Δύο πόλεμοι στα σύνορα της Ευρώπης – στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία – επισκίασαν τη 12ωρη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ. Και για εντελώς διαφορετικούς λόγους, οι 27 βρέθηκαν περισσότερο ανήμποροι παρά ικανοί να κάνουν κάτι ουσιαστικό μπροστά στις εξελίξεις, σύμφωνα με ανάλυση του Politico.
Σπάνια έχει φανεί τόσο καθαρά η αδυναμία της Ένωσης να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, όπως αναφέρει το αμερικανικό μέσο. Μεταξύ του Φρίντριχ Μερτς της Γερμανίας, του Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας και της Τζόρτζια Μελόνι της Ιταλίας — ηγέτες τριών από τις δέκα μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου — και των υπόλοιπων 24 που συμμετείχαν, το μόνο που διεφάνη ήταν αντιπαραθέσεις και διαφωνίες ή δηλώσεις κενές περιεχομένου την ώρα που οι βομβαρδισμοί, οι εκτοξεύσεις πυραύλων και οι απώλειες ζωών συνεχίζονταν.
«Σε αυτές τις εξαιρετικά δύσκολες στιγμές που ζούμε, είναι πιο κρίσιμο από ποτέ να διαφυλάξουμε τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, που προήδρευσε της συνόδου στις Βρυξέλλες. «Η εναλλακτική είναι το χάος. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή». Και αυτή η τοποθέτηση ήταν περίπου το μόνο που επιτεύχθηκε, όπως επισημαίνει το Politico.
Την ώρα που η Τεχεράνη βομβάρδιζε γειτονικές χώρες, διαταράσσοντας τις ενεργειακές προμήθειες της Ευρώπης, το Κίεβο επιτιθόταν σε ρωσικά εργοστάσια επισκευής στρατιωτικών αεροσκαφών, και ο Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον αστειευόταν για το Περλ Χάρμπορ μαζί με τον Ιάπωνα πρωθυπουργό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αφιέρωσαν τον χρόνο τους σε τεχνικές συζητήσεις για το σύστημα εμπορίας ρύπων της ΕΕ (ETS). Δεν πρόκειται για εντελώς άσχετο ζήτημα σε σχέση με το ενεργειακό σοκ, αλλά σίγουρα όχι για πεδίο επίδειξης γεωπολιτικής ισχύος, σημειώνει το μέσο.
Στο ζήτημα του Ιράν, οι ηγέτες διαπίστωσαν ότι διαθέτουν ελάχιστη επιρροή ή πολιτική βούληση για ουσιαστική παρέμβαση. Στην Ουκρανία, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή — μια σύγκρουση όπου και επιρροή έχουν και βούληση — δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τις εσωτερικές τους διαφορές ώστε να εγκρίνουν πακέτο χρηματοδότησης 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο. «Δεν υπήρχε διάθεση για ουσιαστική εμπλοκή» στο θέμα του Ιράν, ανέφερε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς μάλιστα εξέφρασε παράπονα ότι η εστίαση στο Ιράν αποσπά την προσοχή από τα μέτρα για την τόνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας — που ήταν και ο αρχικός στόχος της συνόδου πριν την επισκιάσουν οι εξελίξεις.
«Ο κόσμος έμοιαζε πολύ διαφορετικός στο Άλντεν Μπίεζεν», σχολίασε Ευρωπαίος αξιωματούχος, αναφερόμενος σε προηγούμενη συνάντηση με επίκεντρο την ανταγωνιστικότητα. Αυτό ήταν πριν ο πόλεμος με το Ιράν και το αδιέξοδο στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας — λόγω της υπαναχώρησης του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν — ανατρέψουν πλήρως την ατζέντα.
«Δεν είναι ο δικός μας πόλεμος»
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν αγνοήθηκε πλήρως. Υπήρξε συζήτηση για πιθανή αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμο πέρασμα για το πετρέλαιο που η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά μπλοκάρει με απειλές. «Έχουμε ξεκινήσει μια διερευνητική διαδικασία», δήλωσε ο Μακρόν.
Ωστόσο, τα τελικά συμπεράσματα της συνόδου περιορίστηκαν σε αναφορές για ενίσχυση των ήδη υπαρχουσών ναυτικών επιχειρήσεων της ΕΕ, χωρίς νέες δεσμεύσεις.
Στο τέλος, οι ηγέτες κατέληξαν σε ένα μάλλον απογοητευτικό συμπέρασμα: η Ευρώπη έχει περιορισμένη ισχύ — αλλά και διάθεση — να επηρεάσει τις εξελίξεις.
«Η Μέση Ανατολή μας επηρεάζει πολύ — αλλά είμαστε παίκτες σε αυτό το παιχνίδι;» αναρωτήθηκε Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Η απάντηση φαίνεται να είναι αρνητική. Όπως προειδοποίησε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, «η έναρξη ενός πολέμου μοιάζει με ερωτική σχέση — είναι εύκολο να μπεις, δύσκολο να βγεις».
Με απλά λόγια: δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης — και δεν πρόκειται να γίνει, εκτιμά το Politico.
Κοιτάσματα στις φλόγες και ενεργειακό σοκ
Η Ευρώπη είχε ήδη προκαλέσει την ενόχληση του Ντόναλντ Τραμπ, απορρίπτοντας το κάλεσμά του για διασφάλιση του Στενών του Ορμούζ. Τα συμπεράσματα της συνόδου επανέλαβαν εκκλήσεις για «αποκλιμάκωση» και «αυτοσυγκράτηση», χωρίς συγκεκριμένα μέτρα.
Την ίδια στιγμή, το Κατάρ προειδοποίησε ότι δεν θα μπορέσει να τηρήσει συμβόλαια υγροποιημένου φυσικού αερίου LNG με το Βέλγιο και την Ιταλία, μετά από επιθέσεις που έπληξαν σημαντικό μέρος της εξαγωγικής του ικανότητας.
Παρά την κλιμακούμενη ενεργειακή κρίση, οι ηγέτες αφιέρωσαν ώρες σε διαφωνίες για την κλιματική πολιτική της ΕΕ και το ETS, σημειώνει το Politico.
«Το να λέμε ότι το ETS είναι το μεγαλύτερο ζήτημα ενώ καίγονται τεράστια κοιτάσματα φυσικού αερίου είναι κάπως παράξενο», σχολίασε αξιωματούχος.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι οι επιπτώσεις του πολέμου εκτείνονται πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή, κυρίως στον τομέα της ενέργειας και των τιμών, ανακοινώνοντας μέτρα για τη μείωση του κόστους.
Το βέτο Όρμπαν
Η σύνοδος ανέδειξε και τη σύνδεση των δύο πολέμων. Ο Βίκτορ Όρμπαν επέκρινε σφοδρά την ευρωπαϊκή στρατηγική, χαρακτηρίζοντάς την «απλώς τρελή» και υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ πρέπει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο για να «επιβιώσει».
Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας επέμεινε στο μπλόκο του πακέτου των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία λόγω διαμάχης για αγωγό πετρελαίου, με αποτέλεσμα η Ένωση να μην μπορεί να προχωρήσει.
Παρά την έντονη κριτική που δέχθηκε από άλλους ηγέτες, ο Όρμπαν παρέμεινε αμετακίνητος, με το θέμα να παραπέμπεται σε επόμενη σύνοδο.
Έτσι, ούτε στο Ιράν ούτε στην Ουκρανία υπήρξε ουσιαστική πρόοδος. Οι προβλέψεις για παράταση των συνομιλιών διαψεύστηκαν, καθώς η σύνοδος ολοκληρώθηκε πριν τα μεσάνυχτα.
Μετά από 12 ώρες συζητήσεων, οι ηγέτες είχαν ελάχιστα νέα να παρουσιάσουν στους πολίτες τους.
«Υπάρχουν πολλά ανησυχητικά στοιχεία στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής», δήλωσε ο Σουηδός πρωθυπουργός, σημειώνοντας ότι το βέτο του Όρμπαν «παραμένει και προκαλεί μεγάλη δυσαρέσκεια — και φυσικά και στην Ουκρανία».
Και κάπου εκεί, όλα τελείωσαν, καταλήγει το Politico.
Δείτε επίσης:
WSJ: Οι ΗΠΑ εγκρίνουν την πώληση στα ΗΑΕ όπλων και πυρομαχικών αξίας επιπλέον 7 δισ. δολαρίων
Πιτ Χέγκσεθ: «Χρειάζονται χρήματα για να σκοτώνεις του κακούς»
