Στο προσκήνιο της διεθνούς γεωπολιτικής σκηνής επανέρχεται με ιδιαίτερη ένταση το ζήτημα των πυρηνικών επιλογών του Ερντογάν. Σε άρθρο του στο Russia Today, ο Murad Sadygzade, Πρόεδρος του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών, αναλύει πώς η Τουρκία, εν μέσω περιφερειακής αστάθειας, εξετάζει πλέον την πυρηνική ισχύ όχι απλώς ως ζήτημα κύρους, αλλά ως τη μόνη «αξιόπιστη γλώσσα» επιβίωσης σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
Η ρήξη με το Status Quo και η «αδικία» του ΟΗΕ
Σύμφωνα με την ανάλυση, η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας έχει εγκαταλείψει προ πολλού την παθητική στάση του παρελθόντος. Ο Πρόεδρος Ερντογάν, με το εμβληματικό σύνθημα «ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε», αμφισβητεί ανοιχτά την ιεραρχία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Στην καρδιά αυτής της κριτικής βρίσκεται η «πυρηνική ανισότητα»:
Δύο μέτρα και δύο σταθμά: Η Άγκυρα καταγγέλλει ότι κράτη όπως το Ισραήλ απολαμβάνουν την ανοχή της Δύσης για το αδήλωτο οπλοστάσιό τους, ενώ άλλα τιμωρούνται αυστηρά.
Γάζα και Ιράν: Ο πόλεμος στη Γάζα και η αυξανόμενη πίεση στο Ιράν λειτουργούν ως καταλύτες. Η Τουρκία προειδοποιεί ότι εάν η Τεχεράνη διαβεί το πυρηνικό κατώφλι, η ίδια δεν θα παραμείνει η εξαίρεση στην περιοχή.
Το «ασφαλιστήριο συμβόλαιο» της βόμβας
Για την τουρκική ηγεσία, η κατοχή πυρηνικών όπλων αρχίζει να φαντάζει ως το απόλυτο «ασφαλιστήριο συμβόλαιο» έναντι εξωτερικών παρεμβάσεων. Η λογική είναι βάναυσα ορθολογική: η βόμβα αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε επέμβασης σε απαράδεκτα επίπεδα. Ωστόσο, ο συγγραφέας προειδοποιεί ότι αυτή η «πυρηνική σκιά» πάνω από τις συμβατικές συγκρούσεις κάνει τον λανθασμένο υπολογισμό πιο πιθανό και τη διαχείριση κρίσεων δυσκολότερη.
Υποδομές και «λανθάνουσα» ισχύς
Η Τουρκία δεν ξεκινά από το μηδέν. Διαθέτει ήδη:
Πυρηνικό οικοσύστημα: Ερευνητικά ιδρύματα, επιταχυντές και τεχνογνωσία μέσω του πυρηνικού σταθμού στο Akkuyu (σε συνεργασία με τη Ρωσία).
Φυσικούς πόρους: Αποθέματα ουρανίου και θορίου που μειώνουν την εξάρτηση από ξένες αλυσίδες εφοδιασμού.
Πυραυλική τεχνολογία: Προγράμματα που, αν και συμβατικά, θα μπορούσαν θεωρητικά να προσαρμοστούν για τη μεταφορά κεφαλών.
Τα εμπόδια: Διεθνής απομόνωση και οικονομικό κόστος
Παρά τη φιλοδοξία, το ρίσκο παραμένει τεράστιο. Η Τουρκία είναι βαθιά ενσωματωμένη στο παγκόσμιο εμπόριο και μια απροκάλυπτη κίνηση προς τα πυρηνικά όπλα θα προκαλούσε σαρωτικές κυρώσεις και οικονομική κατάρρευση, καθώς και διπλωματική ρήξη με τη Δύση και το ΝΑΤΟ. Επιπλέον θεωρείται πιθανή η στρατιωτική πίεση από αντιπάλους που θα ήθελαν να προλάβουν την ολοκλήρωση του προγράμματος.
Ιδιαιτέρως ανησυχητική είναι η εκτίμηση του αναλυτή, ότι η Άγκυρα είναι πιο πιθανό να ακολουθήσει μια «στρατηγική ασάφειας», επενδύοντας σε τεχνολογίες διπλής χρήσης και καλλιεργώντας σκιώδη δίκτυα συνεργασίας (π.χ. με το Πακιστάν), ώστε να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για το τελικό «σπριντ» προς τη βόμβα.
Η γεωπολιτική ανατροπή: Μια αυτόνομη Τουρκία
Μια πυρηνικά εξοπλισμένη Τουρκία θα άλλαζε ριζικά τη σχέση της με τη Δύση. Η Άγκυρα θα αποκτούσε μια αυτονομία που καμία κύρωση δεν θα μπορούσε να αναιρέσει, αποδυναμώνοντας τους δεσμούς με το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη. Θα ήταν η πιο ηχηρή δήλωση απόρριψης της δυτικής ιεραρχίας, θεωρεί ο Sadygzade.
Η Προειδοποίηση της Άγκυρας
Η ρητορική του Ερντογάν πρέπει να εκληφθεί ως προειδοποίηση: Εάν η διεθνής κοινότητα δεν αποκαταστήσει την αξιοπιστία των κανόνων και αν η ασφάλεια στη Μέση Ανατολή συνεχίσει να βασίζεται στην επιλεκτική επιβολή, η Τουρκία θα «αναγκαστεί» να αναζητήσει τη δική της «απόλυτη εγγύηση».
Δείτε επίσης:
- Ισραήλ: Στο στόχαστρο οι πυρηνικές φιλοδοξίες Τουρκίας και Αιγύπτου
- Σάι Γκαλ: Ο τουρκικός επεκτατισμός υπό το βλέμμα του Ισραήλ
- Πυρηνική συνεργασία με το Πακιστάν ζητάει σύμβουλος του Ερντογάν
