«Αυλαία» ρίχνει για τουλάχιστον τρία χρόνια το Ηρώδειο λόγω εργασιών αποκατάστασης. Η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσίασε την όπερα «Ριγολέττος» του Τζουζέπε Βέρντι, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου και άπαντες γνώριζαν πως η εν λόγω βραδιά είχε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό καθώς ήταν η τελευταία μεγάλη οπερατική παραγωγή πριν από την έναρξη των εκτεταμένων εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης του ιστορικού χώρου.
Η επικείμενη αναστολή της λειτουργίας του Ηρώδειου για τουλάχιστον τρία χρόνια, όπως ανακοίνωσε η Έλενα Κουντούρη, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, αποτελεί μέρος ενός φιλόδοξου σχεδίου για την προστασία, ανάδειξη και διατήρησή του.
Μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου, το Ηρώδειο θα συνεχίσει να φιλοξενεί προγραμματισμένες συναυλίες και μετά το κοινό θα πει «αντίο» στο μνημείο που εδώ και αιώνες φιλοξενεί την τέχνη.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Έλενα Κουντούρη ανέφερε πως σκοπός των εργασιών που θα γίνουν, είναι «αφ’ ενός η διατήρηση και αφ’ ετέρου η βελτίωση της αναγνωσιμότητας του μνημείου από το ευρύ κοινό». Επιπλέον, όπως σημείωσε, θα πραγματοποιηθεί αναβάθμιση και βελτίωση των υποδομών του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.
Τις τελευταίες δεκαετίες το Ηρώδειο έχει υποστεί ουκ ολίγες μορφές φθορών. Σύμφωνα με την κ. Κουντούρη, οι μορφές φθορών που παρατηρούνται είναι οι εξής:
- Βιοδιάβρωση που προκαλείται από την ανάπτυξη μικροοργανισμών σε σημεία όπου δημιουργούνται κοιλότητες και λιμνάζει νερό.
- Ανάπτυξη ριζικού συστήματος, που παρατηρείται κυρίως στους αρμούς, όπου υπάρχει και συσσώρευση χώματος.
- Ρηγματώσεις που προχωρούν σε βάθος στο εσωτερικό του λίθου και επιφανειακές ρωγμές, που εντοπίζονται κυρίως στο κοίλο αλλά και σε άλλα σημεία.
- Ετοιμορροπίες θραυσμάτων που έχουν αποκολληθεί λόγω θραύσης, αλλά παραμένουν στην θέση τους.
- Αστοχία παλαιότερων επεμβάσεων, λόγω κακής πρόσφυσης των υλικών που έχουν χρησιμοποιηθεί με το αρχαίο υλικό και ατυχούς αισθητικού αποτελέσματος.
- Απώλεια υλικού λόγω συστοδιαστολών κατά τις θερμοκρασιακές διακυμάνσεις.
Ολοκληρωμένη παρουσίαση των μελετών έως τις αρχές του 2026
Όπως ανέφερε η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, «έως και σήμερα οι εργασίες συντήρησης που έχουν εφαρμοσθεί είχαν σωστικό χαρακτήρα και επικεντρώθηκαν στα αρχαία μέλη του Ωδείου». Το εκτενέστερο πλέον πρόσφατο πρόγραμμα εκτελέσθηκε κατά το χρονικό διάστημα 2011 – 2015, με συγχρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ στο πλαίσιο του Π.Ε.Π. «Αττική 2007-2013» και «αφορούσε κυρίως επεμβάσεις στο ανατολικό και δυτικό τμήμα του νότιου μετωπικού τοίχου της σκηνής του μνημείου», όπως εξήγησε η κ. Κουντούρη. Επιπλέον, κατά τη διετία 2022 -2024 εργασίες πραγματοποιήθηκαν και στο κεντρικό τμήμα του μετωπικού τοίχου, ενώ παράλληλα έγινε λεπτομερής καταγραφή της κατάστασης διατήρησής του.
Αν και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών μεριμνά συστηματικά για τη συντήρηση του Ηρωδείου «είναι προφανές ότι ένα αρχαίο μνημείο σε χρήση απαιτεί τακτική συντήρηση», επεσήμανε, σημειώνοντας ότι κάθε χρόνο, συνήθως Μάρτιο και Νοέμβριο, πραγματοποιούνται εργασίες συντήρησης, οι νέες εργασίες θα είναι σαφώς μεγαλύτερης κλίμακας.
Αυτή τη στιγμή, έχει αρχίσει η εκπόνηση διεπιστημονικού ερευνητικού προγράμματος από το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο (Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών). Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Κουντούρη, θα πραγματοποιηθούν εργασίες για τη στερέωση και αποκατάσταση του νότιου τοίχου της σκηνής, του λογείου και του περιμετρικού τοίχου του με στατική επίλυση όπως και γεωτεχνική έρευνα. Επίσης, θα πραγματοποιηθεί έλεγχος της στατικής επάρκειας των αποκατεστημένων τμημάτων των παλαιών αναστηλώσεων της δεκαετίας του 1950 καθώς και επισκευές αυτών όπου κρίνεται απαραίτητο.
Εργασίες ανάδειξης και εκσυγχρονισμού σε εξέλιξη
Σε μια σημαντική φάση παρεμβάσεων εισέρχεται το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, με έργα που στοχεύουν τόσο στην προστασία όσο και στην αναβάθμιση του μνημείου και των υποδομών του. Ξεχωρίζει η αποκάλυψη και ανάδειξη του σκηνικού οικοδομήματος και των εντυπωσιακών ψηφιδωτών δαπέδων, τα οποία μέχρι σήμερα παραμένουν κρυμμένα από το κοινό.
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθεί μελέτη για την ηχητική καταπόνηση του μνημείου, προκειμένου να διασφαλιστεί η μακροχρόνια διατήρησή του από τις επιπτώσεις των πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
Εκτεταμένες επεμβάσεις προβλέπονται και στις υποδομές του Φεστιβάλ Αθηνών. Ο αρχιτεκτονικός και στατικός σχεδιασμός νέων εγκαταστάσεων περιλαμβάνει την πλήρη ανακαίνιση των καμαρινιών, των WC και άλλων λειτουργικών χώρων, καθώς και την τοποθέτηση νέου εξοπλισμού. Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η μετεγκατάσταση των καμαρινιών νοτίως του ανδήρου της Πλατείας του Ηρωδείου, προκειμένου να ενσωματωθούν καλύτερα στον αρχαιολογικό χώρο και τις ανάγκες του φεστιβάλ.
Το έργο περιλαμβάνει επίσης επανασχεδιασμό των ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων, σχεδιασμό απορροής ομβρίων υδάτων, εγκατάσταση σύγχρονων υποδομών πυροπροστασίας και αναβάθμιση του συστήματος αποχέτευσης για το σύνολο του μνημείου και του περιβάλλοντος χώρου.
Οι παρεμβάσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο προστασίας, ανάδειξης και λειτουργικής ενίσχυσης ενός από τα σημαντικότερα πολιτιστικά και ιστορικά τοπόσημα της Αθήνας.
Κλείνοντας η κ. Κουντούρη εκτίμησε ότι η αναλυτική παρουσίαση των μελετών θα πραγματοποιηθεί τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο του 2026, έπειτα από την εξέτασή τους από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.
Δείτε επίσης: Στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO τα Μινωικά Ανάκτορα
