Ο κίνδυνος να αναπτύσσει κρυφά το Ιράν πυρηνικό οπλοστάσιο εμφανίζεται σήμερα σημαντικά ενισχυμένος σε σχέση με το προηγούμενο έτος, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τις πρώτες στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Τεχεράνης. Σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους που επικαλούνται πρόσφατα στοιχεία από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA), η κατάσταση στη Μέση Ανατολή περιπλέκεται περαιτέρω.
Το «τυφλό σημείο» των διεθνών επιθεωρήσεων
Μέσα από ένα εμπιστευτικό έγγραφο που περιήλθε σε γνώση του Bloomberg, η IAEA προειδοποιεί για νέες απειλές πυρηνικής διάδοσης, εξαιτίας των τεράστιων αποθεμάτων ουρανίου που διαθέτει η Ισλαμική Δημοκρατία. Το υλικό αυτό έχει εμπλουτιστεί σε βαθμό που αγγίζει τα επίπεδα κατασκευής όπλων. Πριν από τις αεροπορικές επιθέσεις του Ιουνίου 2025, οι οποίες πυροδότησαν έναν πόλεμο δώδεκα ημερών, οι διεθνείς επιθεωρητές πραγματοποιούσαν εβδομαδιαίους ελέγχους για να διασφαλίσουν την ειρηνική χρήση του υλικού. Ωστόσο, αυτή η στενή εποπτεία έχει πλέον διακοπεί οριστικά.
Ανώτεροι διπλωμάτες, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, επισημαίνουν ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ δημιούργησαν πρωτοφανείς πυρηνικές προκλήσεις. Η παρατεταμένη απουσία διεθνών ελέγχων αυξάνει γεωμετρικά την πιθανότητα το υλικό αυτό να αξιοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς. Στην πολυσέλιδη έκθεση που κυκλοφόρησε στη Βιέννη, η IAEA ξεκαθαρίζει ότι αδυνατεί να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία, δεδομένης της μεγάλης ποσότητας του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Οι διπλωματικές προσπάθειες και η νευρικότητα των αγορών
Η εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν παραμένει στην κορυφή της ατζέντας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Παρ’ όλα αυτά, η δημοσιοποίηση της έκθεσης συνέπεσε με έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές, καθώς οι προσπάθειες για την επίτευξη μιας συμφωνίας αποδεικνύονται εξαιρετικά εύθραυστες. Ακόμη και αν επιτευχθεί μια μακροχρόνια εκεχειρία, ο δρόμος προς μια βιώσιμη πυρηνική συμφωνία προβλέπεται μακρύς και επίπονος, γεγονός που περιορίζει τις ελπίδες για άμεση ομαλοποίηση της ροής ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος, καθώς οι επιθεωρήσεις μειώθηκαν δραματικά μετά τους περιορισμούς που επέβαλε η Τεχεράνη ως αντίποινα για τον περσινό πόλεμο. Οι διεθνείς αναλυτές δεν έχουν αποκτήσει ξανά πρόσβαση στις πληγείσες εγκαταστάσεις των Φορντό, Ισφαχάν και Νατάνζ. Εκεί είχαν καταγραφεί για τελευταία φορά εκατοντάδες κιλά ουρανίου σε επίπεδο σχεδόν πολεμικής χρήσης, καθώς και χιλιάδες κιλά χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων και το ορόσημο του Ιουνίου
Αν και ο Λευκός Οίκος ισχυρίζεται δημόσια ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχει αδρανοποιηθεί, πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει παρασκηνιακά μια φόρμουλα διαπραγμάτευσης για τη διαχείριση του ουρανίου. Οι προτάσεις του Αμερικανού προέδρου περιλαμβάνουν είτε την απομάκρυνση του υλικού από το ιρανικό έδαφος είτε τη διατήρησή του υπό καθεστώς αυστηρής επιτήρησης από την IAEA.
Παράλληλα, εντείνεται η ανησυχία στους διπλωματικούς κύκλους για τον αποκλεισμό της IAEA από τις πρόσφατες συνομιλίες, κάτι που ενδέχεται να καλλιεργήσει μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Ο γενικός διευθυντής της Υπηρεσίας, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε ξεκάθαρα ότι η απουσία επαλήθευσης νομοτελειακά θα οδηγήσει σε μια αναποτελεσματική συμφωνία.
Με το διοικητικό συμβούλιο της IAEA να προετοιμάζεται για τη συνεδρίαση της 8ης Ιουνίου στη Βιέννη, η διεθνής κοινότητα στρέφει την προσοχή της στις επόμενες κινήσεις. Η ιστορία του πρόσφατου παρελθόντος δείχνει ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές, καθώς οι προηγούμενες στρατιωτικές επιθέσεις είχαν πυροδοτηθεί σχεδόν αμέσως μετά από ανάλογες εκθέσεις που αποτύπωναν ύποπτη κινητικότητα γύρω από τις πυρηνικές υποδομές του Ιράν.
Δείτε επίσης:
- Ιράν: Η πρόταση IAEA για μεταφορά του ουρανίου στη Ρωσία
- Τραμπ: «Το Ιράν συμφώνησε να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα – Ο Χαμενεΐ συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις»
