- Άρθρο του Μιχάλη Σάλλα*
Η Ελλάδα καλείται να διαμορφώσει τις εθνικές της προτεραιότητες μέσα σε ένα περιβάλλον πρωτοφανούς και διαρκούς διεθνούς αστάθειας. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών αποδεικνύουν ότι η αβεβαιότητα δεν είναι προσωρινό φαινόμενο, αλλά διαρθρωτικό χαρακτηριστικό του παγκόσμιου συστήματος. Τα θεμέλια που στήριξαν για δεκαετίες την παγκόσμια τάξη —το διεθνές δίκαιο, η οικονομική ολοκλήρωση, η θεσμική συνεργασία και η ειρηνική συνύπαρξη— κλονίζονται από διαδοχικές γεωπολιτικές κρίσεις, οικονομικές ανατροπές και κοινωνικές εντάσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας ή του εφησυχασμού. Η γεωπολιτική της θέση, οι δημογραφικές της προκλήσεις και η ανάγκη για μακροχρόνια οικονομική βιωσιμότητα καθιστούν επιτακτική την ύπαρξη ενός συνεκτικού εθνικού σχεδίου. Ενός σχεδίου που να εδράζεται σε πέντε στρατηγικές προτεραιότητες, που διασφαλίζουν όχι μόνο την επιβίωση, αλλά και τη δυναμική προσαρμογή και πρόοδο της χώρας μέσα στον μεταβαλλόμενο διεθνή ορίζοντα.
- Η πρώτη προτεραιότητα αφορά την εθνική ασφάλεια η οποία απαιτεί την μελέτη πολλών παραμέτρων. Η άμυνα δεν είναι απλώς ζήτημα εξοπλισμών, αλλά συστημικής αντοχής και αξιοπιστίας. Η στρατιωτική αποτροπή πρέπει να στηρίζεται σε οικονομική ισχύ που να χρηματοδοτεί μακροχρόνια την ασφάλεια της χώρας χωρίς να αποσταθεροποιεί τα δημόσια οικονομικά. Η ανάπτυξή της απαιτεί εγχώρια αμυντική βιομηχανία που να προσφέρει αυτονομία και τεχνολογική εξέλιξη. Για το θέμα της άμυνας πρέπει να πούμε, ότι η χώρα έχει δρομολογήσει ήδη πρόγραμμα με σοβαρότητα και μακροπρόθεσμη προοπτική. Χρειάζεται όμως επιμονή χωρίς υποχωρήσεις και πολιτική σταθερότητα.
- Δεύτερη προτεραιότητα είναι η ανασυγκρότηση της παραγωγικής οικονομίας με περιφερειακή ανάπτυξη. Η οικονομία της Ελλάδας παραμένει εξαρτημένη από υπηρεσίες, εισαγωγές και κατανάλωση. Δεν μπορεί να στηρίξει διαρκή πρόοδο, παρά την εντυπωσιακή άνοδο του τουρισμού, χωρίς επενδυτικό σχέδιο με μακροχρόνιο ορίζοντα, βασισμένο στην ενίσχυση της μεταποίησης, της αγροδιατροφής, της ενέργειας και της τεχνολογίας. Βεβαίως υπάρχουν τομείς όπως οι αερομεταφορές και η ακτοπλοΐα όπου έχει σημειωθεί πρόοδος. Ωστόσο, απαιτούνται δημόσιες επενδύσεις με απόδοση και στόχευση, όχι απλή απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων, και μία περιφερειακή εξισορρόπηση που να καταστήσει την Ελλάδα πολύκεντρη χώρα, με αναπτυξιακές νησίδες στη Θράκη, στην Ήπειρο, στην Πελοπόννησο και στα νησιά. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, κρίσιμη θα ήταν η δημιουργία ενός Επενδυτικού Ταμείου μικτού χαρακτήρα, με 50% κρατικά κεφάλαια και 50% κεφάλαια ιδιωτών και επιχειρήσεων υπό την διαχείριση έμπειρου management, επιλεγόμενο από τους ιδιώτες επενδυτές. Το Ταμείο αυτό θα επένδυε 6 δισ. ευρώ ετησίως για μία δεκαετία, δίνοντας τεράστια ώθηση στην ισόρροπη ανάπτυξη και στην αύξηση του ΑΕΠ.
- Η τρίτη στρατηγική προτεραιότητα είναι η δημογραφική ανθεκτικότητα και το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η Ελλάδα γερνάει, μειώνεται και φτωχαίνει δημογραφικά. Αν συνεχίσει αυτή η πορεία, το μέλλον θα πρέπει να θεωρείται προδιαγεγραμμένο. Χρειάζονται οριζόντια μέτρα ενίσχυσης των οικογενειών με παιδιά, πολιτικές για την επιστροφή νέων της διασποράς με έμφαση στο brain regain και επιχειρηματικά κίνητρα. Απαιτείται τέλος, επιλεκτική μεταναστευτική πολιτική με στόχευση παραγωγικών ομάδων, χωρίς αναρχία ή αδιαφάνεια. Ασφαλώς δεν πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός, ότι χωρίς σοβαρές και στοχευμένες περιφερειακές επενδύσεις, το ανθρώπινο κεφάλαιο δεν μπορεί να αναπτυχθεί.
- Τέταρτη προτεραιότητα είναι η τεχνολογική αναβάθμιση και η ψηφιακή αυτονομία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να εξαρτάται διαρκώς από εξωτερικές τεχνολογικές υποδομές. Χρειάζεται ψηφιακό κράτος με εθνική κυριαρχία στα δεδομένα, επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη, αλγόριθμους και κυβερνοασφάλεια, καθώς και δημιουργία τεχνολογικών πυρήνων γύρω από τα ΑΕΙ, με συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Βήματα στον τομέα της ψηφιοποίησης και του εκσυγχρονισμού του Δημόσιου Τομέα έχουν γίνει αλλά είμαστε ακόμη μακριά από τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.
- Η πέμπτη και τελευταία στρατηγική προτεραιότητα αφορά την εθνική στρατηγική θέση και τη διεθνή αποδοχή της χώρας. Η Ελλάδα πρέπει να επιλέξει αν θέλει να είναι αποδέκτης εξελίξεων ή διαμορφωτής ισορροπιών. Μπορεί να λειτουργήσει ως ενεργειακός και εμπορικός κόμβος Ευρώπης–Ασίας–Αφρικής, να προβάλει πολιτιστική, πνευματική και ηθική ισχύ, και να χτίσει στρατηγικές σχέσεις πέραν της ΕΕ: με Ινδία, Ισραήλ, Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία αλλά και τα Βαλκάνια. Στα Ευρωπαϊκά πλαίσια, πρέπει να μελετηθεί η δυνατότητα ιδιαίτερης συνεργασίας και να υπάρξουν κίνητρα διεύρυνσης της αγοράς μεταξύ Ρουμανίας, Βουλγαρίας και της χώρας μας.
Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η Ευρώπη σήμερα δεν μπορεί ακόμα να προστατεύσει ούτε τον εαυτό της. Υπολείπεται σε στρατηγική, ασφάλεια, ενέργεια και τεχνολογία. Η Ελλάδα οφείλει να πιέσει και από την πλευρά της για πραγματική ευρωπαϊκή άμυνα, να ενισχύσει τον εθνικό έλεγχο στους πόρους που εισέρχονται από την ΕΕ και να διαμορφώσει συμμαχίες με ομοιοπαθείς χώρες του Νότου, ώστε να επανακαθοριστεί η ισορροπία στον ευρωπαϊκό πυρήνα.
Η ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας είναι κρίσιμη. Πρέπει να υπερβεί τον ημερήσιο κύκλο ειδήσεων και τις πελατειακές λογικές. Να πείσει τους πολίτες ότι υπάρχει σχέδιο, στόχος και πορεία. Να σταματήσουν τα πανηγύρια για τα αυτονόητα και η αποδοχή της μετριότητας ως κανονικότητα. Όταν είσαι 24ος στους 27 της ΕΕ στην αποτελεσματικότητα του Δημοσίου, 25ος στην ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης και κινδυνεύεις ακόμη και στην 26η θέση σε αγοραστική δύναμη, δεν υπάρχουν περιθώρια να πανηγυρίζεις, όταν συμβαίνει σε έναν τομέα να κάνεις σωστά τη δουλειά σου. Πρέπει να κινηθούμε όπως έχουμε ήδη κινηθεί στην άμυνα και στα πρώτα βήματα ψηφιοποίησης και εκσυγχρονισμού της Διοίκησης.
Σε έναν κόσμο που δεν εγγυάται τίποτα, η επιβίωση δεν είναι αυτονόητη. Δεν αρκεί να υπάρχεις γεωγραφικά. Πρέπει να προϋπάρχεις στρατηγικά. Η Ελλάδα έχει ιστορία, πολιτισμό, ισχυρή διασπορά και δεδομένη γεωπολιτική συμμαχία. Αυτό που της λείπει είναι η διατύπωση των προτεραιοτήτων για την ενίσχυση του εθνικού προσανατολισμού με επιμονή και συνέχεια.
Ή θα σχεδιάσουμε το μέλλον μας ή θα το δεχτούμε όπως μας επιβληθεί.
*Πρόεδρος Lyktos Group, Επίτιμος Πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς, πρώην καθηγητής Πανεπιστημίου
Να επιστρέψει τα δανεικά. Ξέρω και εγώ να κάνω τον @ούστη με ξένο κ@λο.
ΕΛΑ ΜΠΑΡΜΠΑ ΠΕΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΙ ΑΛΛΟ ΕΧΕΙΣ ΒΑΛΕΙ ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΝΑ ΜΑΣΑΜΠΟΥΚΙΑΣΕΙΣ ???
ΠΕΣ ΤΟ ΕΔΩ ΘΑ ΤΟ ΚΡΑΤΗΣΩ ΜΥΣΤΙΚΟ ΟΥΔΕΙΣ ΘΑ ΤΟ ΜΑΘΕΙ
Μια έκθεση ακραίου νεοφιλελευθερσμού ενός ζαμπλουτου ανθέλληνα! Ένας τρόπος του οριστικού τέλους αυτού του μορφώματος που οι ομοϊδεάτες του ονομάτισαν γκρέτσια (όχι ΕΛΛΑΔΑ). Ένας ακόμα δισεκατομμυριούχος που δεν έχει πάρει χαμπάρι τους ανθρώπους γύρω του… Δοξάστε τον!