Οι πρώτες ενδείξεις από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και ειδικούς αναφέρουν ότι η κύρια αιτία του blackout ήταν ένα σοβαρό τεχνικό σφάλμα στις ραδιοεπικοινωνίες που υποστηρίζουν την ελεγκτική λειτουργία του FIR Αθηνών. Συγκεκριμένα, παρουσιάστηκε απώλεια της σύνδεσης — της ζεύξης — ανάμεσα στον Πύργο Ελέγχου του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και σε σημαντικές κεραίες μετάδοσης στα Γεράνεια Όρη.
Αυτή η «γραμμή επικοινωνίας» είναι ζωτικής σημασίας για την αποστολή και λήψη σημάτων στις βασικές ραδιοσυχνότητες που χρησιμοποιούν τα αεροσκάφη με τους ελεγκτές. Όταν αυτή η σύνδεση χάθηκε, οι ελεγκτές δεν μπορούσαν να ακούσουν, να στείλουν εντολές ή να λάβουν δεδομένα από τα αεροπλάνα. Αν και αρχικά ακούστηκαν σενάρια για ενδεχόμενη κυβερνοεπίθεση ή κακόβουλη παρέμβαση, οι ελληνικές αρχές και αξιωματούχοι της πολιτικής αεροπορίας έχουν διαψεύσει τέτοια σενάρια και επικεντρώνονται στην έρευνα για τεχνικά αίτια. Εκπρόσωποι της ΥΠΑ και ειδικοί στην αεροναυτιλία έχουν τονίσει ότι δεν υπάρχουν επί του παρόντος ενδείξεις εξωτερικής επίθεσης ή εσκεμμένης παρέμβασης σε αυτά τα συστήματα.
Οι ειδικοί και εκπρόσωποι των ελεγκτών έχουν υπογραμμίσει ότι πρόκειται πιθανότατα για μια συνδυαστική αποτυχία σε κρίσιμα τεχνικά σημεία.
Παλιός και απαρχαιωμένος εξοπλισμός: Σύμφωνα με δηλώσεις της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την επικοινωνία και τον έλεγχο πτήσεων είναι παλαιός και έχει ξεπεράσει τα όρια της σύγχρονης τεχνολογίας. Αυτή η παλαιότητα σημαίνει ότι τέτοιες βλάβες μπορούν να έχουν πολύ ευρύτερο αντίκτυπο σε σχέση με νεότερα και σύγχρονα συστήματα που διαθέτουν καλύτερη ανθεκτικότητα και διαχείριση σφαλμάτων.
Απουσία ή αποτυχία εφεδρικών συστημάτων: Κανονικά, τα συστήματα επικοινωνίας διαθέτουν πολλαπλά επίπεδα εφεδρειών ώστε να μην καθίσταται εκτός λειτουργίας ολόκληρο το σύστημα λόγω ενός μοναδικού σφάλματος. Στην περίπτωση αυτή, όμως, φαίνεται ότι ούτε οι εφεδρικές γραμμές λειτούργησαν επαρκώς, γεγονός που επέτρεψε στο σφάλμα να εξαπλωθεί και να επηρεάσει συνολικά τον εναέριο χώρο.
Παρά τη σταδιακή επαναφορά των επικοινωνιών και την ανάκτηση του ελέγχου του FIR, οι έρευνες συνεχίζονται ώστε να εξακριβωθούν πλήρως οι βαθύτερες αιτίες και να ληφθούν μέτρα για την αποφυγή ανάλογων γεγονότων στο μέλλον.
Κρέμασε το κομβικό πέρασμα
Το γενικευμένο blackout στο FIR Αθηνών δεν αποτέλεσε μόνο ένα εσωτερικό ελληνικό πρόβλημα, αλλά επηρέασε άμεσα και το διεθνές αεροπορικό δίκτυο της Ανατολικής Μεσογείου. Ο ελληνικός εναέριος χώρος λειτουργεί ως κομβικό πέρασμα για πτήσεις που συνδέουν την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή, την Ασία και τη Βόρεια Αφρική. Η προσωρινή αδυναμία παροχής υπηρεσιών ελέγχου πτήσεων οδήγησε σε εκτροπές δρομολογίων (rerouting), αυξημένη κατανάλωση καυσίμων, καθυστερήσεις σε μεγάλα διεθνή αεροδρόμια και αναδιάταξη του προγραμματισμού αεροπορικών εταιρειών σε πολλές χώρες.
Αρκετές πτήσεις υποχρεώθηκαν να παρακάμψουν τον ελληνικό εναέριο χώρο μέσω Ιταλίας, Βουλγαρίας ή Μέσης Ανατολής, γεγονός που προκάλεσε ντόμινο καθυστερήσεων σε αεροδρόμια της Κεντρικής Ευρώπης, ενώ επιβάρυνε οικονομικά τις αεροπορικές εταιρείες λόγω πρόσθετου χρόνου πτήσης και αυξημένων τελών διέλευσης.
Το συμβάν κατέδειξε πόσο κρίσιμη είναι η σταθερή λειτουργία του FIR Αθηνών για την ασφάλεια και την ομαλή ροή της διεθνούς εναέριας κυκλοφορίας. Παράλληλα, τέτοια περιστατικά αποκτούν και γεωπολιτική διάσταση. Ανάλογες κρίσεις αποτελούν αφορμές που αξιοποιούν γειτονικές χώρες προκειμένου να εγείρουν προς τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) ζητήματα «αποτελεσματικότητας» και «ασφάλειας» του FIR Αθηνών, με απώτερο στόχο να τεθούν θέματα συνδιαχείρισης στο πλαίσιο των επιχειρήσεων Έρευνας και Διάσωσης (Search and Rescue – SAR).
Με αυτόν τον τρόπο, το blackout του FIR Αθηνών δεν αναδεικνύει μόνο την ανάγκη άμεσου εκσυγχρονισμού των τεχνικών υποδομών, αλλά και τη σημασία της διατήρησης της αξιοπιστίας της χώρας σε έναν τομέα που συνδέεται άμεσα τόσο με τη διεθνή ασφάλεια πτήσεων όσο και με κρίσιμα εθνικά συμφέροντα.
Δείτε επίσης:
