Στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας βρίσκεται η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, με το Politico σε κεντρικό του άρθρο με τίτλο «Ο Ερντογάν αναλαμβάνει τον ρόλο του «προνομιακού συνομιλητή» του Τραμπ στο ΝΑΤΟ» αναφέρει ότι 31 ηγέτες του ΝΑΤΟ περιμένουν με αγωνία τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στη σύνοδο κορυφής της Τουρκίας.
Η προσγείωση του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα τον έφερε τετ α τετ με τον σύμμαχο εκείνον με τον οποίο μοιράζεται την πιο φυσική συγγένεια, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επισημαίνει το άρθρο. Οι δύο ηγέτες συνδέονται μέσω μιας κοινής δυσπιστίας απέναντι στον ευρωπαϊκό φιλελευθερισμό και τις θεσμικές διαδικασίες. Ωστόσο, η σχέση τους εδράζεται σε ένα δεκαετές ιστορικό πρακτικής αποτελεσματικότητας.
Όπως εξηγεί ο έμπειρος διπλωμάτης Τζέιμς Τζέφρι, η προσέγγισή τους είναι βαθιά ρεαλιστική, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Δεν είναι απλώς μια παρόμοια κοσμοθεωρία. Ο γερμανικός κόσμος είναι «Μάχερ». Δηλαδή άνθρωποι που κάνουν πράγματα αντί να μιλάνε και να έχουν επιτροπές και συζητήσεις. Και βλέπει τον Ερντογάν έτσι». Ο ίδιος συμπληρώνει πως αυτή η δυναμική αποδίδει «επειδή ο Ερντογάν είναι πολύ συναλλακτικός. Ο Τραμπ είναι πολύ συναλλακτικός».
Από «Δούρειος Ίππος» σε «σωτήρα» του ΝΑΤΟ
Η ιστορία επιβεβαιώνει ότι ο Τούρκος πρόεδρος έχει ανταποκριθεί σε κρίσιμα αιτήματα του Λευκού Οίκου στο παρελθόν, όπως στην περίπτωση της απελευθέρωσης του Αμερικανού πάστορα, της εκεχειρίας στη Συρία το 2019 και της άμεσης συμμετοχής του στην ειρηνευτική επιτροπή για τη Γάζα. Η συνέπεια αυτή έχει οικοδομήσει μια σπάνια σχέση εμπιστοσύνης. Ο Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος στον Ερντογάν κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνάντησής του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, τον χαρακτήρισε «φίλο» καθώς και «έναν αξιοσέβαστο άνθρωπο και έναν αξιοσέβαστο ηγέτη», υπογραμμίζοντας με νόημα ότι «όλα όσα του έχω ζητήσει, τα έχει κάνει».
Αυτή η ιδιαίτερη σχέση φαίνεται να μεταβάλλει τις ισορροπίες εντός της Συμμαχίας. Η αναλυτής Γκονούλ Τολ επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη εικόνα «μετατρέπει τον Ερντογάν και την Τουρκία από Δούρειο Ίππο εντός του ΝΑΤΟ σε σωτήρα του ΝΑΤΟ». Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την πρόσφατη ψυχρότητα στις σχέσεις του Τραμπ με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, η οποία έχασε τον άτυπο ρόλο του διαύλου της Ευρώπης με τον Αμερικανό πρόεδρο. Στους κόλπους του ΝΑΤΟ επικρατεί ανακούφιση, καθώς εκτιμάται ότι ο Τραμπ δεν θα επιδιώξει να φέρει σε δύσκολη θέση τον Τούρκο ομόλογό του, διασφαλίζοντας μια ομαλή σύνοδο χωρίς τις διπλωματικές εντάσεις του παρελθόντος.
Η εσωτερική καταστολή και η γεωπολιτική ισορροπία
Παρά τον ρόλο του ως ειρηνοποιού, ο Ερντογάν παραμένει μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα για τους Ευρωπαίους συμμάχους, δεδομένης της σκληρής εσωτερικής του πολιτικής, της φυλάκισης του Εκρέμ Ιμαμόγλου και των πρόσφατων συλλήψεων διαδηλωτών στην Άγκυρα, αναφέρει το κείμενο. Παράλληλα, η ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας που διατηρεί με τη Μόσχα προκαλεί εκνευρισμό στη Δύση. Ωστόσο, η Ευρώπη φαίνεται να στηρίζεται σε αυτόν για την αποφυγή ενός διπλωματικού ναυαγίου. Η Άσλι Αϊντιντάσμπας από το Brookings Institution εξηγεί ότι «οι Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι με τον Ερντογάν εκεί, ίσως γλιτώσουν τις επιπλήξεις, την κριτική και την ταπείνωση, και ότι ο Τραμπ θα επιτρέψει στην πραγματικότητα να είναι μια συνηθισμένη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ, όχι μια με σκάνδαλα και ταπείνωση που θα τραβήξει την προσοχή των πρωτοσέλιδων».
Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, η προσέγγιση αυτή θεωρείται ο καλύτερος τρόπος διαχείρισης ενός δύσκολου συμμάχου. Ο πρώην αξιωματούχος του NSC, Άλεξ Γκρέι, αναφέρει ότι «είναι καλύτερο να είσαι εσωτερικά – να μπορείς να ασκείς ισχυρή και εύστοχη κριτική από μέσα, από μια θέση αξιοπιστίας – παρά να είσαι εξωτερικά χωρίς πρόσβαση και χωρίς επιρροή και απλώς να έχεις μια εντελώς αντιφατική προσωπική σχέση». Την ίδια στιγμή, ο Ερντογάν επιχειρεί να αναδείξει την Τουρκία ως τον απόλυτο γεωπολιτικό σύνδεσμο, προσκαλώντας τον Σύρο πρόεδρο στην Άγκυρα και οραματιζόμενος ένα ευρύ δίκτυο ασφαλείας.
Το ανεκπλήρωτο αίτημα των F-35 και η εγγενής αστάθεια
Πίσω από το θετικό κλίμα, εντούτοις, παραμένει η μεγάλη εκκρεμότητα των μαχητικών F-35, η πώληση των οποίων παραμένει παγωμένη λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα. Αν και η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ζήτημα και προχωρά με την εναλλακτική πώληση κινητήρων τζετ αξίας 700 εκατομμυρίων δολαρίων, η πλήρης ικανοποίηση του τουρκικού αιτήματος είναι ακόμα ζητούμενο
Σε κάθε περίπτωση, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η συμμαχία των δύο ανδρών πατά σε κινούμενη άμμο. Η απρόβλεπτη φύση τόσο του Τραμπ όσο και του Ερντογάν σημαίνει ότι οι ισορροπίες μπορούν να ανατραπούν ανά πάσα στιγμή, εάν το επιβάλλουν τα πολιτικά τους συμφέροντα. Όπως καταλήγει χαρακτηριστικά ο Τζέιμς Τζέφρι, «και οι δύο είναι γνωστό ότι είναι ασταθείς, επομένως δεν μπορεί κανείς να προβλέψει τις λεπτομέρειες της δυναμικής».
Δείτε επίσης:
- Ισραηλινός υπουργός: Ο Ερντογάν είναι «υβρίδιο Χίτλερ και Σινβάρ»
- Σύνοδος ΝΑΤΟ: Το παρασκήνιο των συνομιλιών Τραμπ – Ερντογάν και οι ανησυχίες της Αθήνας
- Τα παίρνει όλα ο Ερντογάν: Νέα αμυντική συμφωνία και με τη Βρετανία
- Εγκώμια Τραμπ στον Ερντογάν – Αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για τα F35
- Σύνοδος ΝΑΤΟ: Ο Τραμπ αποθεώνει τον Ερντογάν και ανοίγει τον δρόμο για νέα αμυντική συμφωνία
- Αγώνας δρόμου της ελληνικής διπλωματίας για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
- Πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ: «Αυξανόμενες δυσκολίες» και όχι κρίση η επερχόμενη σύνοδος
- Χαραλαμπίδης: Ελλάδα και Κύπρος να ασκήσουν Βέτο για τα τουρκικά στρατηγεία
