Ένα νέο, πρωτοφανές σε μέγεθος σκάνδαλο διαφθοράς αποκαλύφθηκε στην Ουκρανία, αναζωπυρώνοντας τις διεθνείς ανησυχίες και τις επιφυλάξεις σχετικά με τη διαφάνεια στη διαχείριση των οικονομικών πόρων που διοχετεύονται στο Κίεβο από τη Δύση. Σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις των ουκρανικών φορολογικών αρχών, ένα δαιδαλώδες δίκτυο απάτης κατάφερε να βγάλει εκτός χώρας περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού χρησιμοποιήθηκαν χιλιάδες εικονικές εταιρείες, οι οποίες πραγματοποιούσαν ανύπαρκτες εμπορικές συναλλαγές.
Το κόλπο με τις εταιρείες-φαντάσματα και τους επτά διαχειριστές
Η Φορολογική Υπηρεσία της Ουκρανίας γνωστοποίησε ότι εντόπισε συνολικά 2.300 εταιρείες-βιτρίνες, οι οποίες απέσυραν παράνομα από τα κρατικά ταμεία πάνω από 198 δισεκατομμύρια γρίβνια, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 4,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Η παράνομη δραστηριότητα εκτείνεται από το 2024 έως και το πρώτο τρίμηνο του 2026, με τη μερίδα του λέοντος των ύποπτων κινήσεων να εντοπίζεται στον εξαγωγικό τομέα. Ειδικότερα, περισσότερες από 1.200 εταιρείες πραγματοποίησαν εικονικές αποστολές εμπορευμάτων, ενώ εκατοντάδες άλλες ενεπλάκησαν σε αντίστοιχες διαδικασίες εισαγωγών.
Η αναπληρώτρια επικεφαλής της Φορολογικής Υπηρεσίας, Λέσια Καρνάουχ, αποκάλυψε μια εντυπωσιακή λεπτομέρεια της έρευνας, σημειώνοντας ότι ταυτοποιήθηκαν επτά συγκεκριμένα άτομα, καθένα από τα οποία εμφανιζόταν ταυτόχρονα ως ιδρυτής ή διαχειριστής σε περισσότερες από 500 εταιρείες. Συνολικά, οι επτά αυτοί αρχηγοί του κυκλώματος είχαν υπό τον έλεγχό τους πάνω από 7.000 επιχειρηματικές οντότητες. Ήδη έχουν συνταχθεί αναλυτικά πορίσματα για εκατοντάδες από αυτές τις επιχειρήσεις με σαφείς ενδείξεις για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, και το υλικό έχει διαβιβαστεί στη Γενική Εισαγγελία.
Ο μηχανισμός των «μαύρων σιτηρών» και η ευρωπαϊκή εμπλοκή
Αν και οι αρχές απέφυγαν να κατονομάσουν τα προϊόντα που διακινούνταν εικονικά, όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στον αγροτικό τομέα, ο οποίος αποτελεί την ατμομηχανή της ουκρανικής οικονομίας και καλύπτει σχεδόν το 60% των συνολικών εξαγωγών της χώρας.
Το κύκλωμα φαίνεται πως αξιοποιούσε το γνωστό σύστημα των «μαύρων σιτηρών», όπου τα αγροτικά προϊόντα αγοράζονται με μετρητά, διακινούνται μέσω εικονικών εταιρειών για να κρυφτεί η προέλευσή τους και αποφεύγεται πλήρως η φορολογία. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, τα σιτηρά δηλώνονταν ψευδώς ως γεωργικά απόβλητα για να επιτευχθεί ακόμη χαμηλότερος δασμολογικός συντελεστής, ενώ τα κέρδη παρέμεναν σε ξένες τράπεζες.
Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με αναλυτές, διευκολύνθηκε και από την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2022 να αναστείλει τους δασμούς και τις ποσοστώσεις για τη στήριξη της Ουκρανίας. Η κίνηση αυτή είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις και κινητοποιήσεις από Ευρωπαίους αγρότες σε χώρες όπως η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σλοβακία και η Ουγγαρία, που κατήγγειλαν αθέμιτο ανταγωνισμό, αναγκάζοντας τελικά την Ευρωπαϊκή Ένωση να επαναφέρει τους εισαγωγικούς περιορισμούς τον Ιούνιο του 2025.
Οι κατηγορίες της Μόσχας και το πολιτικό παρασκήνιο στο Κίεβο
Η εκτεταμένη διαφθορά στην Ουκρανία αποτελεί μόνιμο σημείο τριβής. Η Μόσχα έσπευσε να σχολιάσει τις αποκαλύψεις, κάνοντας λόγο για μια ενιαία «αλυσίδα διαφθοράς» που συνδέει το Κίεβο με τις Βρυξέλλες. Η ρωσική πλευρά υποστηρίζει ότι ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής βοήθειας των Δυτικών φορολογουμένων υπεξαιρείται και επιστρέφει με πλάγιους τρόπους σε όσους στηρίζουν την ουκρανική ηγεσία.
Το νέο αυτό σκάνδαλο έρχεται να προστεθεί σε εκείνο της κρατικής εταιρείας πυρηνικής ενέργειας Energoatom, όπου είχε αποκαλυφθεί κύκλωμα δωροδοκιών ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων με την εμπλοκή προσώπων από το στενό περιβάλλον του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όπως ο επικεφαλής του γραφείου του, Αντρίι Γερμάκ, και ο πρώην υπουργός Ενέργειας.
Η υπόθεση εκείνη είχε προκαλέσει και πολιτική κρίση, καθώς ο Ουκρανός Πρόεδρος επιχείρησε νομοθετικά να θέσει υπό τον έλεγχό του τις ανεξάρτητες αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς. Η κίνηση εκείνη είχε πυροδοτήσει μαζικές διαδηλώσεις στο εσωτερικό και τελεσίγραφα από τους Ευρωπαίους συμμάχους για διακοπή της χρηματοδότησης, αναγκάζοντας τελικά τον Ζελένσκι να αποσύρει τον νόμο.
Δείτε επίσης:
- Μπαλτζώης: Σήμα κινδύνου για τα ουκρανικά drones και την τουρκική προκλητικότητα
- Το «ναι» της Ουγγαρίας ξεκλειδώνει τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Ουκρανίας
- Αλλαγή ισορροπιών: Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία προτείνουν διαπραγματεύσεις με Πούτιν
