Η Δυτική και η Βορειοδυτική Ευρώπη πλήττονται τις τελευταίες ημέρες από ακραία ζέστη, με το φαινόμενο να προκαλεί έντονη ανησυχία και στη χώρα μας, παρά το γεγονός ότι εδώ είμαστε σαφώς πιο συνηθισμένοι σε ανάλογες θερμοκρασίες.
Στο… φλέγον αυτό ζήτημα έρχεται να δώσει κάποιες απαντήσεις ο Θεόδωρος Κολυδάς με μια εκτενή ανάλυση, μέσω της οποίας ο διευθυντής της ΕΜΥ ξεκαθαρίζει το τοπίο αναφορικά με το αν και πώς θα επηρεαστεί η χώρα μας.
Θερμοκρασία πάνω από τα κανονικά επίπεδα από τη 2η εβδομάδα του Ιουνίου
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανάρτησή του, «η Ελλάδα φαίνεται να περνά σταδιακά σε θερμότερη περίοδο, κυρίως από τη δεύτερη εβδομάδα του Ιουνίου, με τη θερμοκρασία να κινείται πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Ωστόσο, τα διαθέσιμα προγνωστικά στοιχεία δεν δείχνουν, προς το παρόν, ακραίο επεισόδιο τύπου Βορειοδυτικής Ευρώπης».
Παράλληλα, δίνει σαφείς απαντήσεις για την πορεία του καιρού στην Ελλάδα κατά την έναρξη του καλοκαιριού, καθησυχάζοντας για τα σενάρια περί «ακραίου καύσωνα».
«Η χώρα μας δεν βρίσκεται στο κέντρο ενός ισχυρού και επίμονου αντικυκλωνικού “θόλου θερμότητας”, αλλά περισσότερο στα όρια της θερμής ζώνης. Επομένως, μιλάμε για ζέστη, πιθανόν αισθητή σε αρκετές περιοχές, αλλά όχι για συνθήκες ανάλογες με εκείνες που προκάλεσαν τα ρεκόρ θερμοκρασίας σε Αγγλία, Γαλλία και Ιβηρική», αναφέρει μεταξύ άλλων.
«Ζέστη στην Ελλάδα, αλλά όχι “θόλος θερμότητας” τύπου ΒΔ Ευρώπης»
Αναλυτικά, στο συνημμένο άρθρο από την επίσημη ιστοσελίδα του, ο Θ. Κολυδάς αναφέρει τα ακόλουθα:
«Ο φετινός καύσωνας στην Αγγλία μέσα στον Μάιο ήταν συνδυασμού θερμής μεταφοράς και ισχυρής εμμονής στην ανώτερη κυκλοφορία. Δεν αρκεί μόνο να δούμε τη στάθμη των 850 hPa, όπου πράγματι μεταφέρθηκαν πολύ θερμές αέριες μάζες από τη δυτική/νοτιοδυτική Ευρώπη προς τη Βρετανία. Το καθοριστικό στοιχείο ήταν η εικόνα στα 500 hPa: ένας ισχυρός αντικυκλωνικός θόλος εγκαταστάθηκε στη βορειοδυτική Ευρώπη, περιόρισε τις νεφώσεις, εξασθένησε την ανάμιξη με ψυχρότερες αέριες μάζες από τον Ατλαντικό και επέτρεψε στη θερμότητα να «παγιδευτεί» κοντά στην επιφάνεια. Αυτό είναι το κλασικό σχήμα ενός heat dome.
Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: στις 25 Μαΐου 2026 η Βρετανία κατέγραψε νέο ρεκόρ Μαΐου με 34,8°C στο Kew Gardens, ξεπερνώντας το προηγούμενο επίσημο ρεκόρ των 32,8°C, που είχε σημειωθεί στις 22 Μαΐου 1922 στο Camden Square και στις 29 Μαΐου 1944 σε Horsham, Tunbridge Wells και Regent’s Park.
Η Met Office είχε ήδη επισημάνει ότι η επίτευξη των 30°C τον Μάιο στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι σπάνια· η προηγούμενη φορά ήταν τον Μάιο του 2012, ενώ παλαιότερα επεισόδια είχαν καταγραφεί το 2005, το 1953, το 1947, το 1945 και το 1944.
Στην ουσία, δεν είχαμε μόνο «ζέστη στα 850 hPa». Είχαμε θερμή μεταφορά + καθίζηση αέρα μέσα σε αντικυκλώνα + μεγάλη ηλιοφάνεια + ξηρότερες επιφάνειες + ασθενή ατλαντική κυκλοφορία. Η καθίζηση μέσα στον αντικυκλώνα θερμαίνει αδιαβατικά τον αέρα, ενώ η απουσία νεφώσεων επιτρέπει ισχυρή ημερήσια θέρμανση. Για τέλη Μαΐου, λίγο πριν το θερινό ηλιοστάσιο, η ηλιακή ακτινοβολία είναι ήδη πολύ ισχυρή.
Για τη νότια Ευρώπη και την Ελλάδα, η εικόνα της δεύτερης εβδομάδας του Ιουνίου μπορεί πράγματι να δείχνει άνοδο της θερμοκρασίας, όμως μέχρι τώρα δεν φαίνεται να συγκροτείται αντίστοιχο επεισόδιο. Για να μιλήσουμε για ανάλογο φαινόμενο θα έπρεπε να δούμε εμμονικό αντικυκλώνα στα 500 hP, πολύ θερμές τιμές στα 850 hPa για αρκετές ημέρες, ασθενείς ανέμους, περιορισμένη θαλάσσια επίδραση και μικρή πιθανότητα αστάθειας. Αν η ζέστη συνοδεύεται από κυκλοφορία που αλλάζει, μελτέμια, δυτικό ρεύμα ή απογευματινή αστάθεια στα ηπειρωτικά, τότε παραμένει περισσότερο μια θερμή αλλά ανεκτή περίοδος, όχι ένα κλειδωμένο heat dome δυτικοευρωπαϊκού τύπου.
Η ανάλυση των προγνωστικών δεδομένων έως τα μέσα Ιουνίου
Με βάση τους τρεις χάρτες εβδομαδιαίας ανωμαλίας θερμοκρασίας στα 2 m του ECMWF, η εικόνα για την Ελλάδα δείχνει σταδιακή μετάβαση σε θερμότερο καιρό, αλλά όχι ένδειξη ακραίου ή εμμονικού επεισοδίου τύπου ΒΔ Ευρώπης. Οι χάρτες αυτοί δείχνουν μέση εβδομαδιαία απόκλιση θερμοκρασίας, όχι τις απόλυτες μέγιστες τιμές ημέρας· άρα είναι χρήσιμοι για τάση, όχι για ακριβή πρόγνωση καύσωνα. Το ECMWF περιγράφει τα συγκεκριμένα προϊόντα ως εβδομαδιαίες μέσες ανωμαλίες θερμοκρασίας 2 m από το υποεποχικό ensemble σύστημα. Υπάρχουν προγνωστικά 7 εβδομάδων, αλλά εμείς θα αρκεστούμε μόνο στις 3 εβδομάδες που είναι πιο σταθερές προγνωστικά.
Τάση ανά εβδομάδα
Η θερμή ανωμαλία είναι πολύ έντονη στη δυτική και βορειοδυτική Ευρώπη, κυρίως Ιβηρική, Γαλλία, Βρετανία και κεντρική Ευρώπη. Αντίθετα, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στη ζώνη ουδέτερων ή και ελαφρώς χαμηλότερων θερμοκρασιών, κυρίως προς το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο. Αυτό δείχνει καθαρά ότι το κύριο θερμό επεισόδιο δεν αφορά τη χώρα μας.
Η Ελλάδα παραμένει σε μεταβατική ζώνη. Η δυτική και κεντρική Ευρώπη διατηρούν θετικές αποκλίσεις, αλλά στην ανατολική Μεσόγειο και γύρω από την Τουρκία διακρίνονται ψυχρότερες ή ουδέτερες αποκλίσεις. Για τη χώρα μας αυτό σημαίνει μάλλον κανονικές έως λίγο υψηλότερες θερμοκρασίες. χωρίς σαφές σήμα έντονης θερμής εισβολής.
Εδώ φαίνεται το πιο καθαρό σήμα ανόδου της θερμοκρασίας στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια. Οι αποχρώσεις γίνονται πιο θερμές, άρα μπορούμε να μιλήσουμε για ζέστη στη δεύτερη εβδομάδα του Ιουνίου. Όμως το κέντρο της ισχυρότερης θερμής ανωμαλίας παραμένει δυτικότερα, προς Ιβηρική, Γαλλία, Ιταλία και κεντρική Ευρώπη. Η Ελλάδα επηρεάζεται περιφερειακά και όχι ως ο πυρήνας του θερμού επεισοδίου
Γιατί δεν μοιάζει με τη ΒΔ Ευρώπη
Το επεισόδιο στη ΒΔ Ευρώπη συνδέθηκε με πολύ ισχυρή εμμονή θερμών αερίων μαζών και αντικυκλωνικής κυκλοφορίας. Στη Βρετανία μάλιστα καταγράφηκε ιστορικό ρεκόρ Μαΐου, με θερμοκρασία που έφτασε τους 34,8°C στο Kew Gardens, σύμφωνα με τις αναφορές για το γεγονός.
Για να μιλήσουμε για ανάλογο φαινόμενο στην Ελλάδα θα έπρεπε να συνυπάρχουν τέσσερα στοιχεία: πολύ υψηλές θερμοκρασίες στα 850 hPa, ισχυρός και επίμονος αντικυκλώνας στα 500 hPa, απουσία μηχανισμών αστάθειας ή ανανέωσης αερίων μαζών, και διάρκεια αρκετών ημερών. Από τους χάρτες ανωμαλίας που βλέπουμε, η Ελλάδα δεν βρίσκεται στο κέντρο ενός τέτοιου θερμού θόλου. Βρίσκεται περισσότερο στα ανατολικά/νοτιοανατολικά όρια της θερμής ζώνης. Άρα η χώρα μας φαίνεται να περνά σταδιακά σε πιο ζεστή περίοδο, ιδιαίτερα μετά τις αρχές Ιουνίου και περισσότερο προς τη δεύτερη εβδομάδα του μήνα.
Όμως, τα σημερινά στοιχεία δεν υποστηρίζουν σενάριο ανάλογο με το ακραίο θερμό επεισόδιο της ΒΔ Ευρώπης. Ήδη μάλιστα και αυτή τη βδομάδα περνάνε διάφορες διαταραχές στα ανατολικά κράσπεδα του αντικυκλώνα μια συνοπτική κατάσταση που κάθε άλλο μας προδιαθέτει για ανάλογες συνθήκες. Η Ελλάδα φαίνεται να επηρεάζεται αργότερα από θερμότερες αέριες μάζες, αλλά όχι από έναν κλειδωμένο και εμμονικό “θόλο θερμότητας” με ένταση και διάρκεια αντίστοιχη της Βρετανίας, της Γαλλίας ή της Ιβηρικής. Συνεπώς μιλάμε για ζέστη, πιθανόν κατά τόπους αξιόλογη, αλλά προς το παρόν όχι για ακραίο καύσωνα δυτικοευρωπαϊκού τύπου. Ο καύσωνας του Μαΐου στην Αγγλία δεν εξηγείται μόνο από τη θερμή μεταφορά στα 850 hPa. Το κλειδί ήταν η εμμονή ισχυρού αντικυκλώνα στα 500 hPa, που λειτούργησε σαν θόλος θερμότητας. Στη νότια Ευρώπη προβλέπεται ζέστη στη δεύτερη εβδομάδα του Ιουνίου, αλλά προς το παρόν δεν διαφαίνεται αντίστοιχος μηχανισμός εμμονικού heat dome άρα μιλάμε περισσότερο για μια θερμή, κατά πάσα πιθανότητα ανεκτή, περίοδο.»
