Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει διακριτικά το ενδεχόμενο προσέγγισης του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ως πιθανού συνομιλητή, ακόμη και ως ενδεχόμενης μελλοντικής ηγετικής μορφής, στο πλαίσιο αναζήτησης διπλωματικής διεξόδου στην κρίση με το Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico.
Κατά πληροφορίες από Αμερικανούς αξιωματούχους, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να εντοπίσει πρόσωπα εντός του ιρανικού πολιτικού συστήματος που θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν μια συμφωνία, την ώρα που ο Τραμπ εμφανίζεται να μετατοπίζει το βάρος της στρατηγικής του από τη στρατιωτική πίεση προς μια πολιτική διευθέτηση.
Αναζήτηση συνομιλητή εντός του ιρανικού συστήματος
Ο 64χρονος Γκαλιμπάφ, ο οποίος στο παρελθόν έχει υιοθετήσει σκληρή ρητορική έναντι των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, αξιολογείται από κύκλους του Λευκού Οίκου ως εν δυνάμει αξιόπιστος συνομιλητής για την επόμενη φάση της κρίσης. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά δεν φαίνεται να επενδύει αποκλειστικά σε ένα πρόσωπο, αλλά εξετάζει ένα ευρύτερο φάσμα πιθανών συνομιλητών, επιδιώκοντας να διαπιστώσει ποιος διαθέτει τόσο τη βούληση όσο και την πολιτική δυνατότητα να συνάψει συμφωνία.
Όπως επισημαίνουν αξιωματούχοι, πρόκειται για μια διαδικασία αξιολόγησης χωρίς οριστικές αποφάσεις, με τον Γκαλιμπάφ να συγκαταλέγεται μεταξύ των επικρατέστερων επιλογών, χωρίς όμως να έχει εξασφαλίσει προνομιακή θέση.
Διπλωματική διέξοδος εν μέσω γεωπολιτικών πιέσεων
Η αναζήτηση διαύλου επικοινωνίας αντανακλά την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να βρει διέξοδο από μια κρίση που έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές, προκαλώντας άνοδο στις τιμές της ενέργειας και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Παράλληλα, εντείνεται η συζήτηση γύρω από τη διαδοχή στην ιρανική ηγεσία, καθώς βασικά στελέχη έχουν δεχθεί πιέσεις και πλήγματα στο πλαίσιο της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, υπογράμμισε ότι πρόκειται για εξαιρετικά ευαίσθητες διεργασίες, επισημαίνοντας πως «οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαπραγματεύονται μέσω των μέσων ενημέρωσης».
Προσωρινή αποκλιμάκωση και ενεργειακοί υπολογισμοί
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με «ιδιαίτερα ισχυρές» προσωπικότητες στο Ιράν, ανακοινώνοντας παράλληλα πενθήμερη παύση στρατιωτικών πληγμάτων σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές της χώρας, όσο συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές.
Κεντρικό ρόλο στους αμερικανικούς σχεδιασμούς φαίνεται να διαδραματίζει ο παράγοντας πετρέλαιο. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουάσιγκτον αποφεύγει ενδεχόμενο πλήγμα στο νησί Χαργκ — τον βασικό εξαγωγικό κόμβο πετρελαίου του Ιράν — εκτιμώντας ότι μια μελλοντική ηγεσία θα μπορούσε να προχωρήσει σε συμφωνία ανάλογη με εκείνη που επιτεύχθηκε στη Βενεζουέλα.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρεται ως παράδειγμα η περίπτωση της αντιπροέδρου της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, ενώ γίνεται αναφορά και στον Νικολάς Μαδούρο, ως μοντέλο πολιτικής διαχείρισης κρίσεων μέσω διαπραγμάτευσης.
Επιφυλάξεις για την αμερικανική στρατηγική
Παρά τα παραπάνω, δεν λείπουν οι αμφιβολίες ακόμη και εντός συμμάχων των ΗΠΑ ως προς το κατά πόσο η Ουάσιγκτον μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τις εσωτερικές εξελίξεις στο Ιράν. Αναλυτές και αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη έχει αποδείξει ανθεκτικότητα σε εξωτερικές πιέσεις, διατηρώντας την ικανότητα να ασκεί επιρροή και να δημιουργεί προκλήσεις.
Ορισμένοι εκτιμούν ότι οι δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς ενδέχεται να αποτελούν περισσότερο εργαλείο διαμόρφωσης προσδοκιών και σταθεροποίησης των αγορών, παρά αντανάκλαση ώριμων διαπραγματεύσεων.
Ο ρόλος και τα όρια του Γκαλιμπάφ
Σύμφωνα με τον αναλυτή του International Crisis Group, Αλί Βαέζ, ο Γκαλιμπάφ αποτελεί τυπικό εκπρόσωπο του ιρανικού συστήματος εξουσίας: φιλόδοξος και πραγματιστής, αλλά ταυτόχρονα βαθιά προσηλωμένος στη διατήρηση της ισλαμικής τάξης.
Η εκτίμηση αυτή ενισχύει τις επιφυλάξεις ως προς το κατά πόσο θα μπορούσε να προχωρήσει σε ουσιαστικές παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου το στρατιωτικό και ευρύτερο σύστημα ασφαλείας διατηρεί καθοριστικό ρόλο και έντονη δυσπιστία απέναντι στη Δύση.
Εκτός κάδρου ο Ρεζά Παχλαβί
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική πλευρά δεν φαίνεται να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο ανάδειξης του εξόριστου Ρεζά Παχλαβί, εκτιμώντας ότι δεν διαθέτει επαρκή νομιμοποίηση στο εσωτερικό της χώρας.
Αντίθετα, η προσοχή επικεντρώνεται σε πρόσωπα που ήδη κατέχουν θέσεις ισχύος εντός του ιρανικού συστήματος, αναζητώντας σενάρια ανάλογα με πολιτικά μοντέλα όπως εκείνο της Βενεζουέλας.
Ο ίδιος ο Γκαλιμπάφ διέψευσε δημοσίως την ύπαρξη διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, ωστόσο Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι τέτοιες δηλώσεις εντάσσονται σε εσωτερικούς πολιτικούς χειρισμούς.
Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ επιδιώκει την επίτευξη συμφωνίας εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, με έμφαση στη σταθερότητα κρίσιμων περιοχών όπως τα Στενά του Ορμούζ και στην προοπτική κατάπαυσης του πυρός.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, η επιδίωξη της ειρήνης παραμένει η προτιμητέα επιλογή έναντι της συνέχισης της στρατιωτικής σύγκρουσης, σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Δείτε επίσης:
Πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές του Ιράν – Επιθέσεις σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Βηρυττό
