Ο κόσμος δεν είναι καλά προετοιμασμένος για την παγκόσμια «συντριβή» στα ποσοστά των παιδιών που γεννιούνται, τα οποία αναμένεται να έχουν τρομακτικό αντίκτυπο στις κοινωνίες, λένε οι ερευνητές.
Η πτώση των ποσοστών γονιμότητας σημαίνει ότι σχεδόν κάθε χώρα θα μπορούσε να έχει συρρίκνωση στον πληθυσμό της μέχρι το τέλος του αιώνα.
Και 23 κράτη– συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας και της Ιαπωνίας – αναμένεται να δουν τους πληθυσμούς τους στο μισό έως το 2100.
Οι χώρες θα γεράσουν επίσης δραματικά, με όσα άτομα γίνονται 80 ετών, αντίστοιχος αριθμός μωρών να γεννιούνται.
Τι συμβαίνει;
Το ποσοστό γονιμότητας – ο μέσος αριθμός παιδιών που γεννά μια γυναίκα – μειώνεται. Εάν ο αριθμός πέσει κάτω από περίπου 2,1 τότε το μέγεθος του πληθυσμού αρχίζει να μειώνεται.
Το 1950, οι γυναίκες γεννούσαν κατά μέσο όρο 4,7 παιδιά στη διάρκεια της ζωής τους. Ερευνητές στο Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον έδειξαν ότι το παγκόσμιο ποσοστό γονιμότητας σχεδόν μειώθηκε κατά το ήμισυ σε 2,4 το 2017 – και η μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο Lancet, προβλέπει ότι θα πέσει κάτω από το 1,7 έως το 2100.
Ως αποτέλεσμα, οι ερευνητές αναμένουν ότι ο αριθμός των ανθρώπων στον πλανήτη θα κορυφωθεί στα 9,7 δισεκατομμύρια γύρω στο 2064, πριν μειωθεί στα 8,8 δισεκατομμύρια μέχρι το τέλος του αιώνα.
«Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο πράγμα. Ο περισσότερος κόσμος μεταβαίνει σε φυσική μείωση του πληθυσμού», δήλωσε ο ερευνητής καθηγητής Christopher Murray στο BBC.
«Νομίζω ότι είναι απίστευτα δύσκολο να το σκεφτούμε και να αναγνωρίσουμε πόσο μεγάλο είναι αυτό. Είναι εξαιρετικό, θα πρέπει να αναδιοργανώσουμε τις κοινωνίες».
Ποιες χώρες θα επηρεαστούν περισσότερο;
Ο πληθυσμός της Ιαπωνίας αναμένεται να μειωθεί από την κορύφωση των 128 εκατομμυρίων το 2017, σε λιγότερο από 53 εκατομμύρια έως τα τέλη του αιώνα.
Η Ιταλία αναμένεται να δει μια εξίσου δραματική πτώση του πληθυσμού από 61 εκατομμύρια, σε 28 εκατομμύρια στο ίδιο χρονικό διάστημα.
Είναι δύο από τις 23 χώρες – με την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ταϊλάνδη και τη Νότια Κορέα – που αναμένεται να δουν τον πληθυσμό τους να μειώνεται περισσότερο από το μισό.
Η Κίνα, που είναι σήμερα το πολυπληθέστερο έθνος στον κόσμο, αναμένεται να ανέλθει στα 1,4 δισεκατομμύρια σε τέσσερα χρόνια, πριν σχεδόν μειωθεί στα μισά, στα 732 εκατομμύρια έως το 2100. Η Ινδία θα πάρει τη θέση της.
Το ΗΒ εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 75 εκατομμύρια το 2063 και θα μειωθεί στα 71 εκατομμύρια έως το 2100.
Ωστόσο, αυτό θα είναι ένα πραγματικά παγκόσμιο ζήτημα, με 183 από τις 195 χώρες να έχουν ποσοστό γονιμότητας κάτω από το επίπεδο αντικατάστασης.
Η Ελλάδα
Όσον αφορά τους δείκτες της χώρας μας, ο πληθυσμός της Ελλάδας το 2017 ανερχόταν σε 10,40 εκατομμύρια. Σύμφωνα με την πιο ευοίωνη πρόβλεψη των ερευνητών, το 2100 θα έχουμε πληθυσμό 5,48 εκατομμύρια, ενώ το χειρότερο σενάριο θέλει τον πληθυσμό μας σε… ελεύθερη πτώση στα 4,73 εκατομμύρια το 2100, με τον δείκτη γονιμότητας να πέφτει κάτω από το 1,2.
Δύσκολα τα πράγματα…
Γιατί αυτό είναι πρόβλημα;
Ίσως πιστεύετε ότι αυτό είναι υπέροχο για το περιβάλλον. Ένας μικρότερος πληθυσμός θα μείωνε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα καθώς και την αποψίλωση των δασικών εκτάσεων.
«Αυτό θα ισχύει, εκτός από την ανεστραμμένη ηλικιακή δομή (περισσότεροι ηλικιωμένοι από τους νέους) και όλες τις ομοιόμορφα αρνητικές συνέπειες μιας ανεστραμμένης ηλικιακής δομής», λέει ο καθηγητής Murray.
Η μελέτη προβλέπει:
- Ο αριθμός των ανηλίκων θα μειωθεί από 681 εκατομμύρια το 2017 σε 401 εκατομμύρια το 2100.
- Ο αριθμός των άνω των 80 ετών θα αυξηθεί από 141 εκατομμύρια το 2017 σε 866 εκατομμύρια το 2100.
Ο καθηγητής Murray προσθέτει: «Θα δημιουργήσει τεράστια κοινωνική αλλαγή. Με κάνει να ανησυχώ γιατί έχω μια οκτάχρονη κόρη και αναρωτιέμαι πώς θα είναι ο κόσμος».
Ποιος πληρώνει φόρο σε έναν μαζικά ηλικιωμένο κόσμο; Ποιος πληρώνει για υγειονομική περίθαλψη για τους ηλικιωμένους; Ποιος φροντίζει τους ηλικιωμένους; Θα εξακολουθούν να μπορούν να αποσυρθούν από την εργασία;
«Χρειαζόμαστε μια μαλακή προσγείωση», υποστηρίζει ο καθηγητής Murray.
Υπάρχουν λύσεις;
Χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, έχουν χρησιμοποιήσει τη μετανάστευση για να αυξήσουν τον πληθυσμό τους και να αντισταθμίσουν τη μείωση των ποσοστών γονιμότητας. Ωστόσο, αυτό σταματά να είναι η απάντηση όταν συρρικνώνεται ο πληθυσμός σχεδόν κάθε χώρας.
Ορισμένες χώρες έχουν δοκιμάσει πολιτικές όπως βελτιωμένη άδεια μητρότητας και πατρότητας, δωρεάν φροντίδα παιδιών, οικονομικά κίνητρα και επιπλέον δικαιώματα απασχόλησης, αλλά δεν υπάρχει σαφής βελτίωση στους δείκτες.
Η Σουηδία έχει αυξήσει το ποσοστό γονιμότητάς της από 1,7 σε 1,9, αλλά άλλες χώρες προσπαθούν χωρίς επιτυχία. Η Σιγκαπούρη εξακολουθεί να έχει ποσοστό γονιμότητας περίπου 1,3.
Ο καθηγητής Murray λέει: «Βρίσκω ότι οι άνθρωποι το κοροϊδεύουν, δεν μπορούν να φανταστούν ότι θα μπορούσε να είναι αλήθεια, πιστεύουν ότι οι γυναίκες θα αποφασίσουν απλώς να κάνουν περισσότερα παιδιά. Εάν δεν μπορεί να βρεθεί λύση, τελικά το είδος εξαφανίζεται, αλλά αυτό είναι μερικούς αιώνες μακριά».
Ο καθηγητής Stein Emil Vollset δήλωσε: «Η αντιμετώπιση της μείωσης του πληθυσμού είναι πιθανό να αποτελέσει κυρίαρχο ζήτημα πολιτικής σε πολλά έθνη, αλλά δεν πρέπει να θέσει σε κίνδυνο τις προσπάθειες για την ενίσχυση της αναπαραγωγικής υγείας των γυναικών ή την πρόοδο στα δικαιώματα των γυναικών».
Τι γίνεται με την Αφρική;
Ο πληθυσμός της υποσαχάριας Αφρικής αναμένεται να τριπλασιαστεί σε μέγεθος σε περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια άτομα έως το 2100.
Και η μελέτη αναφέρει ότι η Νιγηρία θα γίνει η δεύτερη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο, με πληθυσμό 791 εκατομμύρια.
Ο καθηγητής Murray λέει: «Θα έχουμε πολύ περισσότερους ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής σε πολλές ακόμη χώρες καθώς προχωράμε Η παγκόσμια αναγνώριση των προκλήσεων γύρω από τον ρατσισμό θα είναι ακόμη πιο κρίσιμη εάν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι αφρικανικής καταγωγής σε πολλές χώρες».
Γιατί 2.1 είναι το όριο του ποσοστού γονιμότητας;
Ίσως πιστεύετε ότι ο αριθμός πρέπει να είναι 2,0 – δύο γονείς έχουν δύο παιδιά, οπότε ο πληθυσμός παραμένει το ίδιο μέγεθος.
Αλλά ακόμη και με την καλύτερη υγειονομική περίθαλψη, δεν επιβιώνουν όλα τα παιδιά έως την ενηλικίωση. Επίσης, τα μωρά είναι πιθανό να είναι αρσενικά. Αυτό σημαίνει ότι ο αριθμός αντικατάστασης είναι 2,1 στις ανεπτυγμένες χώρες. Τα έθνη με υψηλότερη παιδική θνησιμότητα χρειάζονται επίσης υψηλότερο ποσοστό γονιμότητας.
Αναλυτικά ολόκληρη η μελέτη
ΑΠΟ ΤΟ 2017 ΣΤΟ 2100 – ΜΕΙΩΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ
