Αυτός ο κόσμος παραείναι εύθραυστος για να ανακαλύπτει διαρκώς νέα καθρεφτίσματα του ειδώλου του στον φανταστικό, κρυστάλλινο μικρόκοσμο της Λόρα Ουίνγκφιλντ.
- Από τον Γιώργο Παπαγιαννάκη
Ο σκηνοθέτης Γιώργος Νανούρης στο σημείωμά του επιχείρησε μια ευλογοφανή διασύνδεση του σύγχρονου εγκλεισμού με το δράμα της μεταπολεμικής αμερικανικής οικογένειας κάτω από τον ζυγό του ονείρου και της ανάγκης για φυγή, ωστόσο τίποτα δεν μπορεί να αποσοβήσει το γεγονός ότι η προσήλωση σε συγκεκριμένες περιοχές της δραματουργίας του Τένεσι Ουίλιαμς έχει προσλάβει πλέον διαστάσεις σκηνοθετικού τελετουργικού, μιμιδίου και αυτοματισμού στη θεατρική πρακτική. Αν υπάρχει κάτι που κόμισε η νέα εκδοχή του διάσημου έργου από το Εθνικό Θέατρο και που ξάφνιασε ευχάριστα, είναι η online απόδοσή του, με πτυχές, που, ενδεχομένως, θα εξέφευγαν της αρχικής πρόβλεψης, του καταστατικού χάρτη μιας αμιγώς σκηνικής σκηνοθετικής γραμμής. Τα πλάνα που διέτρεχαν και αποκρυπτογραφούσαν τις σχέσεις των προσώπων, αλλά και πανοράμιζαν το ψυχολογικό και συγκρουσιακό περιβάλλον στο σπίτι των Ουίνγκφιλντ έφεραν στο προσκήνιο μια νέα διάσταση ως προς τη σύζευξη της ψηφιακής εικόνας με τη ζωντανή σκηνή.
Η ευφάνταστη όσο και χειρουργικής ακρίβειας εργαλειοθήκη της βιντεολήψης ουδόλως υπονόμευσε την «αύρα» του ζωντανού, απεναντίας μάλιστα, επιχείρησε μια «μεταγλώττιση» και φιλτράρισμα της ποιητικής στόφας του κειμένου. Αυτή η συνθήκη αποδείχτηκε ενδιαφέρουσα, εάν λάβουμε υπόψη ότι ο ίδιος ο Ουίλιαμς είχε προβλέψει για τον «Γυάλινο κόσμο» ένα είδος εμβόλιμων λεζαντών, προκειμένου να τονίζεται σε κάθε σκηνή «συγκεκριμένο σημείο που, από δομική άποψη, είναι και πιο σημαντικό».
Παρ’ όλα αυτά, η χρήση της τεχνολογίας για τον Ουίλιαμς δεν σταματά στον επεξηγηματικό σκοπό των προβολών. Ο Τζέιμς Ρέινολντς επενδύει κατά κόρον στην επιχειρηματολογία για τη λειτουργία των τεχνολογικών μέσων στα έργα του Αμερικανού συγγραφέα, όπου το ηλεκτρικό, το τηλέφωνο, ο κινηματογράφος, το γραμμόφωνο, η τηλεόραση συνιστούν σύμβολα απόδρασης από την πραγματική ζωή και καταβύθισης στο φάσμα των ψευδαισθήσεων. Ειδικά στον «Γυάλινο κόσμο» η τεχνολογία δεν είναι παρά μια τρανή απόδειξη για την περιθωριοποίηση των προσώπων και την απομάκρυνσή τους από θνησιμαία αρχέτυπα, όπως η αστική οικογένεια, για τον κοινωνικό μαρασμό και την επέλαση των ψυχρών εργασιακών σχέσεων. Για τον Τομ Ουίνγκφιλντ «πολλοί σαν αυτόν είναι ποιητές παρά μηχανικοί», «η εγκατάλειψη στις μηχανές είναι μια διαστροφή της ανδρικής φύσης» και η εμμονή του με τον κινηματογράφο αποκρυσταλλώνεται ως μια ιδεατή βίωση της ρήσης του τελευταίου μονολόγου του («να βρω στην κίνηση αυτό που είχε χαθεί στον χώρο»). Όσο για την αδελφή του, Λόρα, η ηλεκτροδυναμική αποδεικνύεται ασύμβατη με το γεμάτο κεριά και φαντασία προσωπικό της σκηνικό και η χρησιμότητα του φωνογράφου της περιορίζεται αποκλειστικά σε ρόλο οχυρού από την αδήριτη πραγματικότητα.
Επανακάμπτοντας στη ζώσα σκηνική λειτουργία, το αποτέλεσμα της σκηνοθεσίας του Εθνικού Θεάτρου άφησε έκθετες τις κομβικές αλληλοπεριχωρήσεις ποίησης και ρεαλισμού, ενώ το στοιχείο της μνήμης που διαπνέει την προβληματική του Oυίλιαμς παρέμεινε ασπόνδυλο: ο Τομ-Κωνσταντίνος Μπιμπής εξέθετε τις θύμησές του χωρίς να τις σκηνοθετεί ενεργητικά στα μάτια του κοινού και χωρίς να συλλαμβάνει τις λεπτές ψυχολογικές διακυμάνσεις σε σχέση τόσο με όσα έχουν ήδη συντελεστεί όσο και με τον παρόντα χρόνο της εξομολόγησης. Η παρουσία της Αννας Μάσχα (Αμάντα) λειτούργησε σε ικανό βαθμό ως ένας εκ των πυλώνων του οικογενειακού δράματος, παρότι έμειναν αναξιοποίητες πολλές ερμηνευτικές αποχρώσεις. Ο Αναστάσης Ροϊλός (Τζιμ) έδωσε ένα δυναμικό δείγμα της εισβολής του έξω κόσμου, επιτρέποντας να διαφανούν και ορισμένες εσώτερες ρωγμές. Τέλος, η Λόρα της Λένας Παπαληγούρα (με βάση την πρόσφατη παραστασιογραφία) θα μπορούσε να καταγραφεί ως η πλέον εμβριθής και λεπτουργική απόδοση μιας απόκοσμης παρουσίας με φωτεινές μύχιες πληγές και με ένα μυστηριακό μεγαλείο, στον αντίποδα της καχεξίας και της ακινησίας της, που, δυστυχώς, στο τέλος τραυματίζεται από ένα γραφικό tableau vivant, ένα ποζάρισμα ανάμεσα σε υπερμεγέθεις… μινιατούρες.
Θεατρολόγος – κριτικός, μέλος της ΕΛΕΚΘΕΠΤΕ
