Γεμάτη προτροπές και προσκλήσεις προκειμένου να αναβαθμιστούν οι σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας είναι η φετινή ετήσια έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου, σε επίπεδο που να δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την σκοπιμότητα ή την αρτιότητα όσων Ελλαδιτών ή Κυπρίων ευρωβουλευτών την εγκωμιάζουν.
Το Newsbreak συνεχίζοντας τα ρεπορτάζ που ενόχλησαν, εξασφάλισε και σας παρουσιάζει το κείμενο της έκθεσης που έρχεται προς ψήφισην στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και κάνει μια ακτινογραφία των επίμαχων εκείνων σημείων που αποτελούν σοβαρά ατοπήματα, τα οποία πλήττουν καίρια τα εθνικά μας συμφέροντα.
Το πλήρες κείμενο φαίνεται να επιβεβαιώνει όσα είπαν στο Newsbreak, τόσο ο Κύπριος ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης, όσο και η Ελληνίδα ευρωβουλευτής Μαρία Ζαχαρία. Παρά τις σημαντικές της αναφορές για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη γείτονα, το κράτος δικαίου, το έλλειμα δημοκρατίας αλλά και τις επιθετικές τακτικές της Άγκυρας, απέναντι στην Ελλάδα και στην Κύπρο, η έκθεση καταλήγει σε συνεχείς προτροπές για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, την κατάργηση παλαιότερων κυρώσεων, την επανέναρξη διαλόγου Υψηλού επιπέδου, μέχρι και την ένταξη των τουρκικών προϊόντων στο «Made in Europe».
Η στάση Μεϊμαράκη και η απουσία Κεφαλογιάννη
Δεδομένου του ότι σε τέτοιες σημαντικές για την εξωτερική μας πολιτική εκθέσεις, οι κυβερνητικοί ευρωβουλευτές εκφράζουν την επίσημη θέση της ελληνικής κυβέρνησης και του Υπουργείου Εξωτερικών, ασχοληθήκαμε και σε προηγούμενα ρεπορτάζ μας με την προβληματική στάση τους, στην φετινή διαδικασία.
Οι δύο εκπρόσωποι του κυβερνώντος κόμματος που είναι μέλη της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET) είναι οι ευρωβουλευτές Βαγγέλης Μεϊμαράκης και Μανώλης Κεφαλογιάννης. Ήταν και οι δύο που κατέθεσαν τροπολογίες στην φετινή έκθεση, χωρίς να επιδιώξουν τις συνυπογραφές συναδέλφων τους.
Ο κ. Κεφαλογιάννης παρά το γεγονός ότι ως πρόεδρος της Μικτής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ – Τουρκίας θα ήταν σημαντικό να παρευρίσκεται στις συναντήσεις – διαβουλεύσεις της AFET για την ετήσια έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου για την Τουρκία, προτίμησε να απουσιάζει πλήρως, παρ’ ότι, σύμφωνα με πληροφορίες του Newsbreak, βρισκόταν στις Βρυξέλλες και μάλιστα εντός του κτηρίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά τις ημέρες και ώρες των σχετικών συνεδριάσεων.
Από την άλλη, ο κ. Μεϊμαράκης που ήταν παρόν, σύμφωνα με τα όσα δηλώνει παρακάτω στο Newsbreak, κατέθεσε τροπολογίες και προσπάθησε να αλλάξει σημεία της έκθεσης που καλούν σε αναβάθμιση των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας. Παρ’ όλα αυτά, ενώ κάποιες καταδικαστικές για την Τουρκία τροπολογίες πέρασαν, εκείνα τα σημεία που προτρέπουν την ΕΕ να προχωρήσει σε στρατηγική αναβάθμιση των σχέσεών της με την Τουρκία παρέμειναν. Επί της αρχής την υπερψήφισε μεν στην AFET, αλλά -όπως μας αποκαλύπτει- προβληματίζεται για το αν θα την υπερψηφίσει στην Ολομέλεια, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί η αλλαγή αυτών των σημείων.
«Η συνεργασία με την Τουρκία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας μπορεί να ενισχυθεί»
Πάμε όμως να δούμε ακριβώς τα σημεία εκείνα που εγείρουν πολύ σοβαρά ερωτήματα. Η έκθεση ήδη από τα πρώτα της κεφάλαια επισημαίνει τη στρατηγική – συμμαχική για την ΕΕ σημασία της Τουρκίας, προτρέποντας μάλιστα να εξεταστεί περεταίρω η ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Πιέζει με αυτόν το τρόπο για την ένταξη της γείτονος σε προγράμματα τύπου SAFE και προτρέπει τους Ευρωπαίους εταίρους μας να συνεργαστούν με την αμυντική βιομηχανία μίας χώρας που κατέχει ευρωπαϊκό έδαφος στην Κύπρο και απειλεί την εθνική κυριαρχία δύο κρατών μελών σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο.
Η έκθεση αναφέρει στο COMP 5 τα εξής: «Επαναλαμβάνει, ωστόσο, ότι, παρότι η διαδικασία προσχώρησης βρίσκεται σε στάση από το 2018, η Τουρκία παραμένει χώρα στρατηγικής σημασίας (AM 249) και σύμμαχος του ΝΑΤΟ, καθώς και χώρα με την οποία η ΕΕ διατηρεί πολυεπίπεδες (AM 246) σχέσεις που εκτείνονται από τους τομείς του εμπορίου, της οικονομίας και της διαχείρισης της μετανάστευσης (AM 254) έως την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας· υπογραμμίζει τη σημασία της Τουρκίας για το πλαίσιο περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας».
Παρακάτω, στο COMP 23 αναφέρει: «Τονίζει τη σημασία (Τροπολογία 530) της ενίσχυσης της συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας σε θέματα περιφερειακής (Τροπολογία 497) ασφάλειας, ιδίως ενόψει του μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού τοπίου· επαναβεβαιώνει, στο πλαίσιο αυτό, τη στρατηγική και γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας, μεταξύ άλλων και ως συμμάχου στο ΝΑΤΟ, καθώς και την αυξανόμενη παρουσία, επιρροή, μεσολάβησης και διευκόλυνσης σε περιοχές κρίσιμες για τη διεθνή ασφάλεια και το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ, όπως η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, ο Νότιος Καύκασος και η Μέση Ανατολή, (AM 526, 543, 709) καθώς και σε άλλους σχετικούς τομείς συνεργασίας, όπως η διαχείριση της μετανάστευσης, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η ενεργειακή ασφάλεια· (Τροπολογία 542, 610) αναγνωρίζει ότι η Τουρκία συνεχίζει να συμμετέχει ενεργά και να συμβάλλει ουσιαστικά στις αποστολές και τις επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ (Τροπολογία 617)· τονίζει ότι η ρεαλιστική συνεργασία με την Τουρκία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας μπορεί να ενισχυθεί όπου αυτό εξυπηρετεί αμοιβαία στρατηγικά συμφέροντα»
Η ίδια προτροπή επαναλαμβάνεται και στο COMP 24: «ωστόσο (Τροπολογία 546) θεωρεί ότι, στο τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο, είναι σημαντικό να διερευνηθούν οι δυνατότητες συνεργασίας με την Τουρκία στο πλαίσιο των τρεχουσών και μελλοντικών πολιτικών της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας».
«Επανέναρξη όλων των σχετικών διαλόγων Υψηλού Επιπέδου»
Η έκθεση, τονίζοντας επανειλημένα τον στρατηγικό για την ΕΕ ρόλο της Τουρκίας, καλεί με εμφατικό τρόπο σε επανέναρξη του διαλόγου Υψηλού Επιπέδου, ο οποίος είχε ανασταλεί ως πολιτική κύρωση λόγω των προκλητικών κινήσεων της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ και των προκλητικών της διεκδικήσεων κατά των ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου.
Στο COMP 25 αναφέρει: «Επαναλαμβάνει την ακράδαντη πεποίθησή του ότι, πέραν της διαδικασίας ένταξης, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος σε στάση λόγω της μη τήρησης των κριτηρίων της Κοπεγχάγης και (AM 623) της έλλειψης δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, η Τουρκία αποτελεί χώρα στρατηγικής σημασίας· τονίζει τη σημασία της διατήρησης ενός εποικοδομητικού διαλόγου και της εμβάθυνσης της συνεργασίας σε τομείς αμοιβαίου στρατηγικού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος της Κύπρου, με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο και σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της ΕΕ του Απριλίου 2024 (AM 629)· επαναβεβαιώνει ότι η ΕΕ εξακολουθεί να είναι προσηλωμένη στην επιδίωξη των καλύτερων δυνατών σχέσεων με την Τουρκία, με βάση τον διάλογο, τον σεβασμό και την αμοιβαία εμπιστοσύνη, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας· (AM 625, AM 656)»
Για να προχωρήσει παρακάτω σε συγκεκριμένες προτροπές: «25α. Χαιρετίζει, υπό αυτό το πρίσμα, την ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας πέραν της διαδικασίας ένταξης σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, σύμφωνα με τις συστάσεις της Κοινής Ανακοίνωσης για τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας της 23ης Νοεμβρίου 2023, με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο· χαιρετίζει επίσης τους πρόσφατους διαλόγους υψηλού επιπέδου σχετικά με το εμπόριο και την οικονομία, τη μετανάστευση και την ασφάλεια, το κλίμα, καθώς και την επιστήμη, την έρευνα, την τεχνολογία και την καινοτομία· ζητεί εκ νέου την επανέναρξη όλων των σχετικών διαλόγων υψηλού επιπέδου και τη θέσπιση δομημένων διαλόγων υψηλού επιπέδου σχετικά με τη τομεακή συνεργασία, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο για την αντιμετώπιση άλλων κοινών προκλήσεων· (Τροπολογία 635)»
Προτροπές για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας
Σε τρία διαφορετικά σημεία, η φετινή έκθεση προτρέπει σε διαπραγματεύσεις για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, χωρίς να έχει προηγηθεί η εκπλήρωση των νομικών υποχρεώσεων της Άγκυρας, συμπεριλαμβανομένης και της αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στο COMP 27 επαναλαμβάνεται η προτροπή, με αναφορά ότι στο τέλος της διαδικασίας θα τεθεί το ζήτημα των υποχρεώσεων της Τουρκίας:
«Επαναλαμβάνει την άποψή του ότι απαιτείται η πλήρης εφαρμογή και (Τροπολογίες 670, 664) ο εκσυγχρονισμός της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ, ιδίως δεδομένου του τρέχοντος γεωπολιτικού πλαισίου· αναγνωρίζει τη σημασία που αποδίδουν μεγάλοι τομείς των οικονομιών της ΕΕ και της Τουρκίας στην επικαιροποίηση αυτού του θεσμικού μέσου, το οποίο ισχύει εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια· είναι έτοιμο να υποστηρίξει μια αναβαθμισμένη τελωνειακή ένωση με ευρύτερο, αμοιβαία επωφελές πεδίο εφαρμογής, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει (Τροπολογία 660) ουσιαστικά οικονομικά και στρατηγικά οφέλη και για τους δύο εταίρους, ενισχύοντας το εμπόριο, τις επενδύσεις και την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας, (Τροπολογία 667) την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, τις δημόσιες συμβάσεις, τις δεσμεύσεις για βιώσιμη ανάπτυξη, συμβάλλοντας στην οικονομική ασφάλεια τόσο της ΕΕ όσο και της Τουρκίας (Τροπολογία 660) υπογραμμίζει, ωστόσο, (Τροπολογία 671) το γεγονός ότι, για να δώσει το Κοινοβούλιο τη συγκατάθεσή του στο τέλος της διαδικασίας, ένας τέτοιος εκσυγχρονισμός θα πρέπει να βασίζεται σε αυστηρούς όρους σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, την τήρηση της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), (Τροπολογία 669) και στις σχέσεις καλής γειτονίας, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους εφαρμογής από την Τουρκία του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου για την επέκταση της Συμφωνίας της Άγκυρας σε όλα τα κράτη μέλη χωρίς εξαίρεση και χωρίς διακρίσεις (Τροπολογίες 660, 662, 663, 665, 666)»
Παρακάτω, στο COMP 30, το κάνει ακόμα πιο χαλαρό:
«30. Συνεχίζει να καλεί την τουρκική κυβέρνηση και να συνεργάζεται εποικοδομητικά με (AM 730) τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη, προκειμένου να συνεχίσουν να εργάζονται, πέραν της επί του παρόντος παγωμένης διαδικασίας ένταξης, με βάση τα σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καθώς και τους καθορισμένους όρους, με στόχο μια στενότερη, πιο δυναμική και στρατηγική εταιρική σχέση· επιμένει στην ανάγκη να ξεκινήσει μια διαδικασία προβληματισμού σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αυτό το νέο εποικοδομητικό και προοδευτικό πλαίσιο για τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας (AM 729), το οποίο βασίζεται στον σεβασμό των δημοκρατικών αρχών, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων (AM 732), μπορεί να καλύψει τα συμφέροντα όλων των εμπλεκόμενων μερών (AM 729) τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Τουρκίας, για παράδειγμα, μέσω του εκσυγχρονισμού και της ενίσχυσης της ισχύουσας Συμφωνίας Σύνδεσης (AM 657)»
Προτροπή να γίνουν τα τουρκικά προϊόντα «Made in Europe»
Ως κερασάκι στην τούρτα αυτής της λογικής, έρχεται η προτροπή να ενταχθούν τα τουρκικά προϊόντα στην ετικέτα «Made in Europe», γεγονός που θα πλήξει καίρια όχι μόνο τον ελληνικό αγροτικό τομέα που ήδη περνάει τα πάνδεινα, αλλά και ολόκληρο τον ευρωπαϊκό.
Στο 27α της έκθεσής αναφέρεται: «υπογραμμίζει τη σημασία που έχουν για το εμπόριο ΕΕ-Τουρκίας οι επικείμενες πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως ο νόμος για την επιτάχυνση της βιομηχανίας και η προσέγγιση «Made in Europe», οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν αυστηρές απαιτήσεις που θα μπορούσαν τελικά να απαιτήσουν αναθεώρηση των κανόνων της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις και να επηρεάσουν σοβαρά την ήδη ξεπερασμένη τελωνειακή ένωση μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας· χαιρετίζει το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής για τον νόμο για την επιτάχυνση της βιομηχανίας προβλέπει ήδη ότι τα προϊόντα που προέρχονται από εταίρους με τους οποίους η Ένωση έχει συνάψει συμφωνία για τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών ή τελωνειακής ένωσης – όπως η Τουρκία – θα θεωρείται καταγωγής Ευρωπαϊκής Ένωσης· υποστηρίζει την προσέγγιση αυτή και ζητεί να προταθεί στο μέλλον οποιαδήποτε άλλη σχετική νομοθεσία στο ίδιο πνεύμα»
«Παράκαμψη των κυρώσεων»
Επιστέγασμα των ευνοϊκών για την Τουρκία αναφορών της φετινής έκθεσης του Ευρωκοινοβουλίου, αποτελεί η προτροπή για παράκαμψη των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί από την ΕΕ εναντίον της γείτονος, λόγω των προκλητικών της ενεργειών και παραβιάσεων στην κυπριακή ΑΟΖ. Κι αυτή η προτροπή έρχεται βαφτίζοντας την Τουρκία ως… «βασικό εταίρο» και όχι ως απειλή «για τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου»
Το COMP 39 της έκθεσης αναφέρει: «F. λαμβάνοντας υπόψη ότι, πέραν της διαδικασίας προσχώρησης, απαιτείται εποικοδομητική προσέγγιση στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, καθώς η Τουρκία είναι (Τροπολογία 156) μέλος του ΝΑΤΟ (Τροπολογία 161) και βασικός εταίρος για τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου (Τροπολογία 162) καθώς και στους τομείς των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων, της ασφάλειας, της μετανάστευσης και της συνεργασίας κατά της τρομοκρατίας (Τροπολογία 156)· επειδή η συνεργασία με την Τουρκία προχωρά σε διάφορους τομείς πολιτικής κοινού ενδιαφέροντος, μεταξύ άλλων μέσω διαλόγων υψηλού επιπέδου (AM 157), της άρσης των εμπορικών φραγμών και της ενίσχυσης της συνεργασίας για την πρόληψη της παράκαμψης των κυρώσεων, και θα μπορούσε να προχωρήσει περαιτέρω με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο, πλήρως σύμφωνα με τα συμπεράσματα του ΕΣΥ του Απριλίου 2024 (AM 155)».
Εξαφάνιση του Κοινοτικού Κεκτημένου και του δικαιώματος ιδιοκτησίας για τους Ελληνοκυπρίους
Με βάση τα όσα καταγράφει η έκθεση, το Ευρωκοινοβούλιο επιβεβαιώνει την άποψή του για λύση στην Κύπρο που θα βασίζεται στις συμφωνημένες συγκλίσεις στις διαπραγματεύσεις. Αυτές δίνουν τον πρώτο λόγο σε όσους έχουν καταλάβει παράνομα Ελληνοκυπριακές ιδιοκτησίες στα κατεχόμενα, προκειμένου να καθορίσουν ποια θα είναι η τύχη τους. Δηλαδή προτείνει μια λύση κατά την οποία θα αφαιρείται το θεμελιώδες δικαίωμα της ιδιοκτησίας από τους Ελληνοκύπριους, κατά παράβαση του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
Επιπλέον, από την μορφή της λύσης έχει απαλειφθεί το ευρωπαϊκό Κοινοτικό Κεκτημένο, το οποίο ζητούν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο! Δηλαδή ενώ αντιγράφηκε ακριβώς η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για κάποιον λόγο αφαιρέθηκε επί τούτου η αναφορά στο Κοινοτικό Κεκτημένο. Τροπολογία που επισήμανε αυτή την παράληψη υποβλήθηκε μόνο από τον Κύπριο ευρωβουλευτή Κώστα Μαυρίδη, η οποία όμως δεν συμπεριλήφθηκε στο κείμενο και αυτό έγινε με την ανοχή Κυπρίων και Ελλαδιτών Ευρωβουλευτών που συμμετείχαν στην διαπραγμάτευση.
Η έκθεση στο COMP 22 αναφέρει: «Επιβεβαιώνει με έμφαση την άποψή της ότι η μόνη λύση στο Κυπριακό είναι μια δίκαιη, συνολική, βιώσιμη και δημοκρατική ρύθμιση, εντός του συμφωνηθέντος πλαισίου του ΟΗΕ, με βάση μια διακοινοτική, διαζωνική ομοσπονδία με ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, ενιαία κυριαρχία, ενιαία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, των συμφωνηθέντων τομέων σύγκλισης και του πλαισίου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, καθώς και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τις αρχές και αξίες στις οποίες βασίζεται η Ένωση».
Δείτε εδώ ολόκληρη την φετινή έκθεση όπως έρχεται από την AFET προς ψήφισην στην ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας):
Μεϊμαράκης στο Newsbreak: «Προβληματίζομαι για τη θέση μου στην τελική ψηφοφορία του κειμένου»
Το Newsbreak επικοινώνησε με τον ευρωβουλευτή της Νέας Δημοκρατίας και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET) Βαγγέλη Μεϊμαράκη, θέτοντας υπόψιν του τα παραπάνω κρίσιμα σημεία, προκειμένου να έχουμε και την άποψη των κυβερνητικών ευρωβουλευτών. Μας ζήτησε να του αποστείλουμε τις ερωτήσεις μας και μας απάντησε με την δική του οπτική επί της έκθεσης.
Παρά το γεγονός ότι δεν συμφωνεί απολύτως με την δική μας ερμηνεία και με όσα μας είπαν στα προηγούμενα ρεπορτάζ μας ο κ. Μαυδίδης και η κα Ζαχαρία, δεν κρύβει την διαπίστωσή του για την διττή στάση της ΕΕ απέναντι στην Τουρκία και μας αποκαλύπτει ότι ο ίδιος προβληματίζεται για την στάση που θα τηρήσει στην ολομέλεια, αν δεν εξασφαλιστούν εκείνες οι συμμαχίες που θα καταφέρουν να αλλάξουν επίμαχα σημεία της φετινής έκθεσης.
Σε ερώτησή μας για το πως σχολιάζει τις σημαντικές προτροπές αναβάθμισης των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας που πέρασαν στο τελικό κείμενο, μας απάντησε ότι, «δεν προκύπτει κάτι τέτοιο και η ερμηνεία αυτή είναι υπερβολικά απλουστευτική και αυθαίρετη. Επίσης, δεν αποτυπώνει την πραγματική πολυπλοκότητα της νομοθετικής και πολιτικής διαδικασίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ιδίως σε εκθέσεις υψηλής πολιτικής σημασίας, όπως η ετήσια έκθεση για την Τουρκία, οι ψηφοφορίες δεν είναι μονοδιάστατες.
Αντιθέτως, διαμορφώνονται μέσα από ένα σύνθετο πλέγμα συμβιβαστικών τροπολογιών, οι οποίες αποτελούν προϊόν εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των πολιτικών ομάδων, με στόχο τη συγχώνευση πολλαπλών αρχικών προτάσεων σε ένα κοινά αποδεκτό και πολιτικά βιώσιμο κείμενο.
Παράλληλα, η διαδικασία περιλαμβάνει και ψηφοφορίες κατά δέσμη, όπου ομάδες τροπολογιών τίθενται σε ενιαία ψηφοφορία, επίσης κατόπιν διαπραγμάτευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή και η τελική υιοθέτηση της έκθεσης.
Κατά συνέπεια, οι αποφάσεις δεν μπορούν να αξιολογούνται αποσπασματικά. Αντιθέτως, εντάσσονται σε ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο ισορροπιών, που αντανακλά τις διαφορετικές προτεραιότητες και στρατηγικές των 27 κρατών-μελών.
Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο της έκθεσης, είναι σαφές ότι δεν με ικανοποίησε πλήρως. Για τον λόγο αυτό κατέθεσα σειρά στοχευμένων τροπολογιών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET), στην οποία είμαι μέλος. Ένα σημαντικό μέρος αυτών υιοθετήθηκε κατόπιν έντονων διαβουλεύσεων και διαπραγματεύσεων από πλευράς μου. Προσπάθησα δηλαδή όχι μόνο να τις καταθέσω, αλλά να τις κρατήσω στην αρχική τους μορφή χωρίς να αλλάξει η ουσία και το νόημά τους όταν αυτές ενσωματώθηκαν στις συμβιβαστικές τροπολογίες. Ωστόσο, ορισμένες κρίσιμες παρεμβάσεις δεν συγκέντρωσαν την απαιτούμενη πλειοψηφία και δεν “πέρασαν” γεγονός που με οδήγησε στην ανάληψη περαιτέρω πρωτοβουλιών, με στόχο την επανακατάθεσή τους στην Ολομέλεια και τη διαμόρφωση ευρύτερων συναινέσεων προκειμένου να υπερψηφιστούν. Εάν δεν υπερψηφιστούν, είναι κατανοητός από όλους ο προβληματισμός μου για τη θέση μου στην τελική ψηφοφορία του κειμένου.
Σε ουσιαστικό επίπεδο τώρα, η έκθεση αποτυπώνει μια διαχρονική αντίφαση της ευρωπαϊκής πολιτικής έναντι της Τουρκίας: από τη μία πλευρά, την ορθή και τεκμηριωμένη καταγραφή σοβαρών ελλειμμάτων σε κράτος δικαίου, δημοκρατία και θεμελιώδη δικαιώματα, καθώς και την καταδίκη της επιθετικής συμπεριφοράς της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί μέσω των τροπολογιών μου:
– στην προστασία των μειονοτήτων και των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη Συνθήκη της Λωζάνης, στο προβληματικό καθεστώς εμβληματικών θρησκευτικών μνημείων όπως η Αγία Σοφία και η Παναγία Σουμελά και στην ελληνική κοινότητα σε Ίμβρο και σε Τένεδο, όπου εξακολουθούν να καταγράφονται ελλείψεις και περιορισμοί στην πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων της.
– στην ανάγκη σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών της ΕΕ όπως η Ελλάδα και η Κύπρος. Οι τροπολογίες καταδικάζουν μεταξύ άλλων τις παράνομες NAVTEX της Τουρκίας, τις αυθαίρετες αλιευτικές δραστηριότητες και τις συνεχείς παραβιάσεις της Ελληνικής ΑΟΖ μέσω της παρεμπόδισης έργων συνδεσιμότητας.
– στην ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας με την FRONTEX για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης.
Από την άλλη όμως, υπάρχει και η αναγνώριση της γεωπολιτικής σημασίας της Τουρκίας, ιδιαίτερα από πλευράς των κρατών της κεντρικής Ευρώπης.
Η Τουρκία απομακρύνεται σταθερά από τις ευρωπαϊκές αξίες. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αγνοήσει τον στρατηγικό της ρόλο, λόγω της γεωπολιτικής της θέσης. Για τον λόγο αυτό, η διατήρηση διαύλων επικοινωνίας δεν συνιστά αντίφαση, αλλά συνειδητή στρατηγική επιλογή της ΕΕ.
Πρόκειται για μια προσέγγιση κριτικής εμπλοκής: αυστηρή αξιολόγηση και σαφής καταγραφή παραβιάσεων, σε συνδυασμό με τη διατήρηση εργαλείων διαλόγου — πάντοτε υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με πλήρη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο. Οποιαδήποτε, δε, προοπτική αναβάθμισης των σχέσεων δεν μπορεί να εξεταστεί όσο η Τουρκία συνεχίζει να αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών».
Αναφέραμε τα βασικά επίμαχα σημεία της έκθεσης και τον ρωτήσαμε να μας εξηγήσει το σκεπτικό με το οποίο τα υπερψήφισε. «Η ερμηνεία που παρουσιάζετε αποκλίνει ουσιωδώς από τη δική μου ανάγνωση της έκθεσης, μας απαντά, αν και ενδεχομένως συγκλίνουμε ως προς τον τελικό στόχο: τη διασφάλιση των εθνικών μας συμφερόντων.
Η υπερψήφιση συγκεκριμένων αναφορών δεν συνιστά, σε καμία περίπτωση, «λευκή επιταγή» προς την Τουρκία. Αντιθέτως, εδράζεται σε μια σαφή στρατηγική αντίληψη: ο διάλογος δεν αποτελεί παραχώρηση, αλλά μέσο άσκησης επιρροής.
Η διατήρηση διαύλων, είτε μέσω διαλόγου υψηλού επιπέδου είτε μέσω τομεακής συνεργασίας ή ακόμη και της συζήτησης για την τελωνειακή ένωση, λειτουργεί αποκλειστικά ως μοχλός πίεσης. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως άνευ όρων προσέγγιση.
Οι προϋποθέσεις είναι απολύτως σαφείς και μη διαπραγματεύσιμες:
Μεταξύ άλλων:
-Πλήρης σεβασμός της κυριαρχίας Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας,
-Τερματισμός των προκλητικών ενεργειών εναντίον Ελλάδος και Κύπρου,
-Συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο,
-Ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό.
Χωρίς την πλήρωση αυτών των όρων, οποιαδήποτε μορφή αναβάθμισης των σχέσεων δεν μπορεί να προχωρήσει.
Ταυτόχρονα, η πλήρης απουσία διαλόγου δεν συνιστά ρεαλιστική επιλογή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αξιοποιεί όλα τα διαθέσιμα εργαλεία προκειμένου να επηρεάζει τη συμπεριφορά της Τουρκίας, χωρίς εκπτώσεις σε ζητήματα αρχών».
Τον ρωτήσαμε αν συμφωνεί με την υπαγωγή των τουρκικών προϊόντων στο «made in Europe» και γιατί υπερψηφίστηκε μία τέτοια πρόταση; «Το ζήτημα αυτό εντάσσεται πρωτίστως στο πεδίο των τεχνικών και εμπορικών ρυθμίσεων που απορρέουν από την υφιστάμενη τελωνειακή ένωση και τη διασύνδεση των παραγωγικών αλυσίδων, μας απαντά.
Σε καμία περίπτωση δεν συνιστά πολιτική εξίσωση της Τουρκίας με κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί ως προς τις συνέπειες τέτοιων ρυθμίσεων.
Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να εκχωρεί, ούτε συμβολικά ούτε ουσιαστικά, πλεονεκτήματα σε τρίτες χώρες χωρίς αντίστοιχες δεσμεύσεις και αποδεδειγμένη συμμόρφωση. Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για μια χώρα που αμφισβητεί εμπράκτως κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών και παραβιάζει βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου.
Η προστασία της αξιοπιστίας της Ένωσης, της ενιαίας αγοράς και των ευρωπαϊκών παραγωγικών συμφερόντων αποτελεί προτεραιότητα. Οποιαδήποτε ρύθμιση ενδέχεται να δημιουργεί σύγχυση ή να αποδίδει αδικαιολόγητα πλεονεκτήματα οφείλει να επανεξετάζεται με αυστηρά κριτήρια. Και προς την κατεύθυνση αυτή προσπαθώ να καταθέσεων τροπολογίες στην Ολομέλεια ώστε να διασφαλίσω τα ευρωπαϊκά συμφέροντα των παραγωγών».
Υπάρχει ακόμα χρόνος για αλλαγές
Η γενική θεώρηση της έκθεσης, τουλάχιστον από μεριάς μας, καταδεικνύει ότι ενώ περιλαμβάνονται σημαντικές καταδίκες και αρνητικές αναφορές για την Τουρκία και για την επιθετική της πολιτική έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, αυτές μένουν μόνο στο επίπεδο της καταγραφής. Το υπόλοιπο και ουσιαστικότερο κομμάτι της έκθεσης, προσπερνώντας αυτές τις αναφορές σαν να είναι άνευ σημαντικής σημασίας, προτείνει ουσιαστική αναβάθμιση των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας. Η δε αναφορές σε αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, εμβάθυνση της συνεργασίας στον τομέα της Άμυνας και επανέναρξης του διαλόγου Υψηλού Επιπέδου, είναι συνεχείς και τονιζόμενες.
Αντί κάποιοι να πανηγυρίζουν για τον δήθεν «κόλαφο κατά της Τουρκίας», καλό θα ήταν να αξιοποιήσουν τον λίγο χρόνο που απομένει, προκειμένου αυτά τα άκρως αρνητικά σημεία να αλλάξουν.
Η δυνατότητα της χώρας μας και κατ’ επέκτασην των ευρωβουλευτών της, να επηρεάζει την πολιτική της ΕΕ απέναντι στην Τουρκία, φαίνεται περιορισμένη, γεγονός που θα πρέπει να προβληματίσει ιδιαίτερα την εξωτερική μας πολιτική. Από τα δεδομένα προκύπτει ότι η στρατηγική του κατευνασμού, όχι μόνον δεν αποδίδει, αλλά τουναντίον δημιουργεί επιχειρήματα «καλύτερου κλίματος» σε όσους επιδιώκουν την αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας.
Ειδικά οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, που συμμετέχουν στην μεγαλύτερη πολιτική ομάδα του ευρωκοινοβουλίου, αυτή του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, έχουν αυξημένη δυνατότητα να επιτύχουν την αλλαγή των σημαντικών για τα εθνικά μας συμφέροντα σημείων που επισημάναμε.
Ελπίζουμε να το πράξουν, διότι αν υπερψηφίσουν μια τέτοια έκθεση, χωρίς τις αλλαγές που απαιτούνται, θα κληθούν να απολογηθούν και να εξηγήσουν στους Έλληνες πολίτες, με ποια ακριβώς λογική συνυπέγραψαν τις παραπάνω αναφορές.
Δείτε επίσης:
- Η Τουρκία συζητάει τη συμπαραγωγή του γαλλο-ιταλικού SAMP/T με πυραύλους Aster 30
- Middle East Forum: Η Τουρκία «εισβάλει» στην ευρωπαϊκή Άμυνα με όχημα την Baykar
- Στο ευρωκοινοβούλιο οι σημερινές τουρκικές προκλήσεις στην Πύλα
- Μπλόκο του Ευρωκοινοβουλίου στη συμμετοχή της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Άμυνα
- Ο Μαυρίδης αναγκάζει την Κάλας να τοποθετηθεί για ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής στη Κύπρο
- Μαυρίδης στο Ευρωκοινοβούλιο: «Δεν φτάνει η ρητορική καταδίκη της Τουρκίας»
- Η τουρκική Baykar «εισβάλει» στην Ευρώπη μέσω Ιταλίας
- Νέο πάτημα της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα μέσω Ιταλίας με συμπαραγωγή USV
