Στη δεκαετία του ’50 ο κινηματογράφος ήταν το κυρίαρχο μέσο διασκέδασης. Ειδικά στις συνοικίες η Κυριακάτικη έξοδος… απαιτούσε για τη νεολαία της εποχής τη μοναδική διαφυγή από την σκληρή πραγματικότητα.
Στην Αγία Σοφία του Πειραιά η διαφυγή ονομαζόταν «Καλιφόρνια». Ο εμβληματικός κινηματογράφος εκείνη την Κυριακή 19 Μαρτίου 1950 πρόβαλε το φιλμ νουάρ «Πουλημένη στην Αμαρτία» με τους Μπαρτ Λάνκαστερ, Ιβόν ντε Κάρλο και τον Τόνι Κέρτις στην πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση.
Γράφει ο Άγγελος Μενδρινός
Ήταν 8.45 το βράδυ όταν ξαφνικά πήρε φωτιά η κόπια της ταινίας που περιορίστηκε στην αίθοπυσα προβολής. Η αίθουσα, όμψως, που φιλοξενούσε 490 άτομα γέμισε καπνούς.
Την ώρα που ο διευθυντής του κινηματογράφου Σπύρος Πετράκος και ο βοηθός προβολής Νίκος Κόμης κατάφερναν να τη σβήσουν στην αίθουσα η κραυγή «φωτιά…» δημιούργησε πανικό.
Θεατές πηδούσαν από τον εξώστη που ήταν επτά μέτρα πάνω από την αίθουσα, ενώ άλλοι έτρεχαν στις δύο εξόδους. Η μια όμως, αυτή προς την οδό Ροδόπης ήταν κλειστή. Οι πρώτοι που έσπευσαν να φύγουν εγκλωβίστηκαν στην κλειστή πόρτα και ποδοπατήθηκαν από τους άλλους που έρχονταν προς αυτή!
Απολογισμός οκτώ νεκροί και 26 τραυματίες.
Τριάντα Ένα χρόνια πριν την ποδοσφαιρική «θύρα 7» ο Πειραιάς θρηνούσε από την ίδια αιτία, μια κλειστή πόρτα, μια απότομη σκάλα και τον συνωστισμό δικούς του ανθρώπους.
Ουσιαστικά οι μόνοι που κινδύνευσαν από τη φωτιά ήταν οι δύο άνθρωποι που βρίσκονταν στην αίθουσα προβολής. Ο κινηματογράφος, σπάνιο για τα δεδομένα της εποχής, ήταν κατασκευασμένος από μπετόν αρμέ, η πόρτα από λαμαρίνα κι η φωτιά, ακόμα κι αν δεν είχε ελεγχθεί δεν μπορούσε να επεκταθεί στην κινηματογραφική αίθουσα.
Αυτό έδειξε και η έκθεση της τριμελούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων που συγκροτήθηκε.
Υπάρχουν όμως και κάποιες σκιές. Οι υπάλληλοι των κινηματογράφων εκείνες τις μέρες είχαν κηρύξει απεργία. Ο μηχανικός προβολής ήταν βοηθός μεν, αλλά πιστοποιημένος με εμπειρία πέντε χρόνων. Την πόρτα κανείς δεν έμαθε ποτέ ποιός την κράτησε κλειστή, αλλά ήταν συνήθης πρακτική την εποχή εκείνη.
Ποιός ήταν ο κινηματογράφος Καλιφόρνια
Η μοίρα έφερε η τραγωδία να συμβεί στη μόνη ίσως αίθουσα που είχε κατασκευαστεί με τις διεθνείς προδιαγραφές.
Στις αρχές του 1931 στην περιοχή της Αγίας Σοφίας ο Νικόλαος Μάμας που είχε πάει μετανάστης στις ΗΠΑ κι είχε επιστρέφει με γερό κομπόδεμα χτίζει τον πρώτο πολυχώρο. Κινηματογράφος και καταστήματα κατά τα αμερικάνικα πρότυπα. Ονόμασε τον κινηματογράφο Καλιφόρνια από την πολιτεία στην οποία ο φτωχός μετανάστης από τους Δελφούς έκανε περιουσία. Χωρούσε 590 θεατές κι ήταν ίσως ο πιο σύγχρονος από τους συνοικιακούς για δεκαετίες.
Σήμερα υπάρχει μόνο η επιγραφή του κινηματογράφου. Ο Νικόλαος Μάμας γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1883, είχε γερμανική καταγωγή, έμεινε από μικρός ορφανός και τον μεγάλωσε μια θεία του. Στα 13 του χρόνια μπάρκαρε για τις ΗΠΑ. Επέστρεψε στους Βαλκανικούς Πολέμους για να υπηρετήσει ως εθελοντής, ξανά φυγε κι επέστρεψε πλούσιος στα τέλη της δεκαετίας του ’20. Πέθανε το 1941 (10 Δεκεμβρίου) και άφησε κληροδότημα το κτίριο με τον κινηματογράφο στη συμβολή των οδών Παλαμηδίου 33 και Αντιπλοιάρχου Βλαχάκου στον Δήμο Δελφών. Στη δεκαετία του ’90 έγινε απόπειρα να μετατραπεί σε θέατρο κι αργότερα έκλεισε.
Το κληροδότημα σήμερα ανήκει στον Δήμο Γαλαξιδίου που συνεργάζεται με τον Δήμο Πειραιά για να γίνει πολιτιστικός χώρος όπως ζητούν εδώ και δεκαετίες οι κάτοικοι της περιοχής.
Η… κατάρα της ταινίας
Όμως και η ίδια η ταινία έχει τη δική της παράξενη ιστορία. Ο παραγωγός της πέθανε λίγο πριν αρχίσουν τα γυρίσματα. Στη διάρκεια τους ο Μπαρτ Λάνκαστερ, μεγάλο αστέρι της εποχής είχε πολλές διαφωνίες με τον σκηνοθέτη και τους άλλους υπεύθυνους της ταινίας που έκανε πρεμιέρα στις ΗΠΑ το 1949.
Το σενάριο στηρίχθηκε στο βιβλίο του Αμερικανού δημοσιογράφου και συγγραφέα Ντικ Τρέισι «Criss Cross» (1934), όπως είναι και ο αυθεντικός τίτλος της ταινίας. Οι εισαγωγείς της ταινίας μετά την τραγωδία άλλαξαν τον ελληνικό τίτλο από «Πουλημένη στην Αμαρτία» σε «Ο Κόκκινος διάβολος του Λος Άντζελες» προφανώς για να μη θυμίζει τίποτα την τραγωδία.
Το τρέιλερ της ταινίας
