Με το νέο Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, που προωθεί το υπουργείο Οικονομικών, η Ελλάδα εισέρχεται σε μια πρωτόγνωρη μορφή… κοινωνικής στήριξης: οι τράπεζες και διεθνείς επενδυτές θα αγοράζουν τα σπίτια ευάλωτων οφειλετών πριν ή και μετά από πλειστηριασμό και θα τα μισθώνουν στους ίδιους για έως 12 χρόνια, με κρατική επιδότηση και δικαίωμα επαναγοράς.
Με άλλα λόγια, το νέο μοντέλο, που προσομοιάζει στο διεθνές sale and leaseback, μετατρέπει τους Έλληνες ιδιοκτήτες σε… μισθωτές των δικών τους σπιτιών, ενώ οι τράπεζες και οι μεγάλοι επενδυτές θα καρπώνονται τα μισθώματα. Η κρατική στήριξη, που φτάνει έως 210 ευρώ τον μήνα, λειτουργεί περισσότερο ως «μαξιλάρι», παρά ως πλήρης προστασία της κατοικίας.
Πώς θα λειτουργεί ο φορέας
Ο φορέας θα αγοράζει την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη πριν τον πλειστηριασμό.
Ο δανειολήπτης θα παραμένει στο σπίτι ως μισθωτής για 12 χρόνια, με κρατική επιδότηση.
Υπάρχει δικαίωμα επαναγοράς, εφόσον ο οφειλέτης ανακάμψει οικονομικά.
Η ένταξη στο πρόγραμμα περιορίζεται σε νοικοκυριά με συγκεκριμένα όρια εισοδήματος και ακίνητης περιουσίας (έως 7.000 ευρώ για μονοπρόσωπο και 21.000 για οικογένειες).
Το πρόγραμμα αναμένεται να καλύψει πάνω από 20.000 ευάλωτους οφειλέτες, ενώ οι πρώτοι δικαιούχοι έχουν ήδη αρχίσει διαδικασίες πιστοποίησης μέσω ειδικής πλατφόρμας.
Τράπεζες και επενδυτές στο «τιμόνι»
Στον διαγωνισμό συμμετέχουν τέσσερις διεθνείς επενδυτές (Bain Capital, Fortress, Christofferson, Resolute Cepal), με κεφάλαια που συνεισφέρουν οι τράπεζες, συνολικά 100 εκατ. ευρώ, τα οποία μέσω μόχλευσης μπορούν να φτάσουν τα 200 εκατ. ευρώ. Το κίνητρο για τους επενδυτές είναι διπλό: μισθώματα και δικαίωμα επαναγοράς από τον οφειλέτη ή πώληση σε τρίτο στο τέλος της 12ετίας.
Με άλλα λόγια, ενώ το κράτος υποστηρίζει τους πιο ευάλωτους, οι τράπεζες αποκτούν πλήρη έλεγχο της αγοράς κατοικίας των ευάλωτων δανειοληπτών, με προοπτική να εξασφαλίσουν κέρδη από τα σπίτια που κάποτε ανήκαν στους ίδιους τους πολίτες.
Η κριτική
Το σχέδιο, αν και εμφανίζεται ως «σωσίβιο» για τους ευάλωτους, μετατρέπει τους ιδιοκτήτες σε μακροχρόνιους ενοικιαστές στα δικά τους σπίτια, δίνοντας στους τραπεζίτες και στους μεγαλοεπενδυτές το πάνω χέρι σε ένα κρίσιμο κοινωνικό αγαθό: την κατοικία.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι, σε αντίθεση με την αρχική πρόθεση προστασίας, το πρόγραμμα δημιουργεί μια δομή μόνιμης εξάρτησης: οι πολίτες θα παραμένουν υπό τον έλεγχο ιδιωτικών κεφαλαίων για πάνω από μία δεκαετία, ενώ το κράτος περιορίζεται σε επιδοτήσεις και γραφειοκρατική εποπτεία.
Στην πράξη, το «δικαίωμα επαναγοράς» μοιάζει με ψυχολογική παρηγοριά, αφού η αγορά ξανά του ακινήτου θα εξαρτάται από την οικονομική ανάκαμψη του νοικοκυριού και από την μεταβολή των τιμών της αγοράς.
Το νέο μοντέλο σώζει μεν τα σπίτια από πλειστηριασμό, αλλά απομακρύνει τον πολίτη από την κυριότητα της κατοικίας του, μετατρέποντάς τον σε μακροχρόνιο ενοικιαστή των τραπεζών. Σε κοινωνικό επίπεδο, είναι μια πρωτοβουλία που «προστατεύει» μεν από την άμεση έξωση, αλλά αφήνει πίσω της μια μακροπρόθεσμη αίσθηση απώλειας ιδιοκτησίας και ελέγχου.
*Φωτογραφία αρχείου
Δείτε επίσης:
- Νέος «ενιαίος φάκελος» για τα ακίνητα – Τα «αγκάθια» και οι προειδοποιήσεις για το νέο Μητρώο
- Eurostat: Τελευταία η Ελλάδα σε κοινωνικές δαπάνες σε ολόκληρη την ΕΕ
