Η 12η Μαΐου, Παγκόσμια Ημέρα Νοσηλευτή, δεν είναι απλώς μια ευκαιρία για να τιμήσουμε τον κομβικό ρόλο των νοσηλευτών στο σύστημα υγείας· είναι, κυρίως, μια ηχηρή υπενθύμιση των προβλημάτων που τους κατατρύχουν και της χρόνιας αδιαφορίας της Πολιτείας απέναντί τους.
Μπορεί κάθε Μάιο η Παγκόσμια Ημέρα Νοσηλευτών να φέρνει στο προσκήνιο το έργο και την προσφορά τους, όμως για όσους εργάζονται στο ΕΣΥ η αναγνώριση, όπως λένε, είναι περισσότερο υποκριτική.
«Ήρωες στα λόγια, χαμάληδες στην πράξη», είναι η φράση που συμπυκνώνει την αντίφαση που βιώνουν οι Νοσηλευτές του ΕΣΥ, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στα Δημόσια Νοσοκομεία (ΠΟΕΔΗΝ). Όπως εξηγούν οι νοσηλευτές, παρά το γεγονός ότι επί πανδημίας αναγορεύτηκαν σε εθνικούς ήρωες με παλαμάκια από τα μπαλκόνια, σήμερα, η πραγματικότητα τους γονατίζει και τους εξουθενώνει οικονομικά, επαγγελματικά, αλλά και ψυχικά.
Τα στοιχεία που επικαλείται ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννάκος, δεν αφήνουν περιθώρια για αμφιβολίες:
- 3.000 υγειονομικοί (στην πλειοψηφία νοσηλευτές) έχουν πιστοποιητικά αναπηρίας άνω του 67% λόγω της εργασίας τους.
- Όλοι σχεδόν οι νοσηλευτές με πάνω από 25 χρόνια υπηρεσίας πάσχουν από μυοσκελετικά προβλήματα.
- Δεκάδες έχασαν τη ζωή τους από COVID-19, πολλοί νοσηλεύθηκαν σε ΜΕΘ.
Οι «πέντε πληγές» του Νοσηλευτή του ΕΣΥ
Οι νοσηλευτές του ΕΣΥ δεν διαμαρτύρονται μόνο για δύσκολες βάρδιες και απαιτητικές συνθήκες εργασίας. Οι ίδιοι μιλούν για πέντε βαθιές, διαχρονικές «πληγές» που καθημερινά αποδυναμώνουν την αξιοπρέπειά τους και υπονομεύουν το έργο τους.
Πρώτα απ’ όλα, οι αποδοχές τους βρίσκονται σε εξευτελιστικά επίπεδα. Ένας νοσηλευτής με πανεπιστημιακή εκπαίδευση, το 2025, λαμβάνει μισθό μόλις 836 ευρώ, ενώ οι βοηθοί και οι τραυματιοφορείς αμείβονται με ακόμα λιγότερα -ποσά που δεν ανταποκρίνονται ούτε στην ευθύνη, ούτε στις απαιτήσεις του επαγγέλματος. Η σύγκριση με έναν ανειδίκευτο εργάτη είναι αναπόφευκτη και θλιβερή: λιγότερα χρήματα, και μάλιστα χωρίς καν τα δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα ή το επίδομα αδείας.
Παράλληλα, η επιπλέον αμοιβή για τις νυχτερινές βάρδιες, τις αργίες και τα απογευματινά είναι σχεδόν συμβολική: 100 έως 150 ευρώ τον μήνα, ποσό που δεν ανταποκρίνεται σε καμία περίπτωση στον κόπο και την επιβάρυνση της υγείας τους. Την ίδια ώρα, ένας νοσηλευτής στο εξωτερικό κερδίζει τα ίδια χρήματα μέσα σε μία μόνο αργία.
Η τρίτη «πληγή» αφορά την αδικαιολόγητη επιμονή της Πολιτείας να αρνείται την ένταξη των νοσηλευτών στα Βαρέα και Ανθυγιεινά επαγγέλματα. Ακόμα και μετά την πανδημία, με τις αποδεδειγμένα υψηλές επιπτώσεις στην υγεία τους, η πολιτεία επιλέγει να τους αγνοεί, αφήνοντάς τους χωρίς ουσιαστική ασφαλιστική προστασία. Μάλιστα, νοσηλευτές που κάνουν την ίδια δουλειά στον ίδιο χώρο, απολαμβάνουν διαφορετικά δικαιώματα, ανάλογα με το παλιό ασφαλιστικό τους ταμείο.
Εξίσου επώδυνη είναι και η πραγματικότητα των συμβασιούχων. Παρά τις υποσχέσεις για μονιμοποίηση όσων στήριξαν το σύστημα υγείας μέσα στην κρίση του κορωνοϊού, σήμερα χιλιάδες νοσηλευτές παραμένουν εγκλωβισμένοι σε έναν φαύλο κύκλο ανανεώσεων συμβάσεων, ζώντας με το άγχος της ανεργίας και της αβεβαιότητας.
Τέλος, ένα ακόμα τραγικό στοιχείο είναι η άρνηση του κράτους να αναγνωρίσει επίσημα τον θάνατο ή τη βαριά βλάβη ενός νοσηλευτή ως εργατικό ατύχημα. Όταν χάνεται μια ζωή μέσα στο νοσοκομείο, η οικογένεια του εργαζομένου μένει χωρίς καμία πρόνοια, χωρίς αποζημίωση, χωρίς καμία υποστήριξη -σε πλήρη αντίθεση με άλλους κλάδους του δημοσίου. Μια ακόμη ένδειξη της θεσμικής απαξίωσης ενός λειτουργήματος που, στην πράξη, στηρίζει καθημερινά το ΕΣΥ.
«Καμία αναβάθμιση, καμία προοπτική»
Με μία ανακοίνωση-«κόλαφο», η Πανελλήνια Συνδικαλιστική Νοσηλευτική Ομοσπονδία του ΕΣΥ (ΠΑΣΥΝΟ) καταγγέλλει ότι παρά τις υποσχέσεις, οι νοσηλευτές παραμένουν επαγγελματίες β’ κατηγορίας. Ζητούν την επαναφορά των μισθών στα προ του 2012 επίπεδα, ένταξη στα βαρέα και ανθυγιεινά, θεσμική αναγνώριση της νοσηλευτικής ειδικότητας και ουσιαστική εκπροσώπηση σε όλους τους υγειονομικούς φορείς.
«Η Πολιτεία, τα τελευταία 20 χρόνια, έδειξε ελάχιστο ενδιαφέρον για την εξέλιξη των Νοσηλευτών», επισημαίνουν, κάνοντας λόγο για κοροϊδία, αφού ακόμη και σήμερα λειτουργούν ως «πολύ-εργαλεία» χωρίς το απαιτούμενο προσωπικό, υποδομές ή λόγο στις αποφάσεις.
Κραυγή απόγνωσης από τους νοσηλευτές ψυχικής υγείας
Η Πανελλήνια Συνομοσπονδία Νοσηλευτών με ανακοίνωσή της ζητά ξεκάθαρα «ένα καλύτερο μέλλον για τους νοσηλευτές και θα το πετύχουμε».
«Η αναλογία νοσηλευτών προς ασθενείς στη χώρα μας φτάνει και το 1 νοσηλευτής προς 15 ασθενείς, ενώ ο ΠΟΥ θεωρεί ασφαλή την αναλογία 1 προς 4.
Η επαγγελματική εξουθένωση (burnout) είναι καθημερινότητα: από τις ελλείψεις, την υπερεργασία και την ηθική απαξίωση.
Οι Νοσηλευτές καλούνται να ασκούν ένα τεκμηριωμένο επιστημονικό έργο, με σαφή ηθικό και δεοντολογικό άξονα, χωρίς όμως καμία θεσμική στήριξη», επισημαίνεται στην σχετική ανακοίνωση.
Από την πλευρά του, ο κ. Γιαννάκος καταλήγει λέγοντας: «Αντί για γιορτή, η 12η Μαΐου μοιάζει με υπενθύμιση μιας συστηματικής εγκατάλειψης. Χρειαζόμαστε χέρια επειγόντως. Όσο οι ”πέντε πληγές” παραμένουν ανοιχτές, το ΕΣΥ θα συνεχίσει να χάνει τα πιο απαραίτητα χέρια του, αυτά που κρατούν το σύστημα υγείας όρθιο. Οι Νοσηλευτές δεν ζητούν άλλο χειροκρότημα. Ζητούν δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια, αναγνώριση».
