Δεν θυμάμαι ακριβώς ημερομηνία, αλλά ήταν στην αίθουσα της Κυθηραϊκής Αδελφότητας στον Πειραιά, όπου κάναμε πρόβες με το συγκρότημά μας. Πού να φανταστώ τότε ότι εκείνος ο χώρος όπου εμείς πιστεύαμε ότι είναι απρόσωπος και χωρίς καμιά πολιτική χροιά ήταν στην ουσία ένας χώρος ζύμωσης της τότε παράνομης ΚΝΕ, όπως έμαθα σχεδόν 40 χρόνια αργότερα.
- Από τον Δημήτρη Καπράνο
Εκεί, λοιπόν, ένα απόγευμα, ο Περικλής έφερε να ακούσουμε έναν καινούργιο δίσκο. Η εισαγωγή ήταν καθαρά ροκ. Είχε όλα τα στοιχεία, που αργότερα ανακαλύψαμε στην ροκ όπερα «Ιησούς Χριστός σούπερ σταρ». Ηταν η εισαγωγή από τον καταπληκτικό δίσκο του Δήμου Μούτση σε ποίηση Μάνου Ελευθερίου, «Ο Αγιος Φεβρουάριος». «Θα βγάλουμε τα κομμάτια» είπα και ξαφνικά εμφανιζόμασταν μια ροκ μπάντα να τραγουδάει σε καθαρά ροκ ύφος «Ο Χάρος βγήκε παγανιά», «Ασπρα, κόκκινα, κίτρινα, μπλε» και την περίφημη «Σούστα».
Ηταν το πρώτο μου άκουσμα από έναν αγαπημένο μου συνθέτη, τον Δήμο Μούτση, Πειραιώτη, που δεν έχασα καμία του δημιουργία. Και αργότερα δικαιώθηκα για το ροκ ύφος του δημιουργού, όταν πρωτοάκουσα εκείνο το υπέροχο άσμα σε ποίηση Κώστα Τριπολίτη, με την ατέλειωτη φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου, που τραγουδούσε «Δεν λες κουβέντα».
Σε όλα τα πάρτι, όταν τέλειωνε το πανηγύρι και μαζεύονταν όλοι γύρω μου, παρέα, με την κιθάρα των αδελφών Παναγή, να παίζουμε «Στην Ελευσίνα μια φορά», «Πειραιώτισσα» και το απίθανο χορωδιακό «Βρέχει ο Θεός», που εμείς, οι ροκάδες, το προτιμούσαμε με τον Τόνυ Πινέλλι και αργότερα το λατρέψαμε με τον Σταμάτη Κόκοτα.
Ημασταν, που λες, μαζεμένοι στην Πηγάδα, στον Πειραιά, στο σπίτι του συμμαθητή μας του Μικέ Τουμπαλάκη, που κάνει πάρτι. Θα ‘μαστε 16 κι εγώ, όπου πάω, παίρνω πάντα μαζί και την κιθάρα μου. Μια καλή, κλασική κιθάρα, έχω μάθει τα βασικά, παίζω και με τα δάχτυλα, δεν θέλει πολύ να μαζευτεί η παρέα γύρω μου και να αρχίσουμε το τραγούδι. Τότε, το ρεπερτόριό μας είναι τραγούδια των Beatles, κάποια του Elvis, αλλά και οι μπαλάντες των Dylan, Donovan, Joan Βaez, Simon και Garfunkel. Εκείνο το βράδυ, όμως, έχω γεμίσει το ρεπερτόριο και με κάποια τραγούδια ενός νέου συνθέτη, που τα φυλάω για έκπληξη.
Κι εκεί που έχουμε περάσει σε άλλη διάσταση με το «Yesterday», πιάνω, σε αργό τέμπο, ένα από τα τραγούδια «έκπληξη». «Βρήκα στον δρόμο κάτι παιδιά και τα ρώτησα./Αν με θυμάσαι καμιά βραδιά, Πειραιώτισσα! /Κι αν δεις στον ύπνο σου μια νύχτα με βροχή, φωτιά να καίει/ είν’ η καρδιά μου που στενάζει μοναχή και σιγοκλαίει»…
Εκείνα τα χρόνια τα τραγούδια καταξιώνονταν από τα πάρτι. Τόσο από το κατά πόσο θα έπαιζαν στα ηλεκτρόφωνα, αλλά, κυρίως, από τις παρέες, που τα τραγουδούσαν. Με τους συμμαθητές Φώτη Ιωαννάτο, Αγγελο Ροδίτη και Δημήτρη Σακελλαρίου είχαμε ταιριάξει μια χαρά φωνητικά και στα πάρτι κλέβαμε την παράσταση, μετά τα μεσάνυχτα, μαζεύοντας και τα λάφυρα (δηλαδή κάποια ραβασάκια με τηλέφωνα), παρότι τα «κορίτσια» μας δεν μας άφηναν στιγμή μόνους!
Βλέπω, λοιπόν, δίπλα μου την Ελλη, εξαδέλφη του Σπύρου Κοσκινά (διάσημος σκηνογράφος αργότερα στην Οπερα του Λονδίνου), να έχει δακρύσει. «Τι έπαθες;» τη ρωτώ. «Το τραγούδι! Ποιο είναι αυτό το τραγούδι;» ρωτάει και το στήθος της ανεβοκατεβαίνει από τον λυγμό…
Δεν θυμάμαι από τότε πόσες φορές το έχω παίξει και το έχω τραγουδήσει στα πάρτι, στις συγκεντρώσεις, στα σπίτια, στις ταβέρνες, στο εξωτερικό (θυμάμαι που το χόρευαν κάτι Κινέζοι στο αίθριο του «Hilton» στο Πεκίνο, όταν το τραγουδούσαμε με τον Τάσο Ποταμιάνο), όπου, τέλος πάντων, στηνόταν κάποιο αυτοσχέδιο γλέντι.
Για εμάς, τους Πειραιώτες, το συγκεκριμένο τραγούδι, του Μούτση, σε ποίηση Νίκου Γκάτσου, όπως και εκείνο το υπέροχο «Στην Ελευσίνα μια φορά», σε ποίηση Βασίλη Ανδρεόπουλου, «κούμπωναν» υπέροχα με τα «Μάτια βουρκωμένα» του Σταύρου Ξαρχάκου, σε ποίηση Νίκου Γκάτσου, με τον μοναδικό Γρηγόρη Μπιθικώτση και στις δεύτερες την ασύγκριτη Βίκυ Μοσχολιού (σπάνια εκτέλεση) και «Τα παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι. Σπονδή από τη νεότερη γενιά δημιουργών, στη μνήμη της «Τετράδος της ξακουστής του Πειραιώς».
Εψαξα, τότε, και βρήκα το βιογραφικό του Δήμου Μούτση, του βιρτουόζου βιολονίστα, που κατέκτησε τις καρδιές μας γράφοντας ροκ μουσική με μπουζούκια τον Λάκη Καρνέζη και τον Κώστα Παπαδόπουλο, με τις άγιες φωνές του Σταμάτη Κόκοτα, του Γρηγόρη Μπιθικώτση, του Μανώλη Μητσιά, της Αλκηστης Πρωτοψάλτη, της Βίκυς Μοσχολιού, της Δήμητρας Γαλάνη, μέχρι να φτάσει στο επικό «Δεν λες κουβέντα», με τη δωρική Σωτηρία Μπέλλου.
Ναι, ο Μούτσης ήταν ο πιο ροκ λαϊκός Ελληνας συνθέτης. Ασυμβίβαστος, αιρετικός, απόλυτος, εικονοκλάστης και αληθινός.
Τον συνάντησα κάποιες φορές. Και όταν του ζήτησα να εμφανιστεί (για δεύτερη φορά στην καριέρα του) στο Ηρώδειο, σε μια προσπάθεια να προβάλουμε το μοναδικό και υπέροχο έργο του, απάντησε λακωνικά: «Δεν είμαι έτοιμος ακόμα». Οποιοσδήποτε άλλος θα πέταγε τη σκούφια του και θα δεχόταν την πρόταση χωρίς δεύτερη κουβέντα. Εκείνος, όμως, που από τότε ταξίδευε σε άλλους κόσμους, είχε πλήρη επίγνωση της κατάστασης.
Για εμένα ο Δήμος Μούτσης μοιάζει πολύ με τον Σταύρο Ξαρχάκο. Εγραψε πολύ λιγότερα από τους άλλους μεγάλους συνθέτες, αλλά ό,τι έγραψε είναι «διαμάντι». Μετρούσε κάθε λεπτομέρεια, ήταν απαιτητικός με τους μουσικούς, υπολόγιζε και την τελευταία νότα και δεν άφηνε να ξεφύγει τίποτα από τους δικούς του αυστηρούς κανόνες.
Ναι, δεν είναι θράσος να τον συγκρίνω με τους πολύ μεγάλους Ελληνες συνθέτες: Θεοδωράκης, Χατζιδάκις, Μαρκόπουλος, Μαμαγκάκης, Λοϊζος, Ξαρχάκος, Μούτσης.
«Μα, ήταν ο Μούτσης 86 ετών;» Ερώτημα που ακούστηκε από τα χείλη όλων όταν μαθεύτηκε η ηλικία του μεγάλου δημιουργού, που «έφυγε» για πάντα χθες από κοντά μας.
Ναι, ήταν, αλλά παρέμενε πάντα νέος.
