Στο βάθρο της πιο πετυχημένης εμπορικά ταινίας ανέβηκε το «Υπάρχω» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου η οποία ήδη από τις πρώτες εβδομάδες κυκλοφορίας της έχει ξεπεράσει σε εισιτήρια τις δύο προηγούμενες ταινίες που κρατούσαν τα «σκήπτρα» την τελευταία πενταετία στις ελληνικές αίθουσες αφήνοντας δεύτερη την «Φόνισσα» (2023) της Εύας Νάθενα και τρίτη την «Ευτυχία» (2019) του Άγγελου Φραντζή. Εκτός από το γεγονός όμως ότι είναι ελληνικές παραγωγές της Tanweer, οι ταινίες έχουν και έναν ακόμα κοινό παρονομαστή και μάλλον όχι τυχαία: την Κατερίνα Μπέη, η οποία υπογράφει το σενάριο και στις τρεις περιπτώσεις.
Με αυτή την αφορμή, η σεναριογράφος μιλάει στη «ΜτΚ» για τις ταινίες και την επιτυχία που είχαν, ενώ αποκαλύπτει ποια τη δυσκόλεψε περισσότερο.
Πώς σας κάνει να αισθάνεστε το γεγονός ότι υπογράφετε το σενάριο στις πιο πετυχημένες ταινίες του ελληνικού box office; Είναι τυχαίο ή έχετε βρει τη συνταγή της επιτυχίας;
Με κάνει να αισθάνομαι ανακούφιση και χαρά. Κάθε δημιουργός πιστεύω πως θέλει να γίνεται αποδεκτή η δουλειά του. Για να πετύχει κάτι όμως, δεν αρκεί μία καλή ιδέα, ούτε ένα καλό σενάριο. Είναι συνολική δουλειά και θέλει προσπάθεια και πολλή δουλειά από όλες τις ειδικότητες. Επιπλέον να πούμε πως στις τρεις αυτές δουλειές κοινός παρονομαστής είναι και η εταιρεία παραγωγής, η Τanweer. Μόνο τυχαίο δεν είναι αυτό. Φροντίζουν τις παραγωγές τους, τις πιστεύουν και τις στηρίζουν με κάθε τρόπο.
Συνταγή για επιτυχία δεν υπάρχει, όμως η συνταγή της αποτυχίας είναι εύκολη. Μπορείς να τα κάνεις όλα σωστά και καλά και εσύ και όλοι και να έχει ξεφύγει κάτι μικρό και αυτό να στοιχήσει σε όλη τη δουλειά. Επιπλέον οι ταινίες είναι τόσο ευαίσθητη υπόθεση. Μπορεί να τις επηρεάσουν χίλια πράγματα: ο καιρός, ο ανταγωνισμός, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα.
Υπάρχουν πάντα δυσκολίες και απρόβλεπτοι παράγοντες σε αυτή τη δουλειά και πρέπει να είσαι συνέχεια σε ετοιμότητα, οπότε να είσαι συμβιβασμένος και με την αποτυχία. Αυτή είναι πιο συνεπής-από την επιτυχία- στα ραντεβού της.
Πώς μπορεί μια ταινία διατηρώντας τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της να γίνεται τόσο εμπορική; Μήπως τελικά είναι λάθος που έχουμε συνδέσει την εμπορικότητα με την χαμηλή ποιότητα;
Δεν πιστεύω σε καμία περίπτωση πως κάτι εμπορικό προϋποθέτει χαμηλή ποιότητα. Πιο πολύ μου μοιάζει σαν δικαιολογία όταν κάτι δεν πετυχαίνει. Ήταν χαμηλής ποιότητας το Poor Things, η Barbie, το Oppenheimer που την προηγούμενη χρονιά σάρωσαν;
Με δεδομένο ότι κάθε προϊόν που βγαίνει στην αγορά θέλει να είναι εμπορικό, δεν καταλαβαίνω γιατί την ίδια στιγμή το υποτιμάμε, σαν να είναι κάτι εύκολο να το πετύχουμε.
Μια ταινία για να είναι εμπορική, πρέπει να αφορά καταρχάς τον κόσμο σα θεματολογία αλλά και να επικοινωνεί με το περιβάλλον, να’ χει και σωστό timing.
Επιπλέον να έχει πετύχει κι η χημεία των συστατικών της με τρόπο που «περνάει» και στον κόσμο. Τέλος να επικοινωνηθεί στο κοινό, με αποτελεσματικό τρόπο.
Δεν πιστεύω πως τίποτα από αυτά δεν είναι, ούτε εύκολο, ούτε τυχαίο. Δύναμη είναι να πιάσεις τον παλμό του κόσμου και να τον κάνεις να αισθανθεί-να χαρεί, να συγκινηθεί, να ταυτιστεί, να ψυχαγωγηθεί- μαζικά.
Από την άλλη, όπως υπάρχουν arthouse ταινίες που είναι αριστουργήματα, υπάρχουν κι άλλες-ίσως οι περισσότερες- ανυπόφορες. Αντίστοιχα υπάρχουν κι εμπορικές ταινίες σε όλη τη γκάμα. Αν η ποιότητα είναι «χαμηλή» ή όχι, έχει να κάνει και με τις προθέσεις των συντελεστών, με την δουλειά και το ταλέντο, που υπάρχει από πίσω.
Φαίνεται ότι αυτή την περίοδο, στην Ελλάδα τουλάχιστον δεν έχετε κανέναν να ανταγωνιστείτε πέρα από τον εαυτό σας. Είχατε ποτέ; Κάποιος θα μπορούσε να επαναπαυθεί στη θέση σας.
Υπάρχουν πολύ καλοί σεναριογράφοι που θαυμάζω και συνεχώς βρίσκω δουλειές που με ξαφνιάζουν ευχάριστα. Υπάρχουν πολλά ταλέντα γύρω μας αλλά ίσως λείπουν οι συνθήκες για να «ανθίσουν».
Όσο για τον ανταγωνισμό… Δεν πιστεύω ούτε στον ανταγωνισμό με τους άλλους, ούτε με τον εαυτό μας. Πιστεύω μόνο στην αφοσίωση και τη δουλειά, την επιμονή και την εργατικότητα. Και να μην επαναπαύεσαι.
Αντιμετωπίζω κάθε project σαν να είναι το πρώτο μου, σαν να πρέπει να αποδείξω στον εαυτό μου πρώτα, ότι μπορώ να το κάνω. Και ενώ δεν είμαι καθόλου σίγουρη, πώς θα το κάνω, δεν λέω ποτέ όχι, σε κάτι που μου αρέσει, ακόμη και αν μου είναι ξένο ή μου φαίνεται δύσκολο. Μου αρέσει να βγαίνω και από την ζώνη ασφαλείας μου και να δοκιμάζω συνέχεια διαφορετικά πράγματα.
Οι δύο ταινίες είναι βιογραφικές, η τρίτη βασίζεται σε ένα από τα πιο γνωστά βιβλία της ελληνικής λογοτεχνίας, δηλαδή η θεματολογία τους είναι γνώριμη στο ελληνικό κοινό. Πόση σημασία έχει στην επιτυχία της ταινίας αυτό; Ήταν μήπως τα συγκεκριμένα πρόσωπα που έκαναν τη διαφορά;
Σίγουρα το να πατάς πάνω σε μία «μυθολογία» έχει πολλά καλά. Δεν χρειάζεται καταρχάς να συστήσεις τη δουλειά σου, όλοι κάτι ξέρουν, κάτι έχουν ακούσει. Αυτό φέρνει ταυτόχρονα και δυσκολίες. Όλοι έχουν προσδοκίες, όλοι έχουν τοποθετήσει το πήχη κάπου και εσύ πρέπει να ανταποκριθείς με κάποιον τρόπο, σε μία δεδομένη συνθήκη.
Οι τρεις ταινίες αν και είχαν κάποια κοινά, είχαν και μεγάλες διαφοροποιήσεις.
Στην «Ευτυχία» συστήναμε ουσιαστικά την ηρωίδα στον πολύ κόσμο. Το κοινό μπορεί να γνώριζε τη δουλειά της, αλλά αγνοούσε τη ζωή της, οπότε εκεί δεν υπήρχαν συγκεκριμένες προσδοκίες. Στο «Υπάρχω» ήταν εντελώς το αντίθετο. Όλοι έχουν άποψη για τον Καζαντζίδη και πρέπει με κάποιον τρόπο να αναμετρηθείς και με αυτό. Να μην προδώσεις τον ήρωα, ούτε όμως την αλήθεια και να λάβεις υπόψη σου και τις πεποιθήσεις που τον ακολουθούν.
Στην «Φόνισσα» έπρεπε να γίνουν εικόνες και ατμόσφαιρα, μία ιστορία. Να μεταφερθεί το πνεύμα του βιβλίου στον κινηματογράφο, ακόμη και αν έπρεπε να αφηγηθείς την ιστορία αλλιώς.
Ήταν κάποια από τις ταινίες πιο δύσκολη στη συγγραφή; Αν ναι, ποια και γιατί;
Νομίζω το «Υπάρχω» γιατί όλοι έχουν άποψη για τον Καζαντζίδη, όλοι έχουν ακούσει ιστορίες για τον «Στελλάρα» και επιπλέον αρκετοί τον έχουν ζήσει από κοντά.
Ήταν πολύ αντιφατική προσωπικότητα, πράγμα ενδιαφέρον αλλά ταυτόχρονα και «επικίνδυνο».
Πολλοί τον λατρεύουν σαν Θεό και άλλοι τον απαξιώνουν. Και οι μεν και οι δε, με οπαδικό φανατισμό. Φαίνεται και από το impact της ταινίας στα social media που όλοι νιώθουν την ανάγκη να πουν κάτι σχετικό. Και αυτό είναι και ωραίο. Δείχνει ότι το πρόσωπο έχει δύναμη και επιδραστικότητα.
Όμως την ίδια στιγμή πρέπει εσύ να πεις την ιστορία από τη δική σου οπτική, γενναία, χωρίς να προδίδεις τον ήρωα και ταυτόχρονα ξέροντας πως ό,τι και να κάνεις, θα έχεις απέναντί σου, κάποιον θερμοκέφαλο επικριτή.
Πώς αντιλαμβάνεστε την ευθύνη της μεταφοράς της ζωής ή των γραπτών σε σενάριο; Πόσο χώρο αφήνετε στην φαντασία και την μυθοπλασία;
Στις βιογραφίες, δεν είναι εύκολο ούτε να επιλέξεις ποια περιστατικά της ζωής των ηρώων σου θα αφηγηθείς, ούτε πως θα τα «ενώσεις» για να τα κάνεις μία ιστορία που στο τέλος θα βγάζει νόημα. Πιστεύω πως το πιο σημαντικό, είναι να αποτυπωθεί ο χαρακτήρας του ήρωα: οι αιχμές, τα τραύματά του, τα απωθημένα του κ.τ.λ. Αυτός είναι και ο άξονάς μου, που μου υπαγορεύει το πως θα χειριστώ τη μυθοπλασία και την πραγματικότητα. Ακόμα και αν δεν υπάρχει κάποιο περιστατικό που να μπορεί να αναδείξει κάποιο χαρακτηριστικό του ήρωα που είναι σημαντικό, το επινοώ. Και βέβαια σε σκηνές που πρέπει να βγει περισσότερη συναισθηματική φόρτιση και ένταση, η φαντασία, υπερτερεί της πραγματικότητας.
Στις μεταφορές βιβλίων, έχεις περισσότερη ελευθερία. Πρέπει απλά να κάνεις focus στον πυρήνα της ιστορίας και να τον αναπτύξεις με κινηματογραφικό τρόπο.
Ποιο είναι το επόμενο εγχείρημα; Θα δούμε ξανά μία βιογραφία;
Ήδη δουλεύουμε κάποια σενάρια. Μία περιπέτεια εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα, ένα action comedy, ένα δράμα βασισμένο σε βιβλίο για την εισβολή της Κύπρου.
Αν και οι βιογραφίες είναι το πιο κουραστικό είδος, πραγματικό ναρκοπέδιο και είχα πει να το αφήσω για λίγο, συζητάμε με τον Διονύση Σαμιώτη, τον διευθυντή της Tanweer μία πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα για βιογραφία για το ’26.
Ποια ταινία θα γίνει πρώτα και ποια μετά, θα το αποφασίσουν οι ταινίες. Ό,τι και να λέμε εμείς, αυτές στο τέλος αποφασίζουν, πότε θα γίνουν, πως και με ποιόν.
