Όλοι γνωρίζουμε τον χρυσό κανόνα για το νερό, που είναι περίπου οκτώ ποτήρια, ανάλογα με τη θερμοκρασία της εποχής και τη σωματική δραστηριότητά μας. Ποια είναι, όμως, η ανώτερη ποσότητα νερού που μπορούμε να πίνουμε; Πόσα ποτήρια μπορούν να επεξεργαστούν τα νεφρά μέσα σε μία ώρα; Και τι είναι η υπονατριαιμία που απειλεί κυρίως τους αθλητές και μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στον θάνατο; Σύμφωνα με τους ειδικούς, το να πίνουμε πολύ νερό είναι εξίσου βλαβερό με την κακή συνήθεια που έχουν πολλοί, δηλαδή να ξεχνούν να πίνουν νερό, με συνέπεια ο οργανισμός μας να αντιμετωπίζει τον σοβαρό κίνδυνο της αφυδάτωσης.
- Από τον παθολόγο, διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αναστάσιο Σπαντιδέα
«Γενικά ως πάρα πολύ νερό ορίζεται το νερό που πίνεται σε ποσότητα μεγαλύτερη από αυτή που μπορούν να επεξεργαστούν τα νεφρά μέσα σε μία ώρα» μας λέει ο παθολόγος, κλινικός φαρμακολόγος, διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αναστάσιος Σπαντιδέας: «Τα εξαιρετικά υγιή νεφρά είναι σε θέση να επεξεργαστούν περίπου 0,9 λίτρο νερό σε μία ώρα. Ενα άτομο με πρόβλημα στα νεφρά ή με μόνο ένα νεφρό θα πρέπει να πίνει πολύ λιγότερο, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού του».
Μάλιστα, ένα άτομο με υγιή νεφρά θα μπορούσε να προκαλέσει πρόβλημα αν καταναλώσει περίπου δύο με τρεις φορές περισσότερο νερό από αυτό που μπορούν να επεξεργαστούν τα νεφρά. Δηλαδή πάνω από 2,7 λίτρα νερό σε μία ώρα.
Με απλά λόγια, τα άτομα με υγιή νεφρά θα πρέπει να πίνουν δύο ποτήρια νερό την ώρα και όσοι κάνουν δίαιτα ακόμα ένα ποτήρι την ώρα, εάν αυτό πληροί τις απαιτήσεις του προγράμματός τους. Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωση νερού σε γρήγορη διαδοχή μπορεί να αποδειχθεί μοιραία και θα πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγεται.
Υπονατριαιμία: Η νόσος που απειλεί τους αθλητές
Εδώ και τέσσερα χρόνια 17 ειδικοί από όλο τον κόσμο έχουν καταρτίσει μια οδηγία σχετικά με τα ασφαλή όρια κατανάλωσης νερού. Η οδηγία που έχει δημοσιευτεί στην επιθεώρηση «Clinical Journal of Sport Medicine» συνοδεύεται και από προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο της υπερβολικής κατανάλωσης νερού.
Συνήθως τα άτομα που υπερβαίνουν το όριο είναι οι επαγγελματίες αθλητές αλλά και εκατομμύρια άνθρωποι που αθλούνται. «Ο βασικός μας στόχος είναι να επανεκπαιδεύσουμε το ευρύ κοινό σχετικά με τους κινδύνους που ενέχει η υπερκατανάλωση νερού, όταν υπερβαίνει την ανάγκη να σβήσουμε τη δίψα μας, κατά τη διάρκεια της γυμναστικής» δηλώνει η βασική συντάκτης της οδηγίας δρ Tamara Hew-Butler, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο του Οκλαντ, και συνεχίζει: «Οι αθλητές είναι αυτοί που κινδυνεύουν κυρίως από την υπερκατανάλωση νερού, γι’ αυτό και η υπονατριαιμία της άσκησης ή αθλητική υπονατριαιμία (Exercise Associated Hyponatremia – ΕΑΗ) αποτελεί αναγνωρισμένο φαινόμενο στο χώρο της Ιατρικής» συμπληρώνει. Η υπονατριαιμία είναι μία επικίνδυνη κατάσταση κατά την οποία μειώνονται απειλητικά τα επίπεδα νατρίου (άλατος) στο αίμα.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, μάλιστα, έχουν καταγράφει 14 θάνατοι μεταξύ αθλητών (μαραθωνοδρόμοι, παίκτες ποδοσφαίρου κ.ά.) λόγω υπερκατανάλωσης νερού ή αθλητικών ποτών (sports drinks) κατά τη διάρκεια της προπόνησης. Η αθλητική υπονατριαιμία διαπιστώνεται όταν τα νεφρά καταπονούνται υπερβολικά από τη μεγάλη ποσότητα υγρών που εισέρχονται στον οργανισμό, αδυνατώντας να τη διαχειριστούν αποτελεσματικά. Τα επίπεδα νατρίου που υπάρχουν φυσιολογικά στο σώμα διαταράσσονται λόγω της μεγάλης εισροής υγρών, με αποτέλεσμα να εκδηλώνεται διόγκωση των κυττάρων και σε σοβαρές περιπτώσεις το άτομο να οδηγείται στον θάνατο. Η βασική οδηγία των ειδικών για να αποφευχθεί η υπονατριαιμία είναι εξαιρετικά απλή: Ακούμε το σώμα μας και πίνουμε νερό μόνο όταν διψάμε.
«Η αξιοποίηση του έμφυτου μηχανισμού που καθοδηγεί την κατανάλωση υγρών είναι μια στρατηγική που θα βοηθήσει να αποφευχθούν η υπερκατανάλωση υγρών και η επακόλουθη υπονατριαιμία και παράλληλα να εξασφαλιστεί η επαρκής ενυδάτωση του οργανισμού ώστε να αποφευχθεί η αφυδάτωση» αναφέρει η οδηγία.
Tα συμπτώματα
▲ Ζαλάδα και τάση λιποθυμίας
▲ Ναυτία
▲ Πρήξιμο
▲ Αύξηση του βάρους κατά τη γυμναστική
Σε σοβαρές περιπτώσεις εκδηλώνεται επίσης:
▲ Τάση προς έμετο
▲ Πονοκέφαλος
▲ Πνευματική σύγχυση
▲ Ευερεθιστότητα
▲ Ντελίριο
▲ Επιληπτική κρίση
▲ Κώμα
Για επαρκή ενυδάτωση του οργανισμού οι ειδικοί συνιστούν στους άνδρες να καταναλώνουν 3,7 λίτρα υγρά ημερησίως και στις γυναίκες να καταναλώνουν 2,7 λίτρα υγρά ημερησίως.
Στα υγρά περιλαμβάνονται φρούτα, λαχανικά και άλλες πηγές πέραν του νερού. Για τους αθλητές που χάνουν επιπλέον υγρά μέσω της σωματικής άσκησης συνιστάται να καταναλώνονται επιπλέον 1,5 με 2,5 ποτήρια υγρά (1 ποτήρι = 240 ml).
