Μια φωνή που για εννέα δεκαετίες ταξίδεψε από τα βουνά της Ηπείρου μέχρι τα μεγάλα αστικά κέντρα, μεταφέροντας την ψυχή ενός λαού, σίγησε για πάντα. Ο Πετρολούκας Χαλκιάς, ο «Πέτρος της Ηπείρου» όπως τον αποκαλούσαν με σεβασμό και αγάπη, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών, κλείνοντας ένα κεφάλαιο στην ιστορία της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής.
Γεννημένος στις 27 Ιουλίου 1934 στο Δελβινάκι Πωγωνίου, ο Πετρολούκας Χαλκιάς είχε τη μουσική χαραγμένη στο DNA του. Σε μια οικογένεια όπου οι μελωδίες κυλούσαν φυσικά όσο ο αέρας, το μικρό παιδί βρήκε στο κλαρίνο όχι απλώς ένα μουσικό όργανο, αλλά έναν σύντροφο ζωής.
Η πρώτη του εμφάνιση
Στα 11 του χρόνια, η μοίρα τον έφερε κοντά στον Φίλιππα Ρούντα, τον κορυφαίο κλαρινίστα της εποχής. Εκεί, στα χέρια του μεγάλου δασκάλου, το ταλέντο του μικρού Πετρολούκα άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά. Η πρώτη του δημόσια εμφάνιση ήρθε από την ανάγκη – όταν ο δάσκαλός του έφτασε μεθυσμένος σε έναν γάμο, ο 11χρονος Πετρολούκας τον αντικατέστησε. Εκείνη τη στιγμή, που το κοινό τον αποθέωσε, γεννήθηκε ένας θρύλος.
Το 1960, σε ηλικία 26 ετών, ο Πετρολούκας παίρνει την πιο δύσκολη απόφαση της ζωής του: να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για δύο ολόκληρες δεκαετίες, θα γίνει ο πρέσβυς της ηπειρώτικης μουσικής στον απόδημο ελληνισμό. Από την καρδιά του Μανχάταν μέχρι τις ελληνικές κοινότητες του Σικάγου, το κλαρίνο του Πετρολούκα μετέφερε όχι απλώς μελωδίες, αλλά μνήμες, νοσταλγία, και την ανεξίτηλη σύνδεση με τη μητέρα πατρίδα.
Η στιγμή που έπαιξε στον Λευκό Οίκο δεν ήταν απλώς μια προσωπική επιτυχία – ήταν η στιγμή που η ηπειρώτικη μουσική, αυτή η «σκληρή ομορφιά» των βουνών, έφτασε στο κέντρο της παγκόσμιας πολιτικής, φέρνοντας για λίγο τον ήχο της αρχαίας Ελλάδας στην καρδιά της σύγχρονης Αμερικής.
Το 1979, ο Πετρολούκας παίρνει την απόφαση της επιστροφής. Η Αθήνα τον υποδέχεται ως τον γιο που επέστρεψε φορτωμένος με εμπειρίες και ωριμότητα. Αυτή η νέα περίοδος θα αποδειχθεί η πιο παραγωγική της καλλιτεχνικής του πορείας. Συναυλίες που γίνονταν γιορτή, δισκογραφίες που έμειναν στην ιστορία, συνεργασίες με τους μεγαλύτερους της εποχής – από τον Αντώνη Κυρίτση μέχρι τον Ψαραντώνη.
Οι δίσκοι του «Μοιρολόγια και γυρίσματα», «Δρόμοι της ψυχής», «Χοροί και τραγούδια της Ηπείρου» δεν είναι απλώς μουσικές ηχογραφήσεις – είναι ντοκουμέντα ψυχής, αρχεία συναισθήματος, βιβλία που διαβάζονται με τα αυτιά και ταξιδεύουν στην καρδιά.
Φιλόσοφος του Κλαρίνου
Ο Πετρολούκας Χαλκιάς ήταν ένας φιλόσοφος της μουσικής. Έβλεπε το κλαρίνο ως τον σύγχρονο απόγονο του αρχαίου αυλού, ως μια φωνή που «βγαίνει από μέσα μας, όχι μόνο για να γλεντήσουμε, αλλά και για να πενθήσουμε». Αυτή η βαθιά κατανόηση του οργάνου του και της αποστολής του τον έκανε όχι απλώς μουσικό, αλλά θεματοφύλακα πολιτισμού.
Το 2009, όταν το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας τον τίμησε με ειδικό αφιέρωμα, η ακαδημαϊκή κοινότητα αναγνώρισε επίσημα αυτό που όλοι γνώριζαν: ότι ο Πετρολούκας Χαλκιάς είχε γίνει ζωντανή βιβλιοθήκη της ελληνικής μουσικής παράδοσης.
Μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Πετρολούκας παρέμενε ενεργός, όχι μόνο ως εκτελεστής αλλά και ως δάσκαλος. Πολλοί από τους σημερινούς κλαρινίστες οφείλουν σε αυτόν τη γνώση και την αγάπη για την παραδοσιακή μουσική. Ο Μάνος Αχαλινωτόπουλος, που αποχαιρέτησε τον «μεγάλο δάσκαλό» του με συγκινητική ανάρτηση στο Facebook, είναι ένας από τους πολλούς που κρατούν ζωντανή τη φλόγα που άναψε ο Πετρολούκας.
Στο Δελβινάκι η κηδεία του
Η κηδεία του θα γίνει στο Δελβινάκι, εκεί όπου όλα ξεκίνησαν. Ο «Πέτρος της Ηπείρου» θα επιστρέψει στη γη που τον γέννησε, στα βουνά που του έδωσαν τη φωνή, στους ανθρώπους που τον αγάπησαν πρώτοι.
