Νύχτα αγωνίας έζησαν οι κάτοικοι στο Πέραμα το βράδυ της Κυριακής, όταν λίγο μετά τα μεσάνυχτα ξέσπασε μεγάλη φωτιά στα Καζάνια (εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων), στο ύψος της Λεωφόρου Δημοκρατίας. Φλόγες 20 μέτρων που ξεπηδούσαν μόλις μια ανάσα από σπίτια και επιχειρήσεις, προκάλεσαν τρόμο, ενώ 28 πυροσβέστες με 10 οχήματα χρειάστηκε να δώσουν μάχη μέχρι το πρώτες πρωινές ώρες να θέσουν τη φωτιά υπό έλεγχο και πριν στις κεντρικές δεξαμενές.
Πυκνός καπνός έπνιξε την περιοχή και οι κάτοικοι έλαβαν μήνυμα από το 112. Αιτία της φωτιάς; Η διαρροή υγρών καυσίμων. Ο δήμαρχος Περάματος Γιάννης Λαγουδάκος καταγγέλλει χαρακτηριστικά ότι «400 στρέμματα εύφλεκτων εγκαταστάσεων απείλησαν να τινάξουν στον αέρα όλο το Λεκανοπέδιο Αττικής». Ο ίδιος κατέθεσε μήνυση επι παντός υπευθύνου ενώ παράλληλα ζητάει να απομακρυνθούν οι εταιρείες καυσίμων από την περιοχή.
Η πυρκαγιά δεν εκδηλώθηκε σε μια απομονωμένη βιομηχανική ζώνη, αλλά μέσα σε αστικό ιστό, μόλις 500 μέτρα μακριά από κατοικίες, σχολικές μονάδες και χώρους στους οποίους κινούνται κάτοικοι και οικογένειες. Και τίθεται το ερώτημα: Ποια είναι τα μέτρα προστασίας για αυτό την περιοχή που γειτνιάζει με διυληστήρια, δεξαμενές καυσίμων και χώρους αποθήκευσης επικίνδυνων υλικών; Τι θα γινόταν αν η φωτιά ξέφευγε τελικά από τον έλεγχο των πυροσβεστών;
Στο Πέραμα οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων και άλλων εύφλεκτων υλικών, υπάγονται στο καθεστώς Seveso, περιοχές δηλαδή στις οποίες λειτουργούν βιομηχανικές εγκαταστάσεις με επικίνδυνες και εύφλεκτες ουσίες όπως καύσιμα, υγραέρια, χημικά κ.α. Ονομάζονται έτσι από ένα σοβαρό βιομηχανικό ατύχημα που σημειώθηκε στην Ιταλία τη δεκαετία του ’70 και οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση να θεσπίσει αυστηρούς κανόνες για την πρόληψη μεγάλων ατυχημάτων. Με απλά λόγια «Seveso» σημαίνει περιοχή αυξημένου βιομηχανικού κινδύνου.
Οι περιοχές Seveso ορίζονται από την ευρωπαϊκή Οδηγία SEVESO III. Στόχος της Οδηγίας είναι η πρόληψη μεγάλων ατυχημάτων και ο περιορισμός των συνεπειών τους στην ανθρώπινη ζωή, το περιβάλλον και τις υποδομές. Ωστόσο, όταν τέτοιες εγκαταστάσεις συνυπάρχουν με πυκνή κατοικία και σχολικές μονάδες, ο κίνδυνος πολλαπλασιάζεται.
Δυτική Αττική: Ζώντας δίπλα στον κίνδυνο
Στη Δυτική Αττική και ειδικά στην περιοχή του Περάματος χιλιάδες κάτοικοι ζουν την καθημερινότητά τους δίπλα σε εγκαταστάσεις στις οποίες μπορεί ανά πάσα στιγμή να προκληθεί κάποιο ατύχημα. Πέρα από το τοξικό νέφος, μπορεί να υπάρξει θερμική ακτινοβολία ενώ η πιθανότητα ισχυρής έκρηξης είναι εξίσου υπαρκτή. Ουσιαστικά σε περίπτωση ατυχήματος, χιλιάδες άνθρωποι θα βρεθούν άμεσα σε κίνδυνο χωρίς να υπάρχει χρόνος αντίδρασης και εκκένωσης. Οι κάτοικοι ζουν καθημερινά με αίσθηση αβεβαιότητας. Ξυπνούν, πηγαίνουν στη δουλειά τους, στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο ενώ μόλις λίγα μέτρα μακριά τοξικά χημικά μολύνουν τον αέρα που αναπνέουν και λίτρα εύφλεκτων υγρών μπορεί να μετρατραπούν σε φονικό όπλο μετά από μια βλάβη ή ένα ανθρώπινο λάθος.
Οι εγκαταστάσεις που υπάγονται σε καθεστώς Seveso χωρίζονται σε δύο κατηγορίες.
- Ανώτερης Βαθμίδας: Οι πιο επικίνδυνες μονάδες, που αποθηκεύουν ή χρησιμοποιούν πολύ μεγάλες ποσότητες εύφλεκτων, εκρηκτικών ή τοξικών υλικών. Μια ατυχία εδώ θα μπορούσε να προκαλέσει καταστροφή σε ολόκληρη την περιοχή.
- Κατώτερης Βαθμίδας: Μικρότερες εγκαταστάσεις με λιγότερες επικίνδυνες ουσίες, αλλά που εξακολουθούν να αποτελούν κίνδυνο για τις γειτονικές περιοχές.
Στη Δυτική Αττική, και κυρίως στο Πέραμα, συγκεντρώνεται δεκάδες βιομηχανίες και αποθηκευτικοί χώροι τόσο ανώτερης όσο και κατώτερης βαθμίδας. Το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο σοβαρό όταν συνειδητοποιούμε ότι αυτές δεν είναι οι μόνες επιχειρήσεις με επικίνδυνες δραστηριότητες στην περιοχή. Υπάρχουν επιπλέον δεκάδες άλλες βιομηχανικές μονάδες και αποθήκες που είτε χειρίζονται επικίνδυνα υλικά αλλά σε ποσότητες ελάχιστα μικρότερες από τα όρια, είτε δεν εμπίπτουν τυπικά στη συγκεκριμένη νομοθεσία λόγω γραφειοκρατικών κενών είτε απλά λειτουργούν χωρίς τους αυστηρούς ελέγχους και τα μέτρα ασφαλείας που απαιτεί το Seveso.
Εφιαλτικές συνέπειες
Η πυρκαγιά που ξέσπασε το βράδυ της Κυριακής στο Πέραμα ήταν μια ζωντανή απόδειξη ότι ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός. Είναι άμεσος και μπορεί ανά πάσα στιγμή να στοιχίσει ανθρώπινες ζωές. Για να αντιληφθούμε τη σοβαρότητα της κατάστασης, αρκεί να σκεφτούμε τι θα συνέβαινε αν η φωτιά είχε επεκταθεί. Πρόκληση απανωτών εκρήξεων καθώς τα υλικά αναφλέγονται, κατάρρευση ολόκληρων εγκαταστάσεων με τα θραύσματα και τα συντρίμμια να φτάνουν σε ακτίνα εκατοντάδων μέτρων αλλά και φλόγες να καταπίνουν σπίτια μέσα σε λίγα λεπτά προτού οι κάτοικοι προλάβουν να απομακρυνθούν.
Επιπλέον, οι χημικές ουσίες που είναι αποθηκευμένες, μπορεί να προκαλέσουν ακαριαίο θάνατο, καρκίνο σε βάθος χρόνου αλλά να καταστρέψουν και το νευρικό σύστημα. Οι πρώτοι που θα επηρεάζονταν θα ήταν τα παιδιά και ηλικιωμένοι. Παράλληλα, οι συνέπειες γύρω από τη μόλυνση του περιβάλλοντος θα μπορούσαν να διαρκέσουν για χρόνια και να προκαλέσουν επίσης προβλήματα υγείας.
Τι υποτίθεται κάνει η Πολιτεία και γιατί τελικά δεν είναι αρκετό
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η Περιφέρεια Αττικής πρέπει να έχει ειδικά σχέδια έκτακτης ανάγκης για κάθε εγκατάσταση. Αυτά τα σχέδια περιλαμβάνουν:
- Χάρτες κινδύνου: Που δείχνουν ποιες περιοχές θα επηρεαστούν σε διάφορα σενάρια
- Διαδρομές εκκένωσης: Πού πρέπει να πάνε οι κάτοικοι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης
- Σημεία συγκέντρωσης: Ασφαλή μέρη όπου οι άνθρωποι θα μαζευτούν
- Ρόλους αρχών: Ποιος κάνει τι – πυροσβεστική, αστυνομία, ασθενοφόρα
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία υποχρεώνει τις εγκαταστάσεις Seveso:
- να έχουν σχέδια πρόληψης και αντιμετώπισης ατυχημάτων,
- να ενημερώνουν τις αρχές για το τι αποθηκεύουν και σε τι ποσότητες,
- να υπάρχουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την προστασία του πληθυσμού,
- και οι κάτοικοι να έχουν δικαίωμα ενημέρωσης για το τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση ατυχήματος.
Αυτά τα σχέδια υποτίθεται ότι επικαιροποιούνται τακτικά, για να αντικατοπτρίζουν τις αλλαγές στην περιοχή και στις εγκαταστάσεις, ωστόσο πρόκειται για σχέδια τα οποία είναι παλιά και μένουν στα συρτάρια. Οι κάτοικοι δεν είναι ενημερωμένοι, δεν έχουν γίνει ασκήσεις εκκένωσης και οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν που πρέπει να πάνε και τι να κάνουν σε περίπτωση που χτυπήσει σειρήνα συναγερμού. Επιπλέον δεν ενημερώνουν όλες οι επιχειρήσεις τι ουσίες αποθηκεύουν και σε ποιες ποσότητες.
Τι είναι απαραίτητο να αλλάξει
Αν θέλουμε πραγματικά να προστατεύσουμε τις ζωές των ανθρώπων, χρειαζόμαστε συγκεκριμένα μέτρα που να λειτουργούν κάθε μέρα, όλο το 24ωρο και όχι μόνο όταν ξεσπάσει η κρίση.
Είναι απαραίτητο να τοποθετηθούν αισθητήρες μέτρησης χημικών διαρροών, δηλαδή
μικρές ηλεκτρονικές συσκευές που εγκαθίστανται γύρω και μέσα στις επικίνδυνες εγκαταστάσεις και ανιχνεύουν διαρροές αναλύοντας τον αέρα συνεχώς. Αυτές οι συσκευές μπορούν να εντοπίσουν τις μικρότερες διαρροές πριν γίνουν επικίνδυνες και να στείλουν άμεσα σήμα συναγερμού στις αρχές. Τέτοιοι αισθητήρες είναι αναγκαίο να μπουν σε όλες τις εγκαταστάσεις, γύρω από σχολεία και νοσοκομεία, σε δημόσιους χώρους και κεντρικά σημεία.
Παράλληλα, πρέπει να τοποθετηθούν συστήματα συνεχούς παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα, τα οποία μετρούν τοξικά αέρια, βαρέα μέταλλα και πτητικές ενώσεις που προκαλούν καρκίνο. Τα δεδομένα πρέπει να είναι διαθέσιμα σε όλους τους πολίτες, σε πραγματικό χρόνο και να υπάρχουν ενημερώσεις όταν τα επίπεδα ανεβαίνουν επικίνδυνα.
Επιπλέον πρέπει να υπάρχουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, σειρήνες και μεγάφωνα που εκπέμπουν οδηγίες.
Αναγκαίος ο χωροταξικός έλεγχο και η επανεξέταση χρήσεων γης
Απαραίτητη ενέργεια είναι ο χωροταξικός έλεγχο και η επανεξέταση χρήσεων γης, να αποφασιστεί δηλαδή επίσημα τι επιτρέπεται να υπάρχει και που. Όχι αυθαίρετα ή ανάλογα με τα συμφέροντα, αλλά με βάση τη δημόσια ασφάλεια.
Να οριστούν ζώνες απόλυτου αποκλεισμού, και δημιουργία περιμέτρου ασφαλείας γύρω από κάθε επικίνδυνη εγκατάσταση. Σε αυτές τις ζώνες να μην επιτρέπονται σπίτια, σχολεία, παιδικές χαρές και νοσοκομεία και να υπάρχει απομάκρυνση των ασύμβατων δραστηριοτήτων. Να υπάρχουν πράσινες ζώνες με πάρκα και δάση ανάμεσα σε βιομηχανικές και κατοικημένες περιοχές, οι οποίες θα βελτιώνουν την ποιότητα ζωής. Να οριστούν αυστηρά κριτήρια για τις νέες άδειες ούτως ώστε να μην υπάρχει καμία νέα επικίνδυνη εγκατάσταση κοντά σε κατοικημένες περιοχές, να υπάρχει υποχρεωτική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Η πυρκαγιά της Κυριακής ήταν ένα σαφές προειδοποιητικό μήνυμα. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει ξανά κίνδυνος, αλλά αν θα ληφθούν εγκαίρως τα απαραίτητα μέτρα πριν ένα επόμενο συμβάν θέσει σε άμεσο κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.
Δείτε επίσης:
- Πέραμα: Αίτημα για απομάκρυνση των δεξαμενών – Παράπονα για το 112
- Δήμος Περάματος: Το κρίσιμο ΔΣ για τα «καζάνια του θανάτου»
