Μια σπάνια ανακάλυψη ήρθε στο φως στην Αλ-Μπαχνασά της Αιγύπτου, καθώς αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα αντίγραφο της Ιλιάδας του Ομήρου τοποθετημένο στο εσωτερικό μιας μούμιας. Η εξαιρετική αυτή εύρεση, η οποία αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση όπου ένα ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο ενσωματώνεται στη διαδικασία της ταρίχευσης, προσφέρει νέα δεδομένα για τις ταφικές πρακτικές και τη θρησκευτική ζωή της αρχαίας Αιγύπτου, προκαλώντας το ενδιαφέρον της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.
Το χρονικό της σπάνιας ανακάλυψης
Το θραύσμα του πάπυρου αποκαλύφθηκε στο εσωτερικό μιας μούμιας που χρονολογείται από τη ρωμαϊκή εποχή, περίπου πριν από 1.600 χρόνια. Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Μελετών της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, κατά τη διάρκεια ανασκαφών που έλαβαν χώρα στο τέλος του 2025 στην τοποθεσία Αλ-Μπαχνασά, γνωστή στην αρχαιότητα ως Οξύρρυγχος. Η περιοχή αυτή, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 190 χιλιομέτρων νότια του Καΐρου, αποτέλεσε στο παρελθόν ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ελληνορωμαϊκού κόσμου στην Αίγυπτο.
Μια ανεπανάληπτη εύρεση στην ιστορία της αιγυπτιολογίας
Αν και η Οξύρρυγχος έχει φέρει στο φως πληθώρα σημαντικών ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων από τα τέλη του 19ου αιώνα, η παρούσα ανακάλυψη διαφοροποιείται ριζικά από ό,τι έχει καταγραφεί έως τώρα. Όπως επισήμανε ο Ignasi-Xavier Adiego, καθηγητής στο Τμήμα Κλασικών, Ρομανικών και Σημιτικών Γλωσσών, στο παρελθόν είχαν εντοπιστεί ελληνικοί πάπυροι σε ταφικό πλαίσιο, όμως το περιεχόμενό τους ήταν αποκλειστικά μαγικό ή τελετουργικό.
Η ταυτοποίηση ενός λογοτεχνικού κειμένου, και συγκεκριμένα ενός αποσπάσματος από τον «Κατάλογο των Νεών» της Ιλιάδας, που απαριθμεί τις ελληνικές δυνάμεις στην Τροία, αποτελεί μια πρωτόγνωρη καινοτομία που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές αντιλαμβάνονται τη χρήση των κειμένων κατά την προετοιμασία των νεκρών στην αρχαιότητα.
