΕΞ δεν επιβεβαιώνουν, τονίζοντας ότι η ημερομηνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Μάλιστα ο Φιντάν δεν παρέλειψε στην ίδια συνέντευξη στο Anadolu να ρίξει τα βέλη του προς την Αθήνα, εγκαλώντας την ότι χρησιμοποιεί τα ελληνοτουρκικά για «εσωτερικούς πολιτικούς σκοπούς»! Ανέφερε χαρακτηριστικά: «Είναι σημαντικό να επιλυθούν αυτά τα ζητήματα (τα επίμαχα) μέσω διαπραγματεύσεων και διαλόγου. Ενώ το κάνουμε αυτό, είναι επίσης σημαντικό να αποφεύγουμε τις προκλητικές κινήσεις. Με άλλα λόγια, το θέμα της Τουρκίας στην ελληνική εσωτερική πολιτική είναι ένας χώρος για ορισμένους πολιτικούς ώστε να κερδίσουν γρήγορα θετικές εντυπώσεις. Με άλλα λόγια, κάθε φορά που θέλεις να κάνεις μία εξόρμηση στην πολιτική ή αντιμετωπίζεις κρίση, στρέφεσαι ξαφνικά εναντίον της Τουρκίας. Αν αρχίσεις μία κουβέντα για την Τουρκία, αμέσως γίνεται κάτι (ένα μικρό θέμα), αλλά μάλλον αυτό έχει χάσει τη σημασία του. Η πραγματικά υπεύθυνη και ώριμη συμπεριφορά της Τουρκίας καθιστά από κάποιο σημείο και μετά χωρίς νόημα τέτοιες προκλήσεις της άλλης πλευράς, που εξυπηρετούν εσωτερικούς πολιτικούς σκοπούς. Κάποιες από αυτές εξακολουθούν να υπάρχουν και τώρα».
Ωστόσο, παρά τις τουρκικές προκλήσεις, η αλήθεια είναι ότι όλες οι πλευρές τηρούν στάση αναμονής, τόσο για τις συνομιλίες για το Κυπριακό, όσο και την ανάληψη των καθηκόντων τους από τους νέους πρέσβεις των ΗΠΑ σε Ελλάδα και Τουρκία. Βεβαίως, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα και στις προθέσεις του νέου Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δεν έχει ξεδιπλώσει ακόμη τα χαρτιά του όσον αφορά τα σχέδιά του για την ανατολική Μεσόγειο.
Είναι σαφές ότι προτεραιότητα των ΗΠΑ αποτελεί το ουκρανικό μέτωπο και η Μέση Ανατολή, με την πρόταση του Τραμπ να μετατρέψει την Γάζα σε «ριβιέρα της Μέσης Ανατολής» ναι μεν να έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις στον αραβικό κόσμο, να αποτελεί δε και μια ένδειξη για την επιχειρηματική λογική που καθοδηγεί τις κινήσεις του.
Σύμφωνα με αμερικανικά ΜΜΕ, η «ριβιέρα της Μέσης Ανατολής» αποτελεί έμπνευση του γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος εκτελούσε χρέη συμβούλου του Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία στον Λευκό Οίκο. Και θυμίζει μια άλλη ριβιέρα, την αλβανική Ριβιέρα, όπου ήδη επενδύει η εταιρεία Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, όπως έχει γράψει η «ΕτΚ» σε πρωτοσέλιδο της στις 4 Αυγούστου 2024. Άλλωστε ο ίδιος ο Τραμπ είναι μέτρ στην αξιοποίηση ακινήτων και την αναβάθμιση υποβαθμισμένων περιοχών, όπως έκανε στην αρχή της καριέρας με την κατασκευή πολυτελών ξενοδοχειακών μονάδων σε όχι και τόσο εύπορες περιοχές του Μανχάταν.
Συνεπώς, το ερώτημα είναι αν στο «μάτι» του νέου Αμερικανού Προέδρου έχει μπει και η αξιοποίηση των κοιτασμάτων της ανατολικής Μεσογείου, μετατρέποντάς την σε μια «θάλασσα ειρήνης». Και παρότι η Αθήνα δεν έχει κάνει καμία ενέργεια για να κατοχυρώσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, το θετικό είναι ότι οι συγκυρίες την ευνοούν.
Η ολική ρήξη στις σχέσεις του Ισραήλ με την Τουρκία, αλλά και η ξεκάθαρη στήριξη του αμερικανού Προέδρου απέναντι στο Τελ Αβίβ συνιστούν μια μεγάλη ευκαιρία για την περαιτέρω ανάπτυξη του τριγώνου Ελλάδος – Κύπρου – Ισραήλ, βάζοντας τέλος στις παράνομα μνημόνια που υπέγραψε η Τουρκία με την Λιβύη αλλά και μελλοντικά με το νέο συριακό καθεστώς.
