Η διαχείριση χρόνου είναι σημαντική
Η διαχείριση χρόνου είναι για πολλούς ανθρώπους ένα ιδιαίτερο θέμα που επηρεάζει την καθημερινότητα και ψυχική τους κατάσταση λιγότερο ή περισσότερο. Η επίγνωση για το γεγονός αυτό είναι σχετική. Η κατανόηση της σημασίας της κατάλληλης διαχείρισης του χρόνου μας είναι σημαντική ώστε να μπορέσουμε να μην πιέζουμε υπερβολικά τον εαυτό μας και να ισορροπούμε σε μεγαλύτερη αρμονία με την ψυχική μας (προ)διάθεση.
Ποιο είναι το βασικό ερώτημα ως προς τη διαχείριση χρόνου;
- Πόσα πράγματα θέλουμε να κάνουμε στη ζωή μας,
- πόσα πρέπει να κάνουμε και
- πόσα νομίζουμε ότι πρέπει να κάνουμε.
Η διάκριση που γίνεται με αυτές τις τρεις φράσεις είναι κομβική για την σωστή διαχείριση του χρόνου μας.
Πολλοί άνθρωποι επιθυμούν να κάνουν πολλά πράγματα στη ζωή τους. Αυτό δεν είναι a priori πρόβλημα. Ίσα ίσα είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης καθώς και της πεπερασμένης διάρκειας της ζωής των ανθρώπων.
Θέλουμε να κάνουμε τόσα πολλά πράγματα και έχουμε τόσο λίγο χρόνο! Δυστυχώς ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να μπορούμε να διαθέσουμε την ενέργειά μας σε όλα όσα θα θέλαμε και ταυτόχρονα να είναι η ενασχόληση μας όσο ποιοτική και αποδοτική θα θέλαμε να είναι.
Βέβαια αυτό έχει να κάνει και με το πως ο καθένας μας αντιλαμβάνεται την έννοια του χρόνου, κάτι που φιλοσοφικά και επιστημονικά έχει μεγάλο ενδιαφέρον.
Θέλουμε να είμαστε αξιόλογοι με την εργασία μας που συχνά είναι υπέρ του δέοντος απαιτητική και γιατί όχι να έχουμε βλέψεις για άνοδο, βλέψεις που για να δρομολογηθούν κάποια στιγμή χρειάζεται να δώσουμε ακόμη περισσότερο χρόνο και ενέργεια.
Ισχύει ότι ο χρόνος είναι χρήμα; Όχι περισσότερο από το ο χρόνος είναι οικογένεια, δουλειά, υποχρεώσεις, ευχαρίστηση κ.ο.κ. Θέλουμε να πορευτούμε βλέποντας το χρόνο ως χρήμα; Ας προετοιμαστούμε όμως να αποδεχτούμε τις επιπτώσεις της έλλειψης χρόνου για άλλους σημαντικούς τομείς.
Παράλληλα επιθυμούμε να περνάμε χρόνο με την οικογένειά σας και να είμαστε εκεί πρακτικά, αλλά και ψυχικά για τα παιδιά και το/τη σύντροφό μας. Θέλουμε να είμαστε καλοί γονείς για τα παιδιά μας. Εξαρτάται αυτό από το πόσο χρόνο περνάμε μαζί τους; Σε ένα βαθμό ναι. Άρα ενδεχομένως είναι μέρος μιας πιθανής αναθεώρησης της διαχείρισης του χρόνου μας.
Η στήριξη των ηλικιωμένων γονιών είναι ακόμη κάτι που μπορεί να καταλαμβάνει ποικίλο ποσοστό του χρόνου μας. Συχνά όμως η πραγματικότητα δείχνει ότι πολλές σχέσεις είναι εξαρτητικές και καθόλου οριοθετημένες.
Ένα μέρος του χρόνου μας θέλουμε να το αφιερώνουμε σε κοινωνικές συναναστροφές, ενώ ένα άλλο θα θέλαμε να πάει σε προσωπικές ενασχολήσεις, χόμπι, διασκέδαση, άσκηση και ξεκούραση. Κάπου στο βάθος υπάρχει η υποσημείωση ότι πρέπει να φροντίσουμε και τον εαυτό μας, να κάνουμε εκείνη τη δίαιτα για το σώμα μας ή να κανονίσουμε επιτέλους εκείνο το ταξίδι.
Σε αυτό θα πρέπει να προσθέσουμε και αυτά τα πράγματα που δε θέλουμε να ασχοληθούμε αλλά πρέπει λόγω των συνθηκών. Η ζωή του ενήλικου ατόμου διαφέρει από αυτή ενός παιδιού ακριβώς στο θέμα της ύπαρξης υποχρεώσεων και ευθυνών.
Τι ωραία που θα ήταν να είχε η μέρα 30 ή 35 ώρες. Και να ήταν ο μέσος όρος ζωής των ανθρώπων 200 χρόνια αντί 75! Και να ήταν η ψυχοσωματική μας κατασκευή τέτοια που να αντέχει τη διανομή της ενέργειάς μας σε όλα όσα θα θέλαμε.
Επειδή τα παραπάνω δε γίνονται αυτό που μας χρειάζεται είναι η αποδοχή. Όμως αυτό δε φαίνεται να είναι εύκολο στις μέρες μας καθώς οι σχετικές επικρατούσες αντιλήψεις δεν είναι συχνά αντίστοιχες.
Φαίνεται ότι πολλοί άνθρωποι μπαίνουν αυτόματα και παρορμητικά στο χορό των πολλών δραστηριοτήτων απλώνοντας τον εαυτό τους πολύ και θεωρώντας αυτονόητο ότι όλα θα κυλήσουν ρολόι. Μάλιστα το ότι μπορούν και τα καταφέρνουν επιβεβαιώνεται πολύ συχνά από την πραγματικότητα δίνοντας τους μια αίσθηση υπεροχής και σχεδόν παντοδυναμίας. Και πόσο ωραία αίσθηση είναι αυτή!
Όμως
Δεν είναι λίγες οι φορές που η προβληματική διαχείριση χρόνου επιφέρει σχετικό τίμημα , ψυχικό και σωματικό, αργά ή γρήγορα. Κάποιοι λοιπόν συνήθως έχοντας σχετική προδιάθεση, αλλά όχι μόνο μπορεί να εξαντλούνται ψυχικά και σωματικά βιώνοντας σχετικά καταθλιπτικά συμπτώματα και εκδηλώσεις άγχους που μπορεί να φτάσουν σε κρίση πανικού ή στη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή.
Να σημειώσουμε εδώ ότι υπάρχει μια κατάσταση που λέγεται διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και στην οποία η διαχείριση χρόνου πάσχει πολύ συχνότερα από το σύνηθες. Άτομα με ΔΕΠΥ θα ωφεληθούν περιλαμβάνοντας στη θεραπεία τους βελτιωτικές παρεμβάσεις στη διαχείριση του χρόνου τους από τους ειδικούς.
Κάποιοι άνθρωποι τεντώνουν υπερβολικά το χρόνο τους με δραστηριότητες, χωρίς όμως ιδιαίτερες και άμεσες επιπτώσεις. Οι άνθρωποι αυτοί εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα ούτως ή άλλως. Μήπως όμως υπάρχουν αφανείς επιπτώσεις ακόμη και γι’ αυτούς?
Σκεφτείτε τους επαγγελματίες αθλητές του στίβου που ασχολούνται με το δέκαθλο σε σχέση με τους υπόλοιπους που κάνουν ένα μόνο άθλημα. Θα παρατηρήσετε ότι οι επιδόσεις των αθλητών στο δέκαθλο σε κάθε ένα άθλημα ξεχωριστά είναι μικρότερες από αυτές των άλλων που έχουν εστιάσει την ενέργειά τους να γίνουν πρωταθλητές σε ένα άθλημα.
Πολλοί άνθρωποι δηλώνουν τελειομανείς με μια περηφάνια που δύσκολα κρύβεται. Χρησιμοποιούν συχνά τη λέξη “τέλεια” στο λόγο τους σαν να υπάρχει αυτονόητα και σχεδόν νιώθοντας πίεση να υπενθυμίζουν στον εαυτό τους και τους άλλους ότι όλα πάνε και πρέπει να πάνε τέλεια.
Όμως τελειομανία, multitasking και διαχείριση χρόνου συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Ξέρουμε επίσης ότι η τελειομανία μπορεί να είναι ενίοτε μια άμυνα υπεραναπλήρωσης για τις ανασφάλειες, τις αμφιβολίες και τις ανελαστικές εσωτερικευμένες προσδοκίες από τον εαυτό.
- Νιώθετε μια «ανεξήγητη» κόπωση εδώ και κάποιο διάστημα; Οι εξετάσεις βγήκαν καθαρές, άρα τι φταίει; Μήπως ότι πιέζετε τον εαυτό σας βάζοντας στο χρόνο σας περισσότερα από αυτά που είναι ανθρωπίνως εφικτό να διαχειριστείτε;
- Νιώθετε ότι αποσπάται η προσοχή σας περισσότερο απ’ όσο θα θέλατε; Το ερώτημα που μπορείτε να θέσετε στον εαυτό σας είναι μήπως ο χρόνος που χρειάζεται για τη συνειδητή και ασυνείδητη αφομοίωσης των πραγμάτων που κάνετε δεν επαρκεί.
- Μήπως βαριέστε εύκολα και προσπαθώντας να το αποφύγετε ψάχνετε διακαώς περισπάσεις;
- Νιώθετε συχνά εκνευρισμένοι και θυμωμένοι; Μήπως θυμώνετε με τον εαυτό σας που δεν τα καταφέρνετε ακριβώς όπως θα θέλατε και για όσο θα θέλατε; Μήπως θυμώνετε με τους άλλους γιατί αυτοί φταίνε στην πραγματικότητα που δεν τα καταφέρνετε;
- Ο θυμός από μόνος του δεν είναι το πρόβλημα. Ο επαναλαμβανόμενος θυμός με τα ίδια και τα ίδια μας βάζει σε συνεχή ένταση και δημιουργεί ενίοτε ενοχλητικά ή σημαντικά προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας.
- Μήπως δεν παίρνετε ευχαρίστηση πια με τα πράγματα που κάνετε; Σκεφτήκατε ότι έτσι όπως διαχειρίζεστε το χρόνο σας δεν προλαβαίνετε καν να λάβετε ευχαρίστηση και ικανοποίηση;
Άρα τι μας συμβουλεύεις να κάνουμε γιατρέ; Να αποδεχτούμε ότι δεν είμαστε δυνατοί; Ή να αφήσουμε τις υποχρεώσεις μας;
Το «τέλειο» θα ήταν να ενστερνιστείτε σύντομα τα παραπάνω κάνοντας αλλαγές στην καθημερινότητά σας. Να καταλάβετε ότι το “δεν μπορώ να κάνω τα πάντα” δεν ισούται με αδυναμία και ότι το να «κάνετε πολλά» είναι τελικά κενό νοήματος αν φτάσετε να μη νιώθετε πλέον στο τέλος της διαδρομής.
Αναζητήστε βοήθεια ειδικού γιατί το ότι δεν μπορούμε μόνοι μας να διαχειριστούμε όλα όσα συμβαίνουν είναι ανθρώπινο και αναπόφευκτο.
Μειώστε την ποσότητα και έτσι θα αυξηθεί η ποιότητα.
Το τέλειο δεν υπάρχει. Υπάρχει όμως η επιλογή να ζυγίσετε καλύτερα ανάγκες και προτεραιότητες, να οριοθετήσετε πράγματα και να διαχειριστείτε το χρόνο σας φροντίζοντας πιο συνολικά τον εαυτό σας.
Σπύρος Καλημέρης
Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής
