Η σταδιακή μετάβαση στη «νέα κανονικότητα», που ξεκινά αύριο, Δευτέρα, γίνεται έχοντας κερδίσει η χώρα μας την πρώτη μεγάλη μάχη στο ιατρικό μέτωπο, αλλά με πολλές αβεβαιότητες για την τελική έκβαση του πολέμου. Αβεβαιότητες οι οποίες αφορούν -παρά τις επίσημες διαψεύσεις- ακόμη και τον χρόνο των εκλογών. Επίσης, γίνεται στον απόηχο της δήλωσης του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε πως «δεν είναι απόλυτο ότι όλα υποχωρούν μπροστά στην προστασία της ανθρώπινης ζωής». Η δήλωση αυτή, που προκάλεσε σοκ (αν και δεν θα έπρεπε!), δίνει και το μέτρο των αντιλήψεων που επικρατούν μετά τους τρεις πρώτους μήνες της πανδημίας σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.
Η επανεκκίνηση της οικονομίας αποκτά πλέον προτεραιότητα, καθώς στον διεθνή ορίζοντα μαζεύονται πολύ τα σύννεφα μιας βαθιάς ύφεσης, που ενδεχομένως να μην έχει ιστορικό προηγούμενο και σίγουρα δεν είναι μια «κλασική ύφεση». Η διαφορά με τις προηγούμενες πανδημίες που γνώρισε σε άλλους αιώνες η ανθρωπότητα είναι ότι υπάρχει ευχέρεια μετακινήσεων και έχει πλέον παγκοσμιοποιηθεί η οικονομία.
Όπως επισήμανε μάλιστα σε άρθρο του ο πρώην επικεφαλής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος Καν, η πρώτη συνέπεια της κρίσης θα είναι η οικονομική κατάρρευση χωρών που εξαρτώνται οικονομικά από τις εξαγωγές πρώτων υλών ή την τουριστική βιομηχανία, όπως δηλαδή η Ελλάδα. Για δε τους τουριστικούς προορισμούς, προέβλεψε «σχεδόν ολική παύση της οικονομικής δραστηριότητας κατά το πρώτο μέρος του έτους».
Στη Γερμανία η κυνική αποστροφή του Σόιμπλε μπορεί να πυροδότησε σειρά αντιδράσεων, αλλά διατυπώθηκε σε μια φάση που η μεσαία επιχειρηματική τάξη της χώρας του άρχισε να φθάνει στα όριά της από την πίεση των περιοριστικών μέτρων. Η χαλάρωση της καραντίνας αποφασίστηκε μολονότι συνοδεύτηκε από αύξηση των κρουσμάτων. Η υγειονομική θωράκιση είναι, ωστόσο, τέτοια που επιτρέπει στο γερμανικό κράτος να προτάξει πάλι τους αριθμούς. Με 83.000.000 πληθυσμό, είναι η χώρα που έχει τη μεγαλύτερη αναλογία σε ΜΕΘ σε όλη την Ευρώπη, έχει κάνει τα περισσότερα τεστ και με σχεδόν 7.000 νεκρούς έφτασε τώρα στο σημείο να θυσιάζει ζωές και να τις θέτει σε δεύτερη μοίρα, μπροστά στη διατήρηση της οικονομικής ισχύος της.
Με αυτή την επιλογή συνδέεται ευθέως και η οδηγία Μέρκελ προς τους Γερμανούς να επιλέξουν τον εσωτερικό τουρισμό. Αν και το μόνο συνάλλαγμα που φεύγει κάθε χρόνο από τη Γερμανία είναι το τουριστικό, ακόμη και αυτό το περίπου 1% που θα γλιτώσει από την ύφεση η οικονομική υπερδύναμη της Ευρώπης αρνείται να το προσφέρει ως ελάχιστη αλληλεγγύη σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου που το χρειάζονται, όπως η Ελλάδα. Είναι ακόμη μία ένδειξη της ωμής στρατηγικής που επιφυλάσσει το Βερολίνο για την επόμενη ημέρα της κρίσης στα υπόλοιπα μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας, τορπιλίζοντας τις ψευδαισθήσεις για αναβάθμιση της Ελλάδας ως υγειονομικά ασφαλούς προορισμού.
Ως «πατερούλης» του γερμανικού οικονομικού εθνικισμού, ο Σόιμπλε επανέρχεται στον ρόλο που διαδραμάτισε από το 2010, δίνει τη γραμμή και -θεωρώντας αναπόφευκτο ότι «οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να πεθαίνουν εξαιτίας του κορωνοϊού»- χαρακτηρίζει λάθος να ξεπεραστεί η οικονομική κρίση «με χρήματα των φορολογουμένων και απεριόριστους κρατικούς πόρους». Και αν υπάρχουν αμφιβολίες ότι αυτά προοιωνίζονται μια νεομνημονιακή εποχή, τις διαλύουν οι αναφορές του στην ανάγκη «ισχυρότερων μηχανισμών εξισορρόπησης και περιορισμών».
Στην Ελλάδα τέτοιος κυνισμός δεν παρατηρείται. Η προσαρμογή επιχειρείται πιο ομαλά, πιο ανεπαίσθητα. Βοηθάει καθοριστικά και το γεγονός ότι έως τώρα οι διασωληνωμένοι και οι νεκροί έχουν παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα, έστω και αν -λόγω του μικρού συγκριτικά αριθμού τεστ- τα καταγεγραμμένα κρούσματα είναι λίγα.
Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία ότι αλλάζει η ιεράρχηση σε σχέση με τις αρχές Μαρτίου, όταν ο κ. Μητσοτάκης έλεγε ότι «μπροστά στις ζωές δεν με ενδιαφέρουν τα δισεκατομμύρια» και, κατά την αφήγηση του ιδίου, προσπερνούσε αποφασιστικά την αντίδραση του οικονομικού επιτελείου, που ακούγοντας ότι θα κλείσουν σχολεία και καταστήματα, του είπε: «Παναγία μου! Αν κλείσουμε, θα καταστραφούμε, μην το κάνεις!» Επίσης στο διάγγελμα της 17ης Μαρτίου μιλούσε για τις χώρες που «θέτουν ως προτεραιότητα την υγεία των κοινωνιών, ανεξάρτητα από το κόστος που θα απαιτηθεί», αντιδιαστέλλοντας την Ελλάδα με τις χώρες που «αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους ως αριθμούς».
Η αρχική στρατηγική τώρα τροποποιείται, έστω κι αν κρούσματα και απώλειες ζωών θα υπάρχουν και μετά τη χαλάρωση των μέτρων. Εκ των πραγμάτων όμως σχετικοποιείται πλέον ο αριθμός των θυμάτων και η υγεία της κοινωνίας μπαίνει σε ένα διαφορετικό ζύγι σε σχέση με την υγεία της οικονομίας.
Πέρα λοιπόν από τους επικοινωνιακούς χειρισμούς και τις εντυπώσεις, το πιο ουσιαστικό όφελος είναι ότι κερδήθηκε πολύτιμος χρόνος για την καλύτερη ισορροπία του συστήματος Υγείας, ώστε να μπορέσει να καλύψει τις άμεσες ανάγκες και να θωρακιστεί καλύτερα εν όψει του δεύτερου κύματος, το φθινόπωρο.
Παραμένουν στο τραπέζι σαρωτικός ανασχηματισμός και πρόωρες κάλπες
Γι’ αυτό, μολονότι οι αβεβαιότητες είναι πολλές, ξεκινά το δύσκολο πείραμα επανόδου στην κανονικότητα, καθώς οι αντοχές της οικονομίας και της κοινωνίας έχουν χτυπήσει κόκκινο. Μάλιστα, παρά τα σχέδια επί χάρτου, δεν μπορεί να γίνει καμιά πρόβλεψη για το πόσο εύκολη θα είναι η επιστροφή στην καραντίνα σε περίπτωση υποτροπής του ιού.
Ήδη η σιωπηρή καταστρατήγηση των μέτρων συντελείται εδώ και πολλές ημέρες, παρά τα παραγγέλματα του κ. Χαρδαλιά, ενώ την ίδια ώρα οι εφιαλτικές προοπτικές ενός οικονομικού και εργασιακού Αρμαγεδδώνα απειλούν να σκιάσουν επικίνδυνα -παρά την εξάχνωση της αντιπολίτευσης- τον επικοινωνιακό θρίαμβο που ζει η κυβέρνηση. Η ισορροπία από εδώ και πέρα θα είναι πολύ λεπτή και το σχοινί τεντωμένο.
Από τη μία πλευρά, ο κίνδυνος αναζωπύρωσης της επιδημίας και, από την άλλη, οι διεκδικήσεις και τα προβλήματα που γεννά καθημερινά η οικονομική κρίση κάθε άλλο παρά συνθέτουν σκηνικό εφησυχασμού και επανάπαυσης πάνω στις δάφνες των δημοσκοπήσεων. Αυτός είναι ο λόγος που, ενώ διακινείται ως επικρατέστερο το σενάριο ενός σαρωτικού ανασχηματισμού για τον Ιούνιο, η συζήτηση περί πρόωρων εκλογών διατηρεί τη δική της δυναμική.
Δεν πέρασε απαρατήρητο ότι κατά τη συζήτηση κορυφής στη Βουλή την Πέμπτη ο κ. Μητσοτάκης, μολονότι προκλήθηκε από τους πολιτικούς αρχηγούς, που εύλογα αγωνιούν, απέφυγε να πει οτιδήποτε σχετικό, συντηρώντας το μυστήριο. Εξάλλου, η τρίμηνη παράταση για το καθεστώς προστασίας της πρώτης κατοικίας σε συνδυασμό με τις εξαγγελίες νέων μέτρων στήριξης της οικονομίας αποκτούν προεκλογικό άρωμα, με ορίζοντα έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Εκτός από τους πολιτικούς υπολογισμούς, η τελική απόφαση αναμένεται να επηρεαστεί καθοριστικά από τις νεότερες εκτιμήσεις για το βάθος της επερχόμενης ύφεσης: Θα συγκρατηθεί στα επίπεδα του 5-8% ή ο Γ. Βαρουφάκης με την πρόβλεψη για άνω του 15% θα αποδειχθεί Κασσάνδρα;
ΠΗΓΗ: «κυριακάτικη δημοκρατία»
