Οι τραγικές ελλείψεις εθνικού συντονισμού μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας, στοιχίζουν σε ζητήματα εθνικής ασφαλείας, σε μια περίοδο που τέτοια λάθη καθίστανται ανεπίτρεπτα. Στα τέλη Δεκεμβρίου, η Αθήνα υπέβαλε το τελικό εθνικό πλάνο για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Δράση Ασφαλείας για την Ευρώπη (SAFE). Το σχέδιο περιλαμβάνει έξι κομβικά προγράμματα συνολικού προϋπολογισμού 805 εκατ. ευρώ, ποσό που υπερβαίνει ελαφρώς το εγκεκριμένο δανειακό όριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (787,6 εκατ. ευρώ).
Ο χάρτης των έξι προγραμμάτων
Η ελληνική πρόταση εστιάζει στην ενίσχυση της αποτροπής μέσω τεχνολογιών αιχμής, με τα εξής σκέλη:
Εθνικός Δορυφόρος: Στρατιωτικές επικοινωνίες με προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ.
Drones & Anti-drone συστήματα: Δύο ξεχωριστά προγράμματα ύψους 120 εκατ. και 100 εκατ. ευρώ αντίστοιχα.
Δορυφόροι Mini Cubes SAR: Συστήματα παρατήρησης ύψους 80 εκατ. ευρώ.
Σύγχρονα Συστήματα Επικοινωνιών: Ευρυζωνικά δίκτυα ύψους 70 εκατ. ευρώ.
Κρυπτοσυσκευές: Ασφάλεια πληροφοριών με κόστος 35 εκατ. ευρώ.
Το ζήτημα των κοινών προμηθειών και το «όχι» της Λευκωσίας
Βασική προϋπόθεση της πρωτοβουλίας SAFE είναι η συνεργασία μεταξύ κρατών-μελών. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του doureios.com, ενώ η Αθήνα παρουσίασε την Κύπρο ως βασικό εταίρο σε αρκετά προγράμματα (Δορυφόροι, Drones, Κρυπτοσυσκευές), οι πληροφορίες αναφέρουν σοβαρές εμπλοκές.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η άρνηση της Λευκωσίας να συμμετάσχει στο κορυφαίο πρόγραμμα του Εθνικού Δορυφόρου. Παρά τις αρχικές προσδοκίες για «εξασφαλισμένη» συνεργασία, οι Κύπριοι αξιωματούχοι φέρονται να απέρριψαν την ελληνική πρόταση λόγω έλλειψης τεχνικών προδιαγραφών και σαφούς κοστολόγησης. Κατά τον τεχνικό διάλογο, οι απαντήσεις του ελληνικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας κρίθηκαν ανεπαρκείς, με αποτέλεσμα ο Κύπριος Υπουργός Άμυνας, Βασίλης Πάλμας, να τηρήσει αυστηρή τεχνοκρατική στάση.
Αβεβαιότητα για τη διεθνή στήριξη
Η αποστασιοποίηση της Κύπρου δημιουργεί ερωτήματα για την εγκυρότητα του ελληνικού φακέλου. Ενώ η Αθήνα προσδοκά σε συνεργασία με τη Νορβηγία για τον δορυφόρο, δεν υπάρχει έως τώρα επίσημη δέσμευση από το Όσλο, παρά μόνο γενικό ενδιαφέρον. Αντίθετα, η Κύπρος κατάφερε να πάρει έγκριση για το δικό της εθνικό σχέδιο ήδη από τις 15 Ιανουαρίου, γεγονός που αποδίδεται στην αρτιότερη προετοιμασία των υπηρεσιών της.
Η Στρατηγική σημασία του δορυφόρου και η «σκιά» της Νορβηγίας
Το πρόγραμμα του Εθνικού Δορυφόρου (MILSATCOM) αποτελεί το «βαρύ πυροβολικό» του σχεδιασμού, απορροφώντας πάνω από το 50% των πόρων. Παρά το γεγονός ότι ο Νίκος Δένδιας το είχε εντάξει στα εμβληματικά προγράμματα με αρχικό κόστος 120 εκατ. ευρώ, η τρέχουσα εκτόξευση του προϋπολογισμού στα 400 εκατ. ευρώ και η πιθανή προτίμηση σε νορβηγικό οίκο μέσω των διαδικασιών SAFE, παραμένουν σημεία προς διερεύνηση.
Πηγές με γνώση των παρασκηνίων επισημαίνουν ότι ορισμένες υποβολές προγραμμάτων έγιναν κατόπιν «πολιτικής υπόδειξης», γεγονός που ίσως εξηγεί τις διαπιστωμένες ασάφειες στους τεχνικούς φακέλους που προκάλεσαν τη δυσφορία των εταίρων.
Δείτε επίσης:
- Εγκρίθηκαν τα οκτώ εθνικά σχέδια άμυνας του SAFE – 1,2 δις θα λάβει η Κύπρος
- Εξηγήσεις Δένδια για την απόρριψη του SAFE: «Ορθώς πράξαμε, σε 3 μήνες θα καταλήξουμε»
- SAFE: «Πόρτα» από την Κομισιόν στo ελληνικό σχέδιο των 2,8 δισ.
Ανεπαρκείς τεχνικές προδιαγραφές και κοστολόγηση σημαίνουν μόνο ένα πράγμα. Υπερκοτοστολόγηση, μίζες και αδιαφανείς διαδικασίες συνεπώς καλώς και απέρριψαν την πρόταση. Αυτό θα έκανε κάθε στοιχειωδώς σοβαρή κυβέρνηση.
Μπορει εδώ αυτά να είναι ο κανόνας για αυτό και μαθαίνουμε συνεχώς για σκάνδαλα αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι κανόνας και για άλλες χώρες. Ακόμα και για εκείνες που έχουν θεωρητικά τα περισσότερα κοινά με εμάς.
Πέραν τούτου, όταν αναφερόμαστε σε cubeSAT μιλάμε για δορυφόρους μικρογραφίες με περιορισμένες δυνατότητες. Τέτοιους δορυφόρους συνήθως κατασκευάζουν σχολεία και πανεπιστήμια, όχι σοβαροί κυβερνητικοί οργανισμοί για στρατιωτική χρήση.