Μία σοβαρή υπόθεση στο φως από τις προηγούμενες δεκαετίες! Το δικαστήριο του Βερολίνου στη Γερμανία καταδίκασε σε 10 χρόνια κάθειρξης πρώην πράκτορα της διαβόητης Stasi για την δολοφονία Πολωνού, που προσπαθούσε να διαφύγει από το Ανατολικό Βερολίνο στην Δύση, πριν από 50 χρόνια.
Στο τέλος της ιστορικής δίκης, ο Μάρτιν Νάουμαν, 80 ετών, κρίθηκε ένοχος για δολοφονία, αφού πυροβόλησε από μικρή απόσταση στην πλάτη τον Τσέσλαβ Κούκουτσκα, καθώς αυτός κατευθυνόταν προς το συνοριακό πέρασμα της Φρίντριχστρασε στο Βερολίνο το 1974. Είναι η πρώτη καταδίκη πράκτορα της Stasi για δολοφονία, 35 χρόνια μάλιστα μετά την πτώση του Τείχους. Είναι το επιστέγασμα έρευνας που διήρκεσε δεκαετίες, εγκαταλείφθηκε και άνοιξε και πάλι, με την συμμετοχή της πολωνικής πλευράς.
Η γερμανική εισαγγελία είχε ζητήσει την επιβολή ποινής κάθειρξης 12 ετών κατά του πρώην υπολοχαγού. Κατηγορήθηκε ότι πυροβόλησε στην πλάτη από απόσταση δύο μέτρων τον 38χρονο Πολωνό στο συνοριακό φυλάκιο, πέρασμα μέχρι το τέλος του 1989 ανάμεσα στο Ανατολικό και το Δυτικό Βερολίνο. Ο κατηγορούμενος, που μέχρι το 2016, οπότε και εμφανίστηκαν τα ενοχοποιητικά εναντίον του στοιχεία, ζούσε μία αμέριμνη ζωή συνταξιούχου στην Λειψία, απέρριψε τις κατηγορίες μέσω των συνηγόρων του. Ακόμη και αν η γενική εισαγγελέας Χενρίκε Χίλμαν παραδέχθηκε ότι εκτελούσε διαταγές, ο κατηγορούμενος, 31 ετών τότε, ενήργησε κατά την γνώμη της με την πρόθεση να σκοτώσει, αν και μπορούσε απλώς να τραυματίσει τον φυγά.
Ο κατηγορούμενος εκμεταλλεύτηκε την αδύναμη θέση στην οποία βρισκόταν ο Κούκουτσκα, καθώς κατευθυνόταν προς το τελευταίο συνοριακό φυλάκιο, έχοντας περάσει δύο διαδοχικούς ελέγχους και θεωρώντας ότι έχει λάβει την άδεια να μεταβεί στην Δύση. Για τον λόγο αυτόν, ο πρώην πράκτορας της Stasi κατηγορήθηκε για δολοφονία και όχι για ανθρωποκτονία. Ο Κούκουτσκα ήταν ένας από τους τουλάχιστον 140 ανθρώπους που έχασαν την ζωή τους από το 1961 μέχρι το 1989, προσπαθώντας να διασχίσουν το Τείχος. Στις 29 Μαρτίου 1974, ο Κούκουτσκα εισέβαλε στην πολωνική πρεσβεία του Ανατολικού Βερολίνου, κρατώντας μία ψεύτικη βόμβα και απειλώντας ότι θα την πυροδοτήσει αν δεν λάβει άδεια για να διαφύγει στην Δύση.
Ειδοποιημένη από την Πολωνία, η μυστική αστυνομία του κομμουνιστικού καθεστώτος της Ανατολικής Γερμανίας αποδέχθηκε το αίτημά του. Αλλά την στιγμή που ο Κούκουτσκα είχε περάσει από δύο σημεία ελέγχου και κατευθυνόταν προς το τελευταίο συνοριακό πέρασμα, ο πράκτορας τον πυροβόλησε πισώπλατα. Για την πράξη ταυτή παρασημοφορήθηκε αργότερα από το καθεστώς. Εργαζόμενος σε κατασκευαστική εταιρεία, ο Κούκουτσκα είχε τρία παιδιά που άσκησαν πολιτική αγωγή, αλλά δεν ήταν παρόντα στην δίκη. Ο συνήγορος της κόρης του, Χανς-Γιούργκεν Φέρστερ, που θεωρεί τον καταδικασθέντα «τελευταίο κρίκο μίας ιεραρχικής αλυσίδας», είχε καταθέσει αίτημα για την διεύρυνση της έρευνας σε όλα τα πρόσωπα που παρασημοφορήθηκαν από το κομμουνιστικό καθεστώς για τον θάνατο του Κούκουτσκα.
Πριν από την ανακοίνωση της δικαστικής απόφασης, η Ντανιέλα Μύνκελ, ιστορικός ειδική στα αρχεία της μυστικής αστυνομίας του καθεστώτος της Ανατολικής Γερμανίας είχε δηλώσει ότι η καταδίκη Νάουμαν θα έχει «σημαντική συμβολική αξία» στις προσπάθειες της Γερμανίας για τον καταλογισμό των πράξεων της κομμουνιστικής δικτατορίας. Κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1990, 251 άνθρωποι κατηγορήθηκαν για εγκλήματα που διαπράχθηκαν για λογαριασμό της Stasi, σύμφωνα με αρχεία της κυβέρνησης.
Τα 2/3 εξ αυτών, ανάμεσά τους εκτελεστικά όργανα, όπως οι συνοριοφύλακες, απαλλάχθηκαν ή η δίωξή τους αναιρέθηκε. Μόνο 87 καταδικάστηκαν. Στους περισσότερους επιβλήθηκαν ελαφρές ποινές. Ακόμη και ο ίδιος ο Μίλκε, ο διαβόητος αρχηγός της Stasi, δεν καταδικάστηκε για τις ενέργειές του κατά την περίοδο της θητείας του από το 1957 έως το 1989 λόγω ανεπαρκών στοιχείων. Η ποινή φυλάκισης έξι ετών που του επιβλήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 1993 αφορούσε την δολοφονία δύο αστυνομικών το 1931, όντας νεαρός κομμουνιστής ακτιβιστής.
Former Stasi officer jailed for 10 years over 1974 Berlin border shooting https://t.co/XbnLUmh1X3
— The Guardian (@guardian) October 14, 2024
