Τα τελευταία χρόνια η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία καταγράφει σημαντικά επίπεδα ανάπτυξης και εμβάθυνσης λόγω της σύγκλισης των γεωπολιτικών συμφερόντων των δύο χωρών στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων – ανατολικής Μεσογείου.
- Από τον Περικλή Ζορζοβίλη
Καταλυτικό ρόλο διαδραμάτισε η γεωπολιτική «αυτονόμηση» της Τουρκίας του Ερντογάν, που πλέον απροκάλυπτα επιδιώκει στρατηγικές επιδιώξεις, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις κινούνται σε αντίθετη κατεύθυνση από αυτές των ΗΠΑ και του δυτικού στρατοπέδου.
Την παρούσα περίοδο που η Ελλάδα αντιμετωπίζει άμεση απειλή κατά της ακεραιότητας και των ζωτικών συμφερόντων της, η αξιοποίηση στον μέγιστο δυνατό βαθμό της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας σε πρακτικό επίπεδο και συγκεκριμένα στην ενίσχυση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΕΔ) αποτελεί το ζητούμενο.
Πρωταρχικός στόχος της χώρας, αν και χαρακτηρίζεται αναπτυγμένη οικονομία, θα πρέπει να είναι η ένταξή της στο ύψους 5,57 δισ. δολαρίων (για το οικονομικό έτος 2021) πρόγραμμα FMF (Foreign Military Financing: ξένη στρατιωτική χρηματοδότηση) ως «κύριος στρατηγικός εταίρος» των ΗΠΑ, ώστε να καταστεί, όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Τυνησία, αποδέκτης επιχορηγήσεων («grants») για την προμήθεια αμυντικού υλικού από τις ΗΠΑ.
Είναι αυτονόητο ότι η επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου θα συνδράμει σημαντικά στην αναβάθμιση της εθνικής αμυντικής ικανότητας, χωρίς περαιτέρω επιβάρυνση της εθνικής οικονομίας. H αρχή έχει ήδη γίνει με τον νόμο Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act του 2019, που αφενός δημιούργησε τον σχετικό λογαριασμό και αφετέρου προέβλεψε την αρχική διάθεση 3.000.000 δολαρίων ως επιχορήγηση. Αυτό που απαιτείται είναι η ελληνική πλευρά, αξιοποιώντας τη συνεχή αναβάθμιση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, να επιτύχει την αύξηση των διατιθέμενων πιστώσεων.
Παράλληλα θα πρέπει να επιδιωχθεί και η περαιτέρω αύξηση των πιστώσεων που διατίθενται μέσω του ύψους 104.900.000 δολαρίων (για το οικονομικό έτος 2021) προγράμματος IMET (International Military Education and Training: διεθνής στρατιωτική εκπαίδευση και κατάρτιση), που καλύπτει το κόστος παροχής εκπαίδευσης στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων σε σχολές των ΗΠΑ και αποστολής κινητών ομάδων εκπαίδευσης στη χώρα-αποδέκτη. Για το 2020, με τον ίδιο νόμο, το ποσό αυξήθηκε στα 2.000.000 δολάρια (διπλάσιο σε σχέση με το 2018), αλλά συνεχίζει να υπολείπεται των αναγκών.
Δωρεάν υλικό
Μέγιστη προσπάθεια απαιτεί και η εξάντληση των δυνατοτήτων στις δωρεάν παραχωρήσεις πλεονάζοντος αμυντικού υλικού (EDA: Excess Defence Articles). Ας σημειωθεί εδώ ότι αν και η παραχώρηση του υλικού είναι δωρεάν, εντούτοις συνεπάγεται κόστη που σχετίζονται με την επαναφορά του σε πλήρη λειτουργική κατάσταση (όπου κατά περίπτωση απαιτείται), τη δημιουργία ή τη συμπλήρωση της αναγκαίας υποδομής επιχειρησιακής αξιοποίησης, εκπαίδευσης, λογιστικής και τεχνικής υποστήριξης στη χώρα και τη μεταφορά του από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα.
Τα τελευταία χρόνια ολοκληρώθηκαν με επιτυχία προγράμματα, όπως η προμήθεια 460 τεθωρακισμένων οχημάτων της οικογένειας M113, 70 εξοπλισμένων ελικοπτέρων αναγνώρισης OH-58D Kiowa Warrior, 10 μεταφορικών ελικοπτέρων CH-47D Chinook, 4 σκαφών ειδικών επιχειρήσεων Mark V (για τη Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών του ΠΝ).
Όμως, καταγράφηκαν και «απώλειες» λόγω αδυναμίας εξεύρεσης των πιστώσεων για το κόστος μεταφοράς, όπως η μη απόκτηση (περί τα μέσα της δεκαετίας του 2010) αρκετών δεκάδων βυτιοφόρων οχημάτων καυσίμων M978 της οικογένειας HEMTT, που θα αναβάθμιζαν τις υφιστάμενες δυνατότητες.
Την παρούσα περίοδο ένα μείζον πρόγραμμα απόκτησης κύριου υλικού ως EDA αφορά τροχοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα M1117 Guardian (έως 1.200 οχήματα). Σύμφωνα με πληροφορίες, η σχετική αποστολή προσφοράς και αποδοχής (LOA) υπεγράφη από την ελληνική πλευρά τον περασμένο Ιανουάριο και αναμένονται οι εξελίξεις. Πιθανότατα για τη χρηματοδότηση του προγράμματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν και 25.000.000 δολάρια που προβλέπει για την Ελλάδα το πρόγραμμα ERIP (European Recapitalization Incentive Program: ευρωπαϊκό πρόγραμμα κινήτρων ανακεφαλαιοποίησης) του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Προς αξιοποίηση είναι επίσης οι τεράστιες δυνατότητες για την παραχώρηση ή την προμήθεια με μικρό κόστος ανταλλακτικών για τα αμερικανικής προέλευσης συστήματα, εργαλείων, συστημάτων – υλικών εκπαίδευσης και πυρομαχικών (μάχης και ασκήσεων). Μάλιστα, σε κρούσεις της ελληνικής πλευράς για τον άμεσο δανεισμό πυρομαχικών εκπαίδευσης, η αντίδραση ήταν θετική. Μπορεί τα εν λόγω υλικά να μην είναι εντυπωσιακά, είναι όμως εξαιρετικά κρίσιμα για την αποκατάσταση της διαθεσιμότητας συστημάτων που τη δεκαετία των μνημονίων υπέφεραν από την έλλειψη εθνικών πιστώσεων.
Λιμένας Αλεξανδρούπολης
Πολλαπλά οφέλη θα προκύψουν επίσης από έργα σε υποδομές που γίνονται στο πλαίσιο της διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η συνδρομή του Ναυτικού των ΗΠΑ στην ανέλκυση ναυαγίου στον λιμένα της Αλεξανδρούπολης, που επί 10 χρόνια είχε αχρηστεύσει περίπου το μισό του προβλήτα, μήκους 500 μέτρων, ή τα έργα υποδομών στη Σούδα, τον «στρατιωτικό πολύτιμο λίθο του NATO στην ανατολική Μεσόγειο» (όπως την είχε ονομάσει η σχετική μελέτη του ινστιτούτου Lexington το 2016), που σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει η αμερικανική πλευρά και τα οποία φυσικά θα αντανακλάσουν και στις εθνικές αμυντικές δυνατότητες.
Υποεκτιμημένη η συνεκπαίδευση μονάδων
Η ελληνική πλευρά πρέπει, εκ κατακλείδι, να αξιοποιήσει και μια διάσταση ορισμένων δυνατοτήτων που διαθέτει και την οποία μάλλον δεν έχουμε επαρκώς εκτιμήσει. Για παράδειγμα, η σε τακτά χρονικά διαστήματα συνεκπαίδευση ελληνικών και αμερικανικών μονάδων τεθωρακισμένων δεν θα πρέπει να θεωρηθεί σύμπτωση.
Είναι αντίθετα βάσιμη ένδειξη ότι οι Αμερικανοί αξιολόγησαν τον κυρίαρχο ρόλο του Ελληνικού Στρατού σε επίπεδο ΝΑΤΟ (εκτός Τουρκίας) με τις καλά εκπαιδευμένες περίπου 30 μονάδες τεθωρακισμένων και περί τα 1.350 άρματα μάχης σε υπηρεσία. Η συχνή ανάπτυξη αμερικανικών μονάδων τεθωρακισμένων στη χώρα μας για εκπαίδευση θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα για τη δημιουργία κέντρου ασκήσεων διπλής ενέργειας για την υψηλού ρεαλισμού εκπαίδευση ελληνικών και αμερικανικών δυνάμεων.
Συστηματική ενημέρωση για τις εξελίξεις στις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ, ώστε να γίνονται έγκαιρα οι σχετικοί σχεδιασμοί και οι προεργασίες, στοχευμένες αιτήσεις (οι τεράστιοι κατάλογοι αιτούμενων του παρελθόντος δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα) και η επίτευξη συνεργιών θα βοηθήσουν σημαντικά στην επίτευξη της ενίσχυσης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
