- Της Ελισάβετ Σταυριανίδου
Αποκολλημένοι σοβάδες, υγρασίες, κουβάδες και πρόχειρες κατασκευές να συγκεντρώνουν τα νερά, ανάμεσα σε περισσότερα από 3.000 αρχαιολογικά αντικείμενα, κειμήλια και έργα τέχνης.
Από τα βραβεία Αρχιτεκτονικής και τη «στέψη» του ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου και έργου τέχνης από το ίδιο το υπουργείου Πολιτισμού, παραδομένο στα εμφανή σημάδια της φυσικής φθοράς του χρόνου. Το μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, ένα από τα συνολικά πέντε μουσεία της χώρας στα οποία άλλαξε το νομικό πλαίσιο λειτουργίας, βιώνει μαζί με το μνημείο-σύμβολο της Θεσσαλονίκης, τον Λευκό Πύργο, το τίμημα της κυβερνητικής απόφασης του 2023, να μετατραπούν σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ).
«Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού είναι ίσως μεταξύ των ελληνικών μουσείων αυτό με τις περισσότερες βραβεύσεις. Μετά από περίπου 30 χρόνια λειτουργίας είναι λογικό να προκύπτουν τεχνικά προβλήματα, τα οποία η διοίκηση οφείλει να επιλύει. Αυτό όμως που δεν είναι λογικό είναι αυτά τα προβλήματα να μην αντιμετωπίζονται και φαίνεται πώς η επίλυσή τους είναι ακόμη πιο δύσκολη στο πλαίσιο λειτουργίας που έχει διαμορφωθεί μετά τη μετατροπή του σε ΝΠΔΔ», εξηγεί στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» ο εκπρόσωπος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων στη Μακεδονία, Γιάννης Καρλιάμπας.
Από ευέλικτη μεταρρύθμιση, στην απαξίωση
Την άνοιξη του 2023, όταν τελικά ψηφίστηκε το σχετικό νομοσχέδιο από το ΥΠΠΟΑ στη Βουλή, η κυβέρνηση διά στόματος τόσο του ίδιου του πρωθυπουργού, όσο και της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, χαρακτήριζε την μεταρρύθμιση σημαντική, ευέλικτη και η οποία εμφανιζόταν μεταξύ άλλων ως πανάκεια για τη γραφειοκρατική λειτουργία και ως ορόσημο για την αυτοτελή λειτουργία των μουσείων. Σήμερα, την άνοιξη του 2025 και με την τουριστική περίοδο φυσικά να έχει εκκινήσει προ πολλού, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, λειτουργεί με το χειμερινό ωράριο (08:00-15:30), κάθε Τρίτη είναι κλειστό, από τις συνολικά έντεκα αίθουσες δεν είναι όλες ανοικτές κάθε μέρα, το πωλητήριο είναι κλειστό, το καφέ-εστιατόριο «Β» είναι κλειστό, δεν υπάρχει αυτόματος πωλητής νερού για τους επισκέπτες, ούτε οι τουαλέτες είναι όλες ανοικτές κάθε μέρα, σαν τις αίθουσες. Το δε ωράριο λειτουργίας του Λευκού Πύργου (μνημείο η λειτουργία του οποίου υπάγεται στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης) παραμένει κι αυτό χειμερινό: 08:00-15:30. Παραμένει ωστόσο ανοικτό και τις επτά μέρες της εβδομάδας.
Από την πρώτη στιγμή, μέλη του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων είχαν εκφράσει έντονα τις αντιρρήσεις τους κάνοντας λόγο για μετατροπή των πέντε μουσείων σε κυβερνητικά υποχείρια. Όπως λένε, η απόσπασή τους από το σώμα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και η μετατροπή τους σε αυτοτελείς δομές διοικούμενες από διορισμένο διοικητικό συμβούλιο είναι πράξη ανακόλουθη και αντίθετη με την ίδρυση και λειτουργία τους ως ιστορικών υπηρεσιών της αρχαιολογικής υπηρεσίας. «Ανάλογη είναι η εικόνα και στα πέντε μουσεία που μετατράπηκαν σε ΝΠΔΔ, ωστόσο το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και το Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, παρουσιάζουν τη χειρότερη εικόνα», αναφέρει η αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δέσποινα Κουτσούμπα.
«Η μετατροπή των πέντε μεγάλων μουσείων σε ΝΠΠΔ έγινε με το πρόσχημα του «εκσυγχρονισμού» τους και την υποτιθέμενη ανάγκη να αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία στη λειτουργία τους. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν οργανισμοί με πολύ περισσότερες γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, με μεγαλύτερο κόστος λειτουργίας και με χαμηλότερου επιπέδου παρεχόμενες υπηρεσίες», σημειώνει από την πλευρά του ο κ. Καρλιάμπας.
Χωρίς φύλακες, λογιστήριο και καθαριότητα
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων στη Μακεδονία, Γιάννη Καρλιάμπα, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού οι φύλακες δεν επαρκούν. «Προσλήψεις δεν είναι δυνατό να πραγματοποιηθούν, επειδή λόγω έλλειψης προσωπικού δεν λειτουργεί το λογιστήριο, ενώ το έκτακτο προσωπικό παραμένει για μεγάλο διάστημα απλήρωτο. Ενδεικτικό για την κατάσταση που επικρατεί είναι ότι υπάρχουν τμήματα που στελεχώνονται μόνο από έναν προϊστάμενο. Σε παλιότερες περιόδους ο αριθμός των εργαζόμενων στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού ήταν υπερδιπλάσιος. Το “ευέλικτο” ΝΠΔΔ δεν μπορεί να διασφαλίσει ούτε την καθαριότητα των χώρων του», επισημαίνει.
Η όλη κατάσταση έχει αντίκτυπο τόσο σε κοινό, όσο και σε ξεναγούς. «Είναι θέμα όταν δεν είναι ανοικτές όλες οι αίθουσες, εξαιτίας της έλλειψης φυλάκων. Είναι κρίμα να αρχίζει η σεζόν και να μην είναι ανοικτά τα μνημεία», λέει η πρόεδρος του Συνδέσμου Ξεναγών Θεσσαλονίκης & Βορείου Ελλάδος και μέλος του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξεναγών Αναστασία Γαϊτάνου.
Η εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» προσπάθησε επανειλημμένα να επικοινωνήσει με τη διεύθυνση και τη διοίκηση του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού προκειμένου να πάρει απαντήσεις για το σύνολο των ζητημάτων, χωρίς ωστόσο να υπάρξει ανταπόκριση.
