Οι Σπέτσες, το αρχοντικό νησί του Αργοσαρωνικού με την πλούσια ιστορία, την αρχοντική ομορφιά, γνωστό για την προσεγμένη εικόνα του και την αίσθηση διακριτικής πολυτέλειας, δεν θυμίζει πλέον αυτόν τον υψηλού επιπέδου προορισμό που γνώριζαν επισκέπτες και κάτοικοι τα προηγούμενα χρόνια. Αντίθετα, σε πολλά σημεία του νησιού κυριαρχεί μια εικόνα παραμέλησης που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη ούτε να δικαιολογηθεί.
Μια πρόσφατη επίσκεψη, ενόψει μάλιστα της εορταστικής περιόδου του Πάσχα, επιβεβαίωσε τη σταδιακή εγκατάλειψη και την παραίτηση -όπως φαίνεται- των τοπικών αρχών, από την φροντίδα αυτού του ιστορικού τόπου.
Εικόνες εγκατάλειψης
Ο φωτογραφικός φακός καταγράφει εικόνες παραμέλησης. Ένας ξερός χείμαρρος καταλήγει στη θάλασσα περνώντας κάτω από μια παλιά πέτρινη γέφυρα. Το έδαφος γεμάτο πέτρες, φερτά υλικά και μπάζα. Συσσωρευμένα υλικά εμποδίζουν τη φυσική ροή του νερού, δημιουργώντας μια εικόνα που δεν συνάδει με τη φροντίδα που θα περίμενε κανείς από έναν τέτοιο προορισμό.
Και εδώ δεν πρόκειται μόνο για αισθητικό ζήτημα. Σε περίπτωση έντονης βροχόπτωσης, η εικόνα αυτή μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε πρόβλημα. Το νερό δεν θα ακολουθήσει τη φυσική του πορεία, θα αναζητήσει διέξοδο αλλού, θα προκαλέσει σοβαρά προβλήματα.
Προχωρώντας στο παραλιακό μέτωπο, εκσκαφείς παρατημένοι και ογκώδη αντικείμενα παραπέμπουν σε εργοτάξιο.
Λίγο πιο κάτω μπάζα, παλιά αντικείμενα παρατημένα στον δρόμο καταστρέφουν την εικόνα της γειτονιάς του νησιού.
Σε άλλο σημείο δίπλα στη θάλασσα, δύο παλιά κανόνια -σιωπηλοί μάρτυρες της ιστορίας του νησιού– βρίσκονται τοποθετημένα πάνω σε ένα πλακόστρωτο σημείο. Το σκηνικό θα μπορούσε να αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά κάδρα των Σπετσών.
Η φθορά είναι εμφανής. Η σκουριά κυριαρχεί. Ο περιβάλλων χώρος, αν και με έντονο ιστορικό φορτίο, δεν δείχνει να απολαμβάνει τη συντήρηση που θα του άξιζε.
Η ευθύνη της εικόνας
Σε κάθε τόπο με ισχυρή ταυτότητα, η εικόνα δεν είναι δευτερεύον στοιχείο, αλλά ευθύνη. Και στην περίπτωση των Σπετσών, η ευθύνη αυτή βαραίνει αναπόφευκτα και τη δημοτική αρχή. Η δήμαρχος Σπετσών, Ευγενία Φραγκιά, καλείται να διαχειριστεί όχι μόνο την καθημερινότητα των κατοίκων, αλλά και την εικόνα ενός νησιού με ιδιαίτερο συμβολισμό.
Η κατάσταση που καταγράφεται δεν προέκυψε από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι αποτέλεσμα μιας σταδιακής χαλάρωσης σε ζητήματα που, για χρόνια, θεωρούνταν αυτονόητα: καθαριότητα, συντήρηση, αισθητική συνοχή. Και ακριβώς γι’ αυτό, η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να είναι αποσπασματική.
Το στοίχημα της επόμενης μέρας
Οι Σπέτσες δεν έχουν χάσει την ομορφιά τους, το τοπίο παραμένει μοναδικό και η ιστορία ζωντανή όμως η εικόνα που μένει στον επισκέπτη δείχνει ότι χρειάζεται φροντίδα. Καθαρούς δημόσιους χώρους. Συντηρημένα σημεία ιστορικού ενδιαφέροντος. Και η αντίδραση πρέπει να είναι άμεση προκειμένου το νησί να σταματήσει να διολισθαίνει σε μια πραγματικότητα που δεν του αξίζει.
