Όταν ο ηθοποιός των «X-Men» Adan Canto, πέθανε μόλις στα 42 του από όγκο στη σκωληκοειδή απόφυση, έριξε φως σε έναν καρκίνο τόσο σπάνιο που πολλοί γιατροί δεν τον έχουν συναντήσει ποτέ.
Ο θάνατός του τον Ιανουάριο του 2024 επέστησε την προσοχή σε μια ανησυχητική τάση που οι ερευνητές μόλις αρχίζουν να κατανοούν: τα ποσοστά καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης αυξάνονται απότομα μεταξύ της αποκαλούμενης Gen Χ (σ.σ. αναφέρεται σε όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1965 και 1979) και των millennials (σ.σ. όσοι γεννήθηκαν από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ‘90).
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Annals of Internal Medicine δείχνει ότι το ποσοστό καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης έχει τετραπλασιαστεί μεταξύ των ανθρώπων που γεννήθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1980, σε σύγκριση με εκείνους που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1940.
Ενώ οι απόλυτοι αριθμοί παραμένουν μικροί —επηρεάζοντας περίπου 3.000 Αμερικανούς ετησίως— αυτή η απότομη αύξηση έχει ωθήσει τους επιδημιολόγους να παρακολουθήσουν ένα αναδυόμενο μοτίβο που οι ογκολόγοι λένε ότι παρατηρούν όλο και περισσότερο σε νεότερους ασθενείς.
«Βλέπουμε τον καρκίνο της σκωληκοειδούς απόφυσης να αυξάνεται ταχύτερα σε άτομα κάτω των 50 ετών», δήλωσε η Andreana Holowatyj, μοριακή βιολόγος και κλινική επιδημιολόγος στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Vanderbilt και συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Είναι ακόμα σπάνιο — αλλά αυξάνεται και πολλοί γιατροί και ασθενείς δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει».
Ο αυξανόμενος κίνδυνος
Η σκωληκοειδής απόφυση, μια μικρή, δακτυλοειδής θήκη που συνδέεται με το παχύ έντερο, κάποτε θεωρούνταν ιατρικά άχρηστη. Ωστόσο, ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι παίζει ρόλο στην υγεία του εντέρου. Από την άλλη πλευρά, μπορεί επίσης να κρύβει διάφορα είδη καρκίνου.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα εθνικού μητρώου καρκίνου από το 1975 έως το 2019 και εντόπισαν 4.858 περιπτώσεις καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης σε ενήλικες ηλικίας 20 ετών και άνω.
Βρήκαν μια σαφή εικόνα γενεών: τα άτομα που γεννήθηκαν γύρω στο 1980 είχαν περισσότερες από τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με καρκίνο της σκωληκοειδούς απόφυσης, σε σχέση με εκείνα που γεννήθηκαν το 1945, ενώ όσοι γεννήθηκαν γύρω στο 1985 αντιμετώπιζαν περισσότερες από τέσσερις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο.
Αν και εξακολουθεί να είναι σπάνιος —επηρεάζοντας 1 έως 2 άτομα ανά εκατομμύριο— η συχνότητα εμφάνισης καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης έχει αυξηθεί σταθερά. Τα ποσοστά κρουσμάτων αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 3,7% ετησίως, υψηλότερα από την τυπική ετήσια αύξηση 1% έως 2% που παρατηρείται στους περισσότερους καρκίνους.
Το μοτίβο διατηρήθηκε σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, αλλά οι μεγαλύτεροι σε ηλικία millennials βλέπουν την ταχύτερη αύξηση, υποδηλώνοντας ένα «φαινόμενο γεννητικής κοόρτης» – ένα φαινόμενο στο οποίο τα άτομα που γεννήθηκαν περίπου την ίδια εποχή μπορεί να μοιράζονται μακροχρόνιες περιβαλλοντικές ή συμπεριφορικές εκθέσεις που διαμορφώνουν τον κίνδυνο ασθένειας δεκαετίες αργότερα.
Τα ποσοστά αυξήθηκαν σε όλους τους κύριους τύπους όγκων της σκωληκοειδούς απόφυσης, συμπεριλαμβανομένων των βλεννογόνων, μη βλεννογόνων και των λαγηνοειδών κυττάρων αδενοκαρκινωμάτων.
Οι όγκοι των λαγηνοειδών κυττάρων, οι οποίοι εμφανίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη σκωληκοειδή απόφυση, ήταν σχεδόν πέντε φορές πιο συνηθισμένοι σε άτομα που γεννήθηκαν το 1980 από ό,τι σε άτομα που γεννήθηκαν το 1945. Οι βλεννογόνες και μη βλεννογόνες όγκοι υπερδιπλασιάστηκαν στο ίδιο χρονικό διάστημα.
«Δεν είναι μόνο η ηλικία, και δεν είναι μόνο ότι βρίσκουμε περισσότερα επειδή ψάχνουμε πιο προσεκτικά», δήλωσε η Holowatyj. «Δεν κατανοούμε πλήρως ακόμη τις αιτίες – αλλά ακριβώς γι’ αυτό χρειαζόμαστε περισσότερη έρευνα και ευαισθητοποίηση».
Δεν υπάρχουν καθιερωμένα εργαλεία ελέγχου ή κατευθυντήριες γραμμές πρόληψης για τον καρκίνο της σκωληκοειδούς απόφυσης. Σχεδόν οι μισοί από όλους τους ασθενείς διαγιγνώσκονται μόνο αφού ο καρκίνος έχει ήδη εξαπλωθεί σε άλλα όργανα.
Η Holowatyj και άλλοι λένε ότι είναι απίθανο οι αυξανόμενοι αριθμοί να οφείλονται σε καλύτερη ανίχνευση. Οι κολονοσκοπήσεις σπάνια ανιχνεύουν όγκους στη σκωληκοειδή απόφυση και η απεικόνιση μπορεί να τους χάσει εντελώς – ειδικά εάν η σκωληκοειδής απόφυση δεν είναι καθαρά ορατή ή ο καρκίνος εμφανίζεται με ασυνήθιστους τρόπους.
Το εργαστήριό της εργάζεται τώρα για να αποκαλύψει την αιτία πίσω από την αύξηση. Σε μια ξεχωριστή μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Oncology, η ομάδα της διαπίστωσε ότι περισσότεροι από 1 στους 10 ασθενείς με καρκίνο της σκωληκοειδούς απόφυσης φέρουν μια γενετική μετάλλαξη που συνδέεται με τον καρκίνο – γεγονός που υποδηλώνει μια πιθανή κληρονομική συνιστώσα.
Κρυμμένος και δύσκολος στη διάγνωση
Τα συμπτώματα του καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης συχνά μιμούνται τα συνηθισμένα πεπτικά προβλήματα, οδηγώντας σε καθυστερημένη διάγνωση.
Η ομάδα της Holowatyj εξέτασε 352 ασθενείς και διαπίστωσε ότι το 77% είχε συμπτώματα πριν από τη διάγνωση, με περισσότερους από τους μισούς να υποφέρουν για τρεις μήνες ή περισσότερο.
Τα πιο συνηθισμένα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν:
- Επίμονο κοιλιακό πόνο
- Φούσκωμα
- Πυελικό πόνο
- Κοιλιακές μάζες.
Οι προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν πρήξιμο στην κοιλιά, απώλεια βάρους και χρόνιο πόνο.
«Ως millennial, λέω στους συνομηλίκους μου το εξής: Αν κάτι δεν πάει καλά, πείτε το», είπε η Holowatyj. «Είναι καλύτερο να ελέγξετε και να κάνετε λάθος παρά να περιμένετε και να διαγνωστείτε αργά».
Χωρίς σαφή διαγνωστικά εργαλεία, οι περισσότεροι όγκοι της σκωληκοειδούς απόφυσης ανακαλύπτονται τυχαία μετά από μια σκωληκοειδεκτομή – τη χειρουργική αφαίρεση της σκωληκοειδούς απόφυσης, που συνήθως εκτελείται για σκωληκοειδίτιδα.
Προηγουμένως, οι καρκίνοι της σκωληκοειδούς απόφυσης μερικές φορές ταξινομούνταν λανθασμένα ως καρκίνοι του παχέος εντέρου λόγω της κοντινής ανατομικής τους θέσης. Ωστόσο, νέα έρευνα έχει δείξει ότι αυτοί οι όγκοι είναι βιολογικά διακριτοί, σημείωσε η μελέτη.
Ένας άλλος παράγοντας που περιπλέκει την κατάσταση: οι νεότεροι ασθενείς, οι οποίοι τώρα διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, μπορεί επίσης να είναι λιγότερο πιθανό να υποβληθούν σε αφαίρεση της σκωληκοειδούς απόφυσης.
Ένας αυξανόμενος αριθμός περιπτώσεων σκωληκοειδίτιδας αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά αντί για χειρουργική επέμβαση.
«Τα αντιβιοτικά δεν θα εξαλείψουν τα καρκινικά κύτταρα εάν υπάρχουν», δήλωσε η Holowatyj. «Εάν υπάρχει όγκος, η μη χειρουργική αντιμετώπιση της σκωληκοειδίτιδας μπορεί να καθυστερήσει μια διάγνωση που είναι ήδη δύσκολο να γίνει».
Συνολικά, τα ευρήματα υποδεικνύουν μια ευρύτερη μετατόπιση στα πρότυπα του καρκίνου – μια μετατόπιση που μπορεί να μην περιορίζεται στη σκωληκοειδή απόφυση, αλλά θα μπορούσε να αντανακλά τους αναδυόμενους κινδύνους για την υγεία του γαστρεντερικού συστήματος συνολικά.
Η τάση αντικατοπτρίζει τις αυξήσεις σε άλλους καρκίνους του γαστρεντερικού σωλήνα με πρώιμη έναρξη, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων του παχέος εντέρου και του στομάχου, οι οποίοι έχουν επίσης αυξηθεί μεταξύ των νεότερων ενηλίκων.
Αυτές οι τάσεις μπορεί να συνδέονται με αλλαγές στη διατροφή, το μικροβίωμα, τη φλεγμονή, τις εκθέσεις σε πρώιμο στάδιο της ζωής ή ακόμη και με άγνωστους περιβαλλοντικούς παράγοντες.
«Πρέπει να καταλάβουμε αν πρόκειται για μία ιστορία ή για περισσότερες», δήλωσε η Holowatyj. «Υπάρχουν κοινές εκθέσεις που επηρεάζουν γενικά τον γαστρεντερικό σωλήνα; Ή μήπως ορισμένοι καρκίνοι αυξάνονται για διαφορετικούς λόγους;»
Τι ακολουθεί
Διεθνείς συνεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της Κοινοπραξίας για τον Καρκίνο της Σκωληκοειδίτιδας, βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη για τον εντοπισμό κοινών περιβαλλοντικών και παθογόνων παραγόντων κινδύνου στον τρόπο ζωής – από την έκθεση σε πρώιμο στάδιο της ζωής έως τη διατροφή και τη φλεγμονή – που θα μπορούσαν τελικά να βοηθήσουν στην καθοδήγηση της πρόληψης.
«Αυτή εξακολουθεί να είναι μια σπάνια ασθένεια», δήλωσε η Holowatyj. «Αλλά οι αριθμοί αυξάνονται και χρειαζόμαστε τόσο τους παρόχους, όσο και το κοινό, να την έχουν στο ραντάρ τους – ειδικά όταν τα συμπτώματα επιμένουν».
Πηγή: https://www.theepochtimes.com/health
