Οι μυστικοί ακόμη όροι της συμφωνίας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν έχουν προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση σχετικά με το πόσα οικονομικά οφέλη μπορεί να αποκομίσει η Τεχεράνη — και πόσο γρήγορα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, η γενική εικόνα δείχνει ότι η συμφωνία αναμένεται να επιτρέψει στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο χωρίς περιορισμούς κατά τη διάρκεια ενός διαπραγματευτικού «παραθύρου» 60 ημερών. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για ευρύτερη χαλάρωση κυρώσεων, πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια και πιθανό επενδυτικό ταμείο ανασυγκρότησης ύψους έως και 300 δισ. δολαρίων, εφόσον επιτευχθεί οριστική πυρηνική συμφωνία.
Επικριτές του Αμερικανού προέδρου υποστηρίζουν πως, αφού είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 στην πρώτη του θητεία, ο Τραμπ ακολουθεί τώρα παρόμοια τακτική — αποδεσμεύοντας χρήματα με αντάλλαγμα πυρηνικές παραχωρήσεις — ενδεχομένως μάλιστα σε πιο διευρυμένη μορφή μέσω του επενδυτικού ταμείου.
Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η συζήτηση επηρεάζεται από ιρανική «παραπληροφόρηση» και ότι η λογική «πληρωμή με βάση την απόδοση» είναι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί η ισχυρότερη δυνατή συμφωνία. Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι κάποια οφέλη θα αποδοθούν στο Ιράν άμεσα.
Τι προβλέπεται στο πλαίσιο
Το μνημόνιο κατανόησης (MOU) που αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή έχει στόχο την έναρξη 60 ημερών διαπραγματεύσεων για μια πιο λεπτομερή πυρηνική συμφωνία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι δεν είναι βέβαιο αν θα επιτευχθεί τελική συμφωνία, αλλά υποστηρίζουν ότι τα οικονομικά οφέλη για το Ιράν εξαρτώνται από αυτήν.
Στο μεταξύ, η έλλειψη λεπτομερειών έχει τροφοδοτήσει φήμες ότι δισεκατομμύρια δολάρια ήδη κατευθύνονται προς την Τεχεράνη.
«Πρόκειται για μια συμφωνία βασισμένη στην απόδοση» δήλωσε στο Axios Αμερικανός αξιωματούχος. «Το Ιράν θα έχει πρόσβαση σε οποιοδήποτε όφελος μόνο αν τηρεί όλα τα σημεία που συμφωνήθηκαν — συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού μη απόκτησης πυρηνικών όπλων, της εξουδετέρωσης του εμπλουτισμένου υλικού και της μη παρεμπόδισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ» είπε.
Τι κερδίζει άμεσα το Ιράν
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία προβλέπει προσωρινές εξαιρέσεις κυρώσεων που θα επιτρέπουν στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις — μια σημαντική πηγή εσόδων.
Ιρανικά κρατικά μέσα υποστήριξαν ότι η Τεχεράνη θα αποκτήσει άμεση πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια απλώς με την υπογραφή της συμφωνίας, κάτι που Αμερικανοί αξιωματούχοι διαψεύδουν κατηγορηματικά.
Ανώτερος αξιωματούχος ανέφερε ότι μπορεί να υπάρξουν «χειρονομίες» όπως μερική χαλάρωση κυρώσεων ή περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια, ως ανταπόδοση για κινήσεις συμμόρφωσης.
Τι προβλέπεται για το Ιράν στο πλαίσιο μιας πυρηνικής συμφωνίας
Εάν επιτευχθεί τελική πυρηνική συμφωνία, οι ΗΠΑ έχουν δεσμευθεί στο μνημόνιο κατανόησης (MOU) να άρουν όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν σύμφωνα με ένα συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα, όπως αναφέρεται σε περιγραφή του κειμένου από πηγή.
Ο Λευκός Οίκος τονίζει ότι κάθε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει την απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, πάγωμα κάθε μελλοντικού εμπλουτισμού και ένα αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων.
Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ αναμένουν μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες να διαπιστώσουν αν το Ιράν είναι σοβαρό στις προθέσεις του, επισημαίνοντας ότι τα οικονομικά οφέλη θα είναι περιορισμένα εάν δεν υπάρξει συμμόρφωση.
Το αμφιλεγόμενο ταμείο 300 δισ. δολαρίων
Μία από τις πιο πολιτικά ευαίσθητες προβλέψεις αφορά πιθανό ταμείο ανασυγκρότησης.
Το MOU προβλέπει ότι μια τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει «οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο» για ταμείο που θα στηρίζει την οικονομική ανάπτυξη και ανασυγκρότηση του Ιράν.
Σύμφωνα με πηγές, η ιδέα ενός «ταμείου ευημερίας» προήλθε από το Κατάρ και έχει συζητηθεί με ΗΠΑ και Ιράν, με συμμετοχή ιδιωτικών επενδύσεων από χώρες του Κόλπου και της Ασίας.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ανέφερε ότι τα χρήματα δεν θα προέρχονται από Αμερικανούς φορολογούμενους και θα ενεργοποιηθούν μόνο αν το Ιράν εγκαταλείψει οριστικά το πυρηνικό του πρόγραμμα και δεχθεί αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων.
Ο Τραμπ επανέλαβε χθες ότι το κείμενο του μνημονίου κατανόησης θα δοθεί στη δημοσιότητα. Ωστόσο, αυτό αναμένεται να συμβεί πιθανότατα μετά την επίσημη υπογραφή του την Παρασκευή.
Δείτε επίσης:
Το Ιράν ξαναβγαίνει στην αγορά πετρελαίου λίγο πριν από τη συμφωνία με τον Τραμπ
Ισραήλ: Δεν αποσύρει τα στρατεύματά του από τον Λίβανο παρά το «βέτο» της Χεζμπολάχ
Πάπας Λέων για συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: «Δόξα τω Θεώ, μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά»
