Η είδηση του θανάτου της Μαντλίν Ολμπράιτ κάνει από το απόγευμα της Πέμπτης τον γύρο του κόσμου. Τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης επιχειρούν να ξαναγράψουν την ιστορία της, ενώ πολιτικοί από τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου –ανάμεσά τους και ο δικός μας Γιώργος Παπανδρέου– μιλούν για την οραματίστρια πολιτικό που επιχείρησε να αλλάξει τον κόσμο.
- Του Κυριάκου Δημάγγελου
Πράγματι, η Ολμπράιτ ήταν και τα δύο: οραματίστρια και συνάμα αποφασισμένη να αλλάξει τον κόσμο. Μόνο που η ίδια ποτέ δεν αναρωτήθηκε αν οι λαοί των οποίων τη μοίρα ήθελε να αλλάξει συμφωνούσαν, ούτε φυσικά προβληματίστηκε για το αν οι μέθοδοι που χρησιμοποιούσε ήταν παράνομοι και σκόρπιζαν τον τρόμο και τη δυστυχία στους λαούς που δεν ήθελαν να συνταχθούν με τις επιταγές της Ουάσινγκτον.
Η Ολμπράιτ έζησε μέχρι τέλους ως ένα «φιλελεύθερο γεράκι» και η ιστορία της το αποδεικνύει.
Η Μαντλίν Ολμπράιτ, εμποτισμένη από τα βιώματα και τον ξεριζωμό της οικογένειάς της κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από τη ναζιστική Γερμανία και μετέπειτα από τη Σοβιετική Ενωση, έμαθε από μικρή ηλικία να αγαπά την αμερικανική δημοκρατία. Η ίδια, όπως προκύπτει και από την αυτοβιογραφία της, πίστευε ότι ο ρόλος της Αμερικής ήταν ιερός: να προστατεύει τον κόσμο από τις δικτατορίες και τα αυταρχικά καθεστώτα. Οταν το 1990 ο διπολικός κόσμος κατέρρευσε με τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, ορισμένοι δημοκρατικοί, εμπνεόμενοι από τον Αμερικανό πρόεδρο Γούντροου Ουίλσον, πίστεψαν πως το πλήρωμα του χρόνου για έναν κόσμο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση των Ηνωμένων Πολιτειών είχε φτάσει. Και σε αυτή την αποστολή η Ολμπράιτ θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο.
Πολιτικό τέκνο του Κλίντον
Πολιτικό τέκνο και προσωπική επιλογή του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ολμπράιτ το 1993 έγινε πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στα Ηνωμένα Εθνη, ενώ το 1997 ορκίστηκε η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών της χώρας. Εκτοτε, η ίδια δεν δίστασε ποτέ να υλοποιήσει και να νομιμοποιήσει τις επεμβάσεις των Αμερικανών σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου. Πολλές φορές, μάλιστα, η ίδια έφτασε στο σημείο να δικαιολογήσει ακόμα και εγκλήματα πολέμου που έκαναν οι αμερικανικές δυνάμεις. Η ανάγκη για επικράτηση της δημοκρατίας έναντι του αυταρχισμού, στο δικό της αξιακό πλαίσιο, ήταν ο απώτερος σκοπός. «Στόχος της εξωτερικής πολιτικής μας πρέπει να είναι να πείσουμε τους άλλους να κάνουν αυτό που θέλουμε ή καλύτερα να τους πείσουμε να θέλουν αυτό που θέλουμε εμείς» συνήθιζε να λέει. Και για να πετύχει αυτόν τον σκοπό, δεν δίστασε ποτέ να αξιοποιήσει όλα τα μέσα που είχε στη διάθεσή της. Οπως είπε, άλλωστε, το 1998, «είμαστε η Αμερική και, αν πρέπει, θα χρησιμοποιήσουμε τη δύναμη που έχουμε».
Αμερικανικό υπερόπλο ο ΟΗΕ
Τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1990 οι Αμερικανοί ήταν οι απόλυτοι κυρίαρχοι του κόσμου. Η Ρωσία είχε για πρόεδρο ένα μέθυσο πολιτικό, τον Μπόρις Γιέλτσιν, ενώ η Κίνα ανασυντασσόταν. Σε αυτό το πλαίσιο οι Αμερικανοί κυριάρχησαν στα μήκη και τα πλάτη του κόσμου, μετατρέποντας τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών σε «εργαλείο» της εξωτερικής πολιτικής τους. Σε αυτή την επιχείρηση η Ολμπράιτ έπαιξε καθοριστικό ρόλο, καθώς θεωρείται εμπνευστής του σχεδίου διαμελισμού της Γιουγκοσλαβίας, της σκληρής πολιτικής έναντι του Ιράκ, αλλά και των παρεμβάσεων στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή.
Το 1997, όταν ο Μπιλ Κλίντον τής έκανε γνωστό πως θα της διαθέσει το 1% του αμερικανικού προϋπολογισμού για την εξωτερική πολιτική, τις επιχειρήσεις και τη βοήθεια σε άλλες χώρες, η ίδια απάντησε με ύφος κοφτό πως «αυτά τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για να γράψουμε το 50% της ιστορίας και της κληρονομιάς μας».
Και πράγματι το έκανε. Μέσα σε λίγα χρόνια η Ολμπράιτ σάρωσε τον κόσμο, επέκτεινε το ΝΑΤΟ στην Ανατολή, διέλυσε τη Σερβία και έγινε φόβητρο για μια σειρά ηγετών ανά τον κόσμο που γνώριζαν πως θα μπορούσαν ανά πάσα ώρα και στιγμή να βρεθούν στο στόχαστρο των αμερικανικών γερακιών.
Σε μια συνάντησή της με τον Κόλιν Πάουελ, επικεφαλής των αμερικανικών στρατευμάτων στον πόλεμο του Κόλπου, η Ολμπράιτ τού επιτέθηκε, λέγοντάς του με νόημα «ποιος ο λόγος να έχουμε στρατιωτική υπεροχή, αν δεν μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε;».
Διέλυσε τη Σερβία
Και οι συστάσεις της πράγματι έπιασαν τόπο στον πόλεμο της Σερβίας, εκεί που η αμερικανική αεροπορία και οι «έξυπνες» βόμβες διέλυσαν μια ολόκληρη χώρα και αιματοκύλισαν έναν ολόκληρο λαό, τον οποίο βομβάρδιζαν ανηλεώς για τέσσερις ολόκληρους μήνες. Ο τραγικός απολογισμός εκείνων των επιχειρήσεων, που κράτησαν 78 ημέρες, ήταν χιλιάδες άμαχοι νεκροί και μια χώρα κυριολεκτικά διαλυμένη. Ομως, αυτό ποτέ δεν ήταν πρόβλημα για την Ολμπράιτ, η οποία, όταν ρωτήθηκε από Αμερικανό δημοσιογράφο για το μεγαλύτερο επίτευγμα της πολιτικής της πορείας, απάντησε χωρίς δισταγμό πως ήταν «ότι ώθησα τον Κλίντον να ενεργήσει εναντίον της σερβικής σφαγής, στο Κόσοβο».
Σε όλη της την πολιτική καριέρα από τα έδρανα των Ηνωμένων Εθνών ως το υπουργείο Εξωτερικών, η Ολμπράιτ υποστήριξε με θέρμη την επέκταση του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή και την ένταξη των πρώην σοβιετικών χωρών στη σφαίρα επιρροής της Δύσης. Η Ολμπράιτ, όμως, δεν κατάφερε ποτέ να κάνει κομμάτι της συμμαχίας την Ουκρανία, κάτι που υποστήριξε με θέρμη σε όλη της την πολιτική καριέρα. Τραγική ειρωνεία είναι ότι ο θάνατός της συμπίπτει χρονικά με τον μεγαλύτερο της φόβο: την κατάρρευση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στην ανατολική Ευρώπη και τη δυναμική επανεμφάνιση της Ρωσίας στη διεθνή σκηνή.
Διαβάστε ακόμα:
Το μόνο πράγμα που χρειάζεται να ξέρετε για την Μαντλίν Ολμπράιτ μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα
Εξόργισε το πανελλήνιο ο Παπανδρέου με τον… ύμνο για την Ολμπράιτ
