Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που στην χώρα μας καταγράφηκε το πρώτο κρούσμα κορωνοϊού, σημαίνοντας συναγερμό στις υγειονομικές αρχές. Δύο εβδομάδες αργότερα η Ελλάδα μπήκε στην πρώτη καραντίνα, σηματοδοτώντας τον «εφιάλτη», με τους περιορισμούς, τα πρόστιμα και τα δεκάδες χιλιάδες θύματα.
Ένας εκ των επιστημόνων, που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο τα έτη που πέρασαν είναι ο Νίκος Τζανάκης, καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Πρόκειται για τον επιστήμονα, που μέσω των μαθηματικών επιδημιολογικών μοντέλων που «έτρεχε» με την ομάδα του, προέβλεπε συχνά την πορεία του κορωνοϊού. Ο ίδιος αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο μίας νέας πανδημίας, στον εμβολιασμό, αλλά και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
«Αυτή τη στιγμή στον πλανήτη συντελούνται πολύ μεγάλες κλιματικές, οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές. Σε αυτές περιλαμβάνονται και οι μεγάλες μεταναστευτικές ροές, η ανισοκατανομή του πλούτου, η έντονη οικονομική δραστηριότητα που πολλές φορές λαμβάνει επικίνδυνες διαστάσεις. Όλα αυτά είναι επιδημιολογικοί παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν στην εξέλιξη να έχουμε επόμενη πανδημία σε χρόνο βραχύτερο από τον συνηθισμένο», είπε αρχικά, σχετικά με το ενδεχόμενο μίας νέας πανδημίας και συνέχισε:
«Τώρα έχουμε πανδημία κάθε 10 χρόνια περίπου, όμως, πιθανώς να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα νωρίτερα. Είχαμε το 2011 και το 2019 – 2020, δεν αποκλείεται να αντιμετωπίζουμε μια τέτοια κατάσταση κάθε 7 με 8 χρόνια, ή ακόμη και κάθε 5 με 6 χρόνια».
«Δεν αποκλείεται ιοί που ανιχνεύονται σε θηλαστικά, να μολύνουν ανθρώπους»
Στο πλαίσιο αυτό, σχολίασε πως τα παραπάνω είναι επιστημονικές θεωρίες, που βασίζονται όμως σε κάποια σοβαρά ιστορικά και επιστημονικά γεγονότα, καθώς και σε επιδημιολογικούς παράγοντες που εκτιμούμε στο σήμερα.
«Ακόμη, μέσα από την εξελικτική βιολογία, οι βιολόγοι έχουν παρατηρήσει έντονες αλλαγές σε μια σειρά από ιούς οι οποίοι -ενώ κανονικά δεν προσβάλλουν τους ανθρώπους- φαίνεται να κάνουν εξελικτικά άλματα τα οποία τους φέρνουν πιο κοντά στο να γίνουν μολυσματικοί για τον άνθρωπο», εξήγησε, μιλώντας στο iatropedia.gr και συμπλήρωσε: «Παράδειγμα είναι κάποιοι ιοί της γρίπης, του συμπλέγματος ΗΝ που θα μπορούσαμε να τους πούμε και ιούς των πτηνών, οι οποίοι φαίνεται ότι κάνουν εξελικτικά άλματα. Κάποιοι από αυτούς ανιχνεύονται σε κάποια θηλαστικά, κάτι που σημαίνει ότι δεν αποκλείεται σε μερικές ακόμη μεταλλάξεις να γίνουν ικανοί αυτοί οι ιοί να μολύνουν και ανθρώπους».
Σε ερώτηση για τις ιώσεις που βρίσκονται σε έξαρση μετά την πανδημία, ο Νίκος Τζανάκης εξήγησε πως πρόκειται για μια παρενέργεια και μια επιπλοκή όλων των πανδημιών και ιδιαίτερα της πανδημίας του κορωνοϊού. «Πήραμε εκτεταμένα μη φαρμακευτικά και περιοριστικά μέτρα, με αποστασιοποίηση, εκτεταμένη χρήση μασκών και lockdown. Δημιουργήθηκε ένα ανοσολογικό έλλειμμα σε επίπεδο κοινότητας και σε επίπεδο ατομικό. Αυτό το ανοσολογικό “δάνειο”, όπως το έχω ονομάσει, δημιούργησε τις συνθήκες έτσι ώστε συνηθισμένοι ιοί να εκδηλωθούν και βαρύτερα και συχνότερα τα μεταπανδημικά χρόνια. Πιστεύω ότι σε ένα χρόνο θα ομαλοποιηθεί αυτή η κατάσταση», απάντησε ο καθηγητής.
«Πρέπει το ΕΣΥ να μπορεί να “σηκώσει” το βάρος και να είναι έτοιμο για μια επόμενη πανδημία»
Στην συνέχεια, έκανε λόγο για το Εθνικό Σύστημα Υγείας, επισημαίνοντας πως αυτό που μάθαμε από την πανδημία σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι πως χρειάζεται επειγόντως η εφαρμογή πρωτοκόλλων γρήγορης ανίχνευσης και γρήγορης απόκρισης στην περίπτωση τέτοιας απειλής.
«Νομίζω ότι αν βάλουμε το ΕΣΥ σε μια συγκριτική ιεράρχηση με τα υπόλοιπα κράτη της Ευρώπης, δεν μπορώ να πω ότι αποτύχαμε στην πανδημία. Σίγουρα θα μπορούσαμε να τα πάμε καλύτερα», είπε και προσέθεσε:
«Νομίζω ότι χρειάζεται και σήμερα ακόμα, να οργανωθεί καλύτερα το υγειονομικό σύστημα της Ελλάδας, ποιοτικότερα και να οργανωθούν και να στελεχωθούν όλες εκείνες οι κρίσιμες δομές που χρειάζονται στις περιπτώσεις των πανδημιών, όπως είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και τα Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια νοσοκομεία, ώστε οι διαδικασίες πρόσβασης όλων των ανθρώπων και των κατοίκων της Ελλάδας στις υπηρεσίες υγείας και είναι άμεσες. Πρέπει το ΕΣΥ να μπορεί να “σηκώσει” το βάρος και να είναι έτοιμο για μια επόμενη πανδημία».
Μάλιστα, έκανε σαφές πως η πρόσληψη προσωπικού και οι υπόλοιπες αλλαγές που γίνονται είναι προς τη σωστή κατεύθυνση για την θωράκιση του ΕΣΥ, ωστόσο, κρίνει πως δεν επαρκούν. «Θα πρέπει να παρθούν και άλλα μέτρα προς την κατεύθυνση της στελέχωσης, της οργάνωσης, αλλά και της ποιοτικής αναβάθμισης των υπηρεσιών υγείας σε επίπεδο και δημόσιου αλλά και ιδιωτικού τομέα», σημείωσε σχετικά.
«Ευθύνη των προηγμένων χωρών η πρόσβαση όλων στα εμβόλια»
Τέλος, ο Νίκος Τζανάκης αναφέρθηκε στον εμβολιασμό, υποστηρίζοντας πως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πλανήτης είναι η ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας όλων των ανθρώπων του πλανήτη.
«Είναι μια κρίσιμη παράμετρος. Κατ’ αρχήν υπάρχει μια ηθική και ανθρωπιστική υπόσταση, γιατί πρέπει όλοι μας να έχουμε ισότιμη πρόσβαση στα εμβόλια και σε οποιαδήποτε υπηρεσίες υγείας. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Υπάρχει και μία πρακτική αξία διότι εάν δεν εμβολιαστεί και δεν προφυλαχτεί ένα μέρος του πλανήτη, πάρα πολύ εύκολα αυτό μπορεί να είναι η «θρυαλλίδα», η «πυριτιδαποθήκη», όπου μια πανδημία μπορεί να μην ελεγχθεί. Το είδαμε αυτό σε επανειλημμένες παραγωγές μεταλλαγμένων στελεχών σε χώρες της Αφρικής που είχαν χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη», τόνισε χαρακτηριστικά.
Σε ερώτηση για το τι πρέπει να γίνει και ποιος θα πρέπει να αναλάβει αυτήν την ευθύνη, ο καθηγητής απάντησε πως είναι ευθύνη των φορέων υγείας σε πλανητικό επίπεδο, όπως είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και οι προηγμένες χώρες.
«Δεν μπορούμε την ευθύνη να την δώσουμε σε χώρες ανήμπορες και οικονομικά εξαθλιωμένες. Είναι καθαρά ευθύνη του προηγμένου κόσμου, ο οποίος και εν πολλοίς εκμεταλλεύεται -θα έλεγα ανήθικα- πλουτοπαραγωγικές πηγές αυτών των περιοχών του κόσμου», κατέληξε ο Νίκος Τζανάκης.
