Στο επίκεντρο των διεθνών διαβουλεύσεων βρίσκεται η τύχη του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει το Ιράν, με τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι, να προτείνει την απομάκρυνσή του από την επικράτεια της χώρας. Σε δηλώσεις του στο Associated Press, ο Γκρόσι αποκάλυψε ότι έχει ήδη συζητήσει με τη Ρωσία και άλλες δυνάμεις τη δυνατότητα μεταφοράς του υλικού εκτός Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι «το σημαντικό θα είναι, το υλικό αυτό να εγκαταλείψει το Ιράν» ή εναλλακτικά να υποστεί ανάμειξη ώστε να μειωθεί ο βαθμός εμπλουτισμού του.
Πρόκειται για μια επιχείρηση εξαιρετικής πολυπλοκότητας, η οποία απαιτεί είτε μια στέρεη πολιτική συμφωνία είτε μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ σε εχθρικό έδαφος.
Η γεωπολιτική σκακιέρα και η πρόταση της Τεχεράνης
Ο Γενικός Διευθυντής της IAEA σημείωσε ότι η υπηρεσία διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, παρόλο που δεν συμμετείχε στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις κατάπαυσης του πυρός με τη μεσολάβηση του Πακιστάν. Σύμφωνα με τον κ. Γκρόσι, η τελευταία ιρανική πρόταση περιλαμβάνει τη διακοπή του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις και θα τερματίσουν τις πολεμικές επιχειρήσεις.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη πρόθεσης του Ιράν να συζητήσει τους στόχους που θέτουν οι ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού του βαλλιστικού του προγράμματος και της στάσης του απέναντι σε περιφερειακούς συμμάχους όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και οι Χούθι.
Το πυρηνικό απόθεμα στο Ισφαχάν και η απουσία επιθεωρήσεων
Μείζον ζήτημα αποτελεί η κατάσταση στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, όπου εκτιμάται ότι βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου. Ο κ. Γκρόσι ανέφερε ότι η IAEA διαθέτει δορυφορικές εικόνες που δείχνουν τα αποτελέσματα των πρόσφατων αεροπορικών επιδρομών ΗΠΑ-Ισραήλ, ωστόσο η πρόσβαση των επιθεωρητών έχει διακοπεί από τον περασμένο Ιούνιο, όταν ξέσπασε ο 12ήμερος πόλεμος.
Η υπηρεσία εκτιμά, βάσει δορυφορικών δεδομένων της Airbus, ότι φορτηγά με εμπορευματοκιβώτια ουρανίου εισήλθαν σε σήραγγες του συγκροτήματος λίγο πριν την έναρξη των εχθροπραξιών το 2025 και πιθανότατα παραμένουν εκεί, χωρίς όμως να μπορεί να επιβεβαιωθεί η ακεραιότητα των σφραγίδων ασφαλείας.
Η ανάγκη για πολιτική βούληση και ο κίνδυνος πυρηνικής όπλισης
Με το Ιράν να διαθέτει πλέον 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, η απόσταση από το επίπεδο στρατιωτικής χρήσης (90%) θεωρείται τεχνικά ελάχιστη. Ο κ. Γκρόσι προειδοποίησε ότι το απόθεμα αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει την κατασκευή έως και 10 πυρηνικών βομβών, εάν η Τεχεράνη αποφάσιζε να προχωρήσει σε οπλισμό του προγράμματός της.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Τεχεράνης για τον ειρηνικό χαρακτήρα των ερευνών της, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων παραμένει το κορυφαίο ζήτημα ασφαλείας. Ο κ. Γκρόσι κατέληξε ότι μια οριστική λύση απαιτεί ισχυρή πολιτική βούληση και από τις δύο πλευρές, ώστε να επιτευχθεί μια κοινή αντίληψη που θα επιτρέψει την πλήρη επιστροφή των επιθεωρητών σε όλες τις εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων του Νατάνζ και του Φόρντο.
Δείτε επίσης:
- Απορρίπτει την πρόταση του Ιράν ο Τραμπ: Δεν σκοπεύει να σταματήσει τον ναυτικό αποκλεισμό
- Γκρόσι: Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το Ιράν κατασκευάζει πυρηνική βόμβα
