Επτά νησιά του Αιγαίου έχουν κηρυχθεί φέτος σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της έντονης λειψυδρίας, με την Αστυπάλαια να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίεσης που προκαλεί η παρατεταμένη ανομβρία. Το νησί, όπου το νερό για πόση προέρχεται κυρίως από εμφιαλωμένες ποσότητες, βρίσκεται αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο νέων ελλείψεων εάν οι βροχοπτώσεις παραμείνουν περιορισμένες και την επόμενη χρονιά.
Η τεχνητή λίμνη έχει μόλις το ένα έκτο του νερού της
Η Αστυπάλαια, στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, δεν επωφελήθηκε από τις βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν στη βόρεια και δυτική Ελλάδα και οι οποίες έκαναν τον φετινό χειμώνα τον πιο βροχερό στη χώρα από το 2022. Αντίθετα, σύμφωνα με στοιχεία των τοπικών αρχών, η φετινή περίοδος ήταν η δεύτερη πιο ξηρή στο νησί από το 2020.
Ο δήμαρχος Αστυπάλαιας, Νίκος Κομηνέας, περιέγραψε το μέγεθος της ανομβρίας με χαρακτηριστικό τρόπο, λέγοντας πως αν συγκεντρωνόταν όλο το νερό που έπεσε μέσα στη χρονιά σε έναν κουβά ή μια λεκάνη, το ύψος του θα έφτανε μόλις τα 2,5 εκατοστά.
Η δήλωση έγινε κοντά στην τεχνητή λίμνη του νησιού, τη μοναδική δεξαμενή νερού που καλύπτει ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης. Η λίμνη κατασκευάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και σήμερα διαθέτει περίπου 150.000 κυβικά μέτρα νερού, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο ένα έκτο της συνολικής χωρητικότητάς της.
Με την ημερήσια κατανάλωση κατά τους θερινούς μήνες να φτάνει περίπου τα 900 κυβικά μέτρα, τα διαθέσιμα αποθέματα επαρκούν για περίπου πεντέμισι μήνες.
Οι αγρότες επέστρεψαν στα πηγάδια
Η έλλειψη νερού οδήγησε τις τοπικές αρχές στη λήψη αυστηρών μέτρων για την προστασία των αποθεμάτων. Τον Απρίλιο διακόπηκε η παροχή νερού από την τεχνητή λίμνη προς αγρότες της περιοχής Λιβάδι, ώστε να εξοικονομηθούν πολύτιμες ποσότητες.
Η 71χρονη αγρότισσα Ευδοκία Παλατιανού αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει υφάλμυρο νερό από το πηγάδι της, με αποτέλεσμα τα λαχανικά που καλλιεργούσε να καταστραφούν.
«Αν δεν βρέξει, δεν θα φυτέψω τίποτα», ανέφερε, στεκόμενη δίπλα σε ένα ξεραμένο δέντρο που παλαιότερα έδινε μανταρίνια, στην κύρια εύφορη περιοχή του νησιού.
Τον Μάιο η Αστυπάλαια κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την εγκατάσταση προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης στη Χώρα, δυναμικότητας 600 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως.
«Το κάναμε με βαριά καρδιά, αλλά ευτυχώς υπάρχει αυτή η εναλλακτική λύση για εκείνους», δήλωσε ο δήμαρχος, σημειώνοντας ότι εφόσον οι βροχοπτώσεις αποκαταστήσουν τα αποθέματα, οι αγρότες θα μπορέσουν να συνδεθούν ξανά με το δίκτυο.
Από 1.400 μόνιμους κατοίκους σε 7.000 το καλοκαίρι
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, όταν ο πληθυσμός του νησιού αυξάνεται από περίπου 1.400 μόνιμους κατοίκους σε 7.000 άτομα.
Τον Ιούνιο, ο χάρτης του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ξηρασίας Copernicus κατέταξε την Αστυπάλαια στην πορτοκαλί ζώνη, ως ένδειξη πρώιμης εμφάνισης συνθηκών ξηρασίας.
Στην περιοχή Ανάληψη, στα ανατολικά του νησιού, κτηνοτρόφοι που εκτρέφουν αιγοπρόβατα αναγκάζονται να μεταφέρουν νερό για να γεμίσουν τις δεξαμενές τους ή να χρησιμοποιούν νερό χαμηλότερης ποιότητας από γεωτρήσεις.
Η υπάρχουσα μονάδα αφαλάτωσης που εξυπηρετεί την περιοχή δεν επαρκεί για τις αυξημένες ανάγκες, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί δεύτερη προσωρινή εγκατάσταση στη Χώρα. Παράλληλα, σχεδιάζεται η κατασκευή μόνιμης μονάδας μέχρι το τέλος του έτους.
Η αφαλάτωση ως λύση ανάγκης
Δεκάδες μονάδες αφαλάτωσης έχουν ήδη εγκατασταθεί σε ελληνικά νησιά, ωστόσο απαιτούν σημαντικές ποσότητες ενέργειας και έχουν υψηλό λειτουργικό κόστος.
Ο Νίκος Κομηνέας αναγνωρίζει ότι η αφαλάτωση δεν αποτελεί ιδανική λύση, αλλά θεωρεί πως είναι απαραίτητη ως εφεδρικό μέτρο απέναντι στην κλιματική πίεση. «Μια μεγάλη ανησυχία για μένα ήταν τι θα συμβεί αν δεν βρέξει ξανά ούτε φέτος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ξενοδοχεία λαμβάνουν μέτρα εξοικονόμησης
Η ανησυχία για τα αποθέματα νερού έχει κινητοποιήσει και τον τουριστικό κλάδο του νησιού.
Η 42χρονη Καρολίνα Αλκαλάι, που διαχειρίζεται ξενοδοχείο στη Χώρα με θέα στο κάστρο και το Αιγαίο, προσφέρει κουπόνι 5 ευρώ στους επισκέπτες που επιλέγουν να μην χρησιμοποιούν καθημερινά την υπηρεσία καθαρισμού δωματίου, προκειμένου να περιοριστεί η κατανάλωση νερού.
Όπως ανέφερε, οι πελάτες έχουν ανταποκριθεί θετικά στο μέτρο. Παράλληλα, σχεδιάζοντας τη δημιουργία δεύτερου ξενοδοχείου στο νησί, εξετάζει την κατασκευή δεξαμενής συλλογής βρόχινου νερού αντί για πισίνα ή τζακούζι.
15 εκατ. ευρώ για έργα σε εννέα νησιά
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, έχει εγκρίνει χρηματοδότηση ύψους 15 εκατομμυρίων ευρώ για έργα αφαλάτωσης, αναβάθμισης δικτύων και κατασκευής δεξαμενών σε εννέα από τα περισσότερα από 200 κατοικημένα ελληνικά νησιά. Από το συνολικό ποσό, 1,5 εκατ. ευρώ προορίζονται για την Αστυπάλαια.
Τον Ιούνιο, ο υπουργός ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του για το ζήτημα της ανθεκτικότητας απέναντι στη λειψυδρία, υπογραμμίζοντας πως για την Ελλάδα το νερό δεν αποτελεί θεωρητικό ζήτημα αλλά θέμα ασφάλειας, οικονομικής ανάπτυξης και προστασίας των τοπικών κοινωνιών.
Την ίδια στιγμή, επιστημονικές εκτιμήσεις προειδοποιούν ότι το πρόβλημα ενδέχεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», η ξηρασία μπορεί να επιδεινωθεί έως το 2049, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας αναμένεται να αυξήσει ακόμη περισσότερο την πίεση στους υδάτινους πόρους των ελληνικών νησιών.
Δείτε επίσης:
- Πόρος: Το νησί κηρύσσεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας
- Δήμαρχος Τήνου για τη λειψυδρία: «Οι ιδιωτικές πισίνες πρέπει να καταργηθούν»
- SOS για το νερό στην Αλόννησο: Έκτακτη ημερίδα σήμερα για τη λειψυδρία – Κάλεσμα στους πολίτες
