Η Επιτροπή Ανταγωνισμού διεξήγαγε χαρτογράφηση των συνθηκών ανταγωνισμού στη φέτα, το πιο διάσημο τυροκομικό προϊόν της χώρας, το οποίο αποδεικνύεται «λευκός χρυσός» για το δίκτυο των σούπερ μάρκετ που έχουν τη μερίδα του λέοντος στις πωλήσεις της. Σημειώνεται ότι η φέτα αποτελεί το 2% των συνολικών πωλήσεων των 11 σούπερ μάρκετ που συμμετείχαν στην έρευνα.
- TOY ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ – Εφημερίδα «Έλληνας Αγρότης»
Οι στόχοι της χαρτογράφησης ήταν, σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, να διακριβωθούν η εξέλιξη των μεριδίων αγοράς των 11 μεγαλύτερων σούπερ μάρκετ (συγκεντρώνουν μερίδιο άνω του 95% του κλάδου λιανικού εμπορίου τροφίμων), των μεριδίων των προμηθευτών (ιδιωτικής ετικέτας και επώνυμων προϊόντων) στις πωλήσεις των αλυσίδων, η επίδραση του μηχανισμού του «Καλαθιού του Νοικοκυριού», που θέσπισε η κυβέρνηση προκειμένου να αντιμετωπίσει την πρωτοφανή ακρίβεια στις τιμές επώνυμων προϊόντων και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και, τέλος, η επίδραση του μηχανισμού αυτού στις αγοραστικές συνήθειες των καταναλωτών κατόπιν σύγκρισης μεταξύ επώνυμων προϊόντων και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, εντός και εκτός του… καλαθιού.
Τα αποτελέσματα
Το σύνολο των πωλήσεων φέτας από το μεγάλο λιανεμπόριο το 2023 ανήλθε στα 244 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας ετήσια αύξηση 13,8%. Το πρώτο εξάμηνο του 2024 η αύξηση των πωλήσεων μειώθηκε στο 3% σε ετήσια βάση.
Στο σύνολο των δεδομένων υπάρχουν περίπου 150 προμηθευτές φέτας, και οι 13 μεγαλύτεροι προμηθευτές αντιπροσωπεύουν το 70% του συνόλου των πωλήσεων φέτας. Από τον αριθμό των προμηθευτών και τη διάταξη των μεριδίων τους, η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν διαπιστώνει «συγκέντρωση» στον κλάδο.
Το 2023, τα επώνυμα προϊόντα φέτας αποτελούν το 80% των συνολικών πωλήσεων στην αγορά και τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας το 20% (εντός ή/και εκτός του «καλαθιού»). Οι 12 μεγαλύτεροι προμηθευτές αντιπροσωπεύουν το 73% του συνόλου των πωλήσεων φέτας σε αξία, ενώ στη φέτα ιδιωτικής ετικέτας οι 13 μεγαλύτεροι το 93% (εδώ, ασφαλώς υπάρχουν συγκέντρωση και προβάδισμα των μεγάλων επιχειρήσεων τυροκομίας).
Το 10% περίπου των συνολικών πωλήσεων φέτας των 11 σούπερ μάρκετ προέρχεται από το «καλάθι». Το εύρημα αυτό δείχνει ότι τα σούπερ μάρκετ δεν έχουν συμπεριλάβει σε αυτό τις κατεξοχήν δημοφιλείς φέτες, αλλά λιγότερο δημοφιλείς, που έχουν προκύψει ύστερα από διαπραγματεύσεις με κάποιους από τους προμηθευτές τους.
Τιμές φέτας
Οι χαμηλότερες τιμές στη φέτα παρατηρούνται, όπως είναι αναμενόμενο, στην κατηγορία ιδιωτικής ετικέτας, ζυγιζόμενης, εντός «καλαθιού», με τιμή περίπου 7,2 έως 9,4 ευρώ χωρίς ΦΠΑ ή 8,1 και 10,6 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Οι ακριβότερες τιμές παρατηρούνται στα επώνυμα συσκευασμένα προϊόντα, εκτός «καλαθιού», με μέση τιμή περί τα 13 ευρώ χωρίς ΦΠΑ ή στα 14,7 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Οι καταναλωτές προτιμούν κατά κύριο λόγο την επώνυμη φέτα (περίπου 82%). Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς της έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Φεβρουάριος 2023 – Ιούνιος 2024) παρατηρήθηκε μεταστροφή προς τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η τάση αυτή ξεκίνησε το 2022, συνεχίστηκε το 2023 και υφίσταται και το πρώτο εξάμηνο του 2024, μαζί με τη μείωση της κατανάλωσης.
Το μέγα ζήτημα όμως είναι πώς λειτούργησε το πολυδιαφημισμένο «καλάθι» στην περίπτωση της φέτας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Ανταγωνισμού, «δεν φαίνεται να επηρέασε τις προτιμήσεις των καταναλωτών, παρά μόνο περιστασιακά, σε περιόδους εορτών και καλοκαιριού».
Ισχυροποιείται η ιδιωτική ετικέτα σε όλες τις κατηγορίες
Είναι γνωστό ότι, εδώ και πάνω από μία δεκαετία, πριν μάλιστα την οικονομική κρίση, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας «τσίμπησαν» μερίδια αγοράς σχεδόν σε όλες τις προϊοντικές κατηγορίες – τα καθαριστικά σπιτιού και τα χαρτικά ήταν οι πρώτες κατηγορίες που λάτρεψαν τα private label. Η Ελλάδα είναι από τις τελευταίες χώρες στην κατάταξη ως προς την προτίμηση των καταναλωτών στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (μερίδιο 23,9%) – η φέτα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Private Label Manufacturers Association International – PLMA, για το πρώτο εξάμηνο του 2024 τα δεδομένα δείχνουν αυξημένα μερίδια αγοράς προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας σε 17 ευρωπαϊκές χώρες. Το συνολικό μερίδιο των private παρουσίασε αύξηση, φτάνοντας το 38,6% με βάση τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2024, σημειώνοντας αύξηση 0,5% σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2023.
Ερευνα της Nielsen IQ (στην οποία στηρίχθηκε η ανακοίνωση της PLMA) δείχνει αξιοσημείωτη αύξηση στα private label προϊόντα σε 16 από τις 17 χώρες που αναλύθηκαν, με την Ελβετία να αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση, με ελαφρά μείωση του μεριδίου ιδιωτικής ετικέτας.
«Κρατάει» το επώνυμο προϊόν
Το εθνικό μας προϊόν κουβαλά μνήμες και δημιουργεί δεσμούς που δύσκολα διαρρηγνύονται, παρά την ακρίβεια, την υπερπροσφορά και πολιτικές ενίσχυσης της ζήτησης, όπως το «Καλάθι της Νοικοκυράς».
Ο Θεσσαλός τυροκόμος Δημήτρης Εξαρχος (Ελασσόνα) απαντά στο ερώτημα του «Ε.Α.» περί φέτας: «Μπορεί πολλές φέτες να έχουν την ίδια ποιότητα και να πληρούν όλες τις προϋποθέσεις -π.χ. υγρασία-, κάθε προϊόν όμως διαφέρει από το άλλο γευστικά. Κάθε καταναλωτής έχει κάνει εδώ και χρόνια την επιλογή του και παραμένει σταθερός στη γεύση που του αρέσει».
