Η προκλητική εντολή της Άγκυρας για επιστροφή του γεωτρύπανου Yavuz στα διεθνώς οριοθετημένα και συμβατικά παραχωρημένα από την Κυπριακή δημοκρατία στην Γαλλοϊταλική κοινοπραξία ENI-TOTAL θαλασσοτεμάχια 6 και 7 της Κυπριακής ΑΟΖ και, μάλιστα εν μέσω του Ραμαντάν των Μουσουλμάνων που ξεκίνησε την Παρασκευή (23/4 – 24/5), οδηγεί για μία ακόμα φορά στα άκρα την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, απειλώντας την περιφερειακή ασφάλεια στην ευρεία περιοχή.
Πρόκειται για ποιοτική αναβάθμιση της Τουρκικής πρόκλησης σε περιοχές ξένης κυριαρχίας, καθώς για πρώτη φορά το Τουρκικό σκάφος παρεμβαίνει σε οικόπεδα Γαλλοιταλικών συμφερόντων μετά την σύμπραξη των δύο Ευρωπαϊκών εταιρειών.
Η εντολή δόθηκε ανήμερα της Κυριακής του Πάσχα και, το Yavuz κινήθηκε προς το τεμάχιο 7, προκειμένου να πραγματοποιήσει νέες παράνομες γεωτρήσεις στην περιοχή.
Το Τουρκικό σκάφος απέπλευσε λίγο πριν τα μεσάνυχτα της Κυριακής (στις 23:30) από το λιμάνι Τάσουτζου και έφθασε στον στόχο του την Δευτέρα (20/4) το απόγευμα, συνοδευόμενο μάλιστα από Τουρκική φρεγάτα, χωρίς την επικούρηση των απαραίτητων συνοδευτικών σκαφών. Η κίνησή του πραγματοποιήθηκε με βάση παράνομη NAVTEX που εξέδωσε η Τουρκία, την οποία αμέσως απέρριψε η Λευκωσία, εκδίδοντας δική της anti-NAVTEX, εκπέμποντας παράλληλα συνεχείς προειδοποιήσεις-ανακοινώσεις μέσω του «Cy- prus RADIO», μόλις το Γιαβούζ προσέγγισε τον στόχο.
Με την παράτυπη NAVTEX, η Άγκυρα είχε δεσμεύσει ευρεία περιοχή των οικοπέδων 6 και 7, από τη Δευτέρα του Πάσχα, μέχρι τα μέσα Ιουλίου (20 Απριλίου έως 18 Ιουλίου), χωρίς μέχρι στιγμής την παραμικρή αντίδραση εκ μέρους της κοινοπραξίας.
Η Τουρκική κίνηση έρχεται λίγες μόνον ημέρες μετά την δημόσια εξαγγελία της έτερης
κοινοπραξίας που δραστηριοποιείται στην Κυπριακή ΑΟΖ, της Exxon Mobil (και Qatar Pe- troleum) ότι αποσύρεται επ’ αόριστον από την περιοχή, επικαλούμενη ασύμφορη επένδυση λόγω της βύθισης των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες καθιστούν το γεωτρητικό εγχείρημα ασύμφορο, επί του παρόντος.
Το ιστορικό προηγούμενο των εταιρειών, που δραστηριοπιούνται στην Κυπριακή ΑΟΖ δεν
επιτρέπει εφησυχασμό, καθώς, ειδικά η Ιταλική ΕΝΙ, έχει τραπεί και στο παρελθόν σε φυγή, μόλις εμφανίσθηκαν Τουρκικές φρεγάτες στην περιοχή. Η στάση της Ιταλικής εταιρείας υποχρέωσε την Λευκωσία να αναπροσαρμόσει τις αδειοδοτήσεις, «ενισχύοντας» τα τεμάχια που είχαν παραχωρηθεί στην ENI και με την Γαλλική TO- TAL, λόγω διαφορετικής στάσης του Παρισιού από την Ρώμη. Η κίνηση έγινε τον Σεπτέμβριο πέρυσι (σ.σ. την ημέρα με τα τρία εννιάρια (19/9/19), όταν ο Κύπριος υπ. Ενέργειας, Γ. Λακκοτρύπης, είχε συνάντηση με αξιωματούχους των TOTAL-ΕΝΙ, οι οποίοι υπέγραψαν συμφωνία για εκμετάλλευση του τεμαχίου 7.
Παρά την τερατώδη πρόκληση, Λευκωσία και Αθήνα τηρούν ψύχραιμους τόνους, καταγγέλλοντας βεβαίως την πειρατική συμπεριφορά της Τουρκίας με αντίστοιχες ανακοινώσεις των υπουργείων Εξωτερικών, θεωρώντας, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ότι η νέα εξόφθαλμη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου εκ μέρους της Άγκυρας δεν μπορεί να παράξει αποτέλεσμα, καθώς η περιοχή είναι οριοθετημένη με διεθνείς συμφωνίες,
παραχωρημένη με διεθνείς συμβάσεις στις εταιρείες και οι Τουρκικές ενέργειες δεν μπορούν να έχουν ουσιαστική συνέχεια…
Την Ελλάδο-Κυπριακή «ψυχραιμία» ενισχύει, σε έναν βαθμό, ανακοίνωση του Στ. Ντηπάρτμεντ, σύμφωνα με την οποία «οι Ην. Πολιτείες ανησυχούν βαθειά για τις πρόσφατες αναφορές (σ.σ. μέσω του Τύπου) σχετικά με τα σχέδια της Τουρκίας για γεωτρήσεις σε θαλάσσια περιοχή της Κύπρου». Η ανακοίνωση δεν αποφεύγει τις άκομψες «χοντροκοπιές», εξισώνοντας επιτιθέμενο και αμυνόμενο, καθώς καλεί τα μέρη να αποφύγουν ενέργειες που αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή…!
Αθήνα και Λευκωσία εκτιμούν ότι η Τουρκική κίνηση είναι μία ακόμα κίνηση εντυπωσιασμού, εν μέσω παγκόσμιας υγειονομικής κρίσης και με την οικονομική κρίση να κτυπά την πόρτα της Τουρκίας. «Η κοινοπραξία ENI-TOTAL αναβάλλει και δεν αναστέλλει το πρόγραμμά της στην περιοχή», σημειώνει εξ άλλου στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο αν. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής πολιτικής στο Πάντειου Πανεπιστήμιο, Άγγελος Συρίγος,
επισημαίνοντας ότι «με δεδομένη την διαμορφωθείσα τιμή του πετρελαίου στα 15 Δολάρια/βαρέλι, η συγκυρία δεν ευνοεί στην τρέχουσα φάση περαιτέρω επενδύσεις των
εταιρειών, γεγονός που είναι λογικό».
«Η κατάσταση είναι τελείως διαφορετική από ότι εάν η τιμή του πετρελαίου ήταν στα 45-50
Δολλάρια/βαρέλι, γεγονός που οδηγεί τις εταιρείες να αναπροσαρμώσουν την στρατηγική τους στις περιοχές που δραστηριοποιούνται παγκοσμίως», αναφέρει ο καθηγητής Συρίγος, καθώς συνέχιση των εργασιών υπό αυτές τις συνθήκες δεν μπορεί να είναι αποδοτική και επομένως θα έπρεπε να διακόψουν τις δραστηριότητες, μέχρι η κατάσταση να ομαλοποιηθεί.
«Τι κάνεις σε αυτήν την περίπτωση; Κόβεις την δραστηριότητα μέχρι νεωτέρας» τονίζει σχετικά.
Η Τουρκία όμως, εκμεταλλεύεται την συγκυρία και προχωρεί σε μία κίνηση, χωρίς να ερευνήσει προηγουμένως για λογαριασμό της ούτε τις ενεργειακές δυνατότητες, ούτε το ίδιο το αποτέλεσμα που θεωρητικά επιδιώκει, καθώς εκ των πραγμάτων, δεν ενδιαφέρεται για το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα, αλλά επιθυμεί απλώς «να δείξει σημαία στην
περιοχή», σημειώνει ο καθηγητής Συρίγος.
Ο κ. Συρίγος εξηγεί ότι «εάν οι προθέσεις της Τουρκίας ήταν πράγματι εμπορικές θα έπρεπε και αυτή να σταματήσει τις έρευνες και γεωτρήσεις, μέχρι η τιμή του πετρελαίου να επανέλθει σε επίπεδα συμφέρουσας εκμετάλλευσης. Αλλά η Τουρκία έχει δικό της στόλο ερευνητικών σκαφών και πλωτών γεωτρυπάνων και προχωρεί σε αυτές τις κινήσεις, ανεξάρτητα από οφέλη ή ζημίες»…
Συρίγος: «Αναμένεται αντίδραση από τους Γάλλους»
Είναι βέβαιο ότι η δυσμενής διεθνής συγκυρία, λόγω της υγειονομικής κρίσης δεν ευνοεί στην παρούσα φάση την ομαλή εξέλιξη του ενεργειακού προγράμματος της Κύπρου αφήνοντας χώρο στην Τουρκία να παρανομεί σε ξένη ιδιοκτησία. Ωστόσο, η κατάσταση «είναι σαν να έχω ένα οικόπεδο στο οποίο για κάποιους λόγους δεν κτίζω και έρχεται άλλος να κτίσει» σημειώνει χαρακτηριστικά ο Α. Συρίγος, τονίζοντας οτι «η Κύπρος είναι καθ’ όλα διεθνώς εντάξει… Έχει οριοθετήσει τις περιοχές, τις χώρισε, πραγματοποίησε διεθνείς
διαγωνισμούς, αδειοδότησε τα τεμάχια και συνεπώς δεν έχει σε τίποτα να απολογηθεί…».
Σημειώνει πάντως ότι αν όχι η Ιταλία, η Γαλλία μετά την παρέλευση της κρίσης του κορωνοϊού, με κάποιο τρόπο θα αντιδράσει στις Τουρκικές ενέργειες στην Κύπρο. Το πρόβλημα θα είναι περισσότερο περίπλοκο ως προς την Ελλάδα, όταν ενδεχομένως και μέσα στο καλοκαίρι η Τουρκία επιχειρήσει ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές «εφαπτόμενες» Ελληνικών συμφερόντων, επικαλούμενη το πλαστό «μνημόνιο» Τουρκίας-Λιβύης, το οποίο πάντως αποτελεί με το ένα ή τον άλλο τρόπο διεθνή Συμφωνία, την ώρα που η Ελλάδα δεν έχει κανένα «χαρτί» στην περιοχή.
